Kultura Mayo Chinchipe-Marañón, która zrewolucjonizowała Andy i przekształciła Amazonię

Oryginalny artykuł: La civilización que revolucionó los Andes y transformó la Amazonía en Ecuador: Mayo Chinchipe-Marañón 

W pierwszej dekadzie XXI wieku przypadkowe odkrycie w dorzeczu Amazonii w południowym Ekwadorze zmieniło nasze rozumienie historii prekolumbijskiej. Podczas otwierania drogi w miejscowości Santa Ana-La Florida, w kantonie Palanda w prowincji Zamora-Chinchipe, mechanik natknął się na kamienne przedmioty, które wydawały się nie na miejscu. Te fragmenty dały początek projektowi kierowanemu przez archeologa Francisco Valdeza i francusko-ekwadorski zespół. Projekt objął ponad 400 lokalizacji w kotlinie Chinchipe. Późniejsze badania radiowęglowe potwierdziły istnienie nieznanej wcześniej kultury, która rozkwitła między 5500 a 1700 lat temu. Społeczność ta rozwijała się w tym samym czasie co kultury Valdivia, Machalilla i Chorrera na wybrzeżu Ekwadoru, ale znajdowała się w sercu wschodniej dżungli, miejscu wcześniej uważanym za niegościnne dla rozwoju złożonych cywilizacji. Daleko im było do rozproszonych nomadów, mieszkańcy budowali zaplanowane wioski, sztuczne kopce i świątynie, przekształcając swoje otoczenie i wykazując się niezwykłym poziomem organizacji społecznej. 

Obszary zamieszkiwane przez kulturę Mayo Chinchipe-Marañón (fot. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ekwadoru)

W Ekwadorze znaleziono wyjątkowy pochówek kobiety

Oryginalny artykuł: 1,200-year-old remains of dismembered pregnant woman in Ecuador hint at 'enigmatic' sacrifice to thwart El Niño 

Archeolodzy z kilku uniwersytetów w USA, prowadzący wykopaliska w Ekwadorze odkryli bogaty pochówek ciężarnej kobiety i jej płodu. Kobieta zmarła około 1200 lat temu, a badania jej kości ujawniły, że została pobita, a jej ciało rozczłonkowane. W grobie znaleziono też głowę innej osoby i ofiarę całopalną, co skłoniło uczonych do podejrzeń, że została ona złożona w ofierze. Jak podaje Sara Juengst (z University of North Carolina w Charlotte) ten dość zagadkowy pochówek został znaleziony na terenie Buen Suceso i związany jest z tak zwaną tradycją Manteño (lata 650–1532), okresem który charakteryzował się złożonymi systemami wodzostw ludności nadbrzeżnej, zajmującej się głównie rolnictwem.

Mapka przedstawiająca polożenie stanowiska Buen Suceso (źródło ilustracji: Latin American Antiquity)

Peruwiańskie pochodzenie kakao

Oryginalny artykuł: Origen peruano del cacao: investigación confirma que surgió en la Amazonía hace 5,000 años 

Szczegółowe badania przeprowadzone przez francuskich naukowców z Uniwersytetu w Montpellier i opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports wykazały, że Theobroma cacao (naukowa nazwa kakaowca) pojawiła się na terytorium peruwiańskiej Amazonii co najmniej 5000 lat temu i stamtąd rozprzestrzeniła się na inne regiony Ameryki Południowej i Środkowej. Peruwiańska Amazonia była ważnym centrum udomowienia roślin, gdzie selekcja rozpoczęła się pomiędzy późnym plejstocenem a wczesnym holocenem, wykorzystując i generując w ten sposób nową różnorodność genetyczną drzew Theobroma cacao. Jak podaje kierująca badaniami Claire Lanaud, z regionu Iquitos (Peru) pochodzi kilka grup genetycznych Theobroma cacao, znanych jako Marañón, Nanay, Iquitos i Contamana. Interakcje między ludami Amazonii i wybrzeża Pacyfiku, które obejmowały wykorzystanie i udomowienie kakao, prawdopodobnie miały miejsce w pierwszych etapach rozwoju rolnictwa. 

Geograficzne lokalizacje jedenastu różnych grup genetycznych Theobroma cacao i prekolumbijskich kultur związanych z przeprowadzonymi badaniami. Gwiazdki przedstawiają obszary upraw trzech odmian: Criollo (czerwone), Amelonado (jasnoniebieskie) i Nacional (żółte). Cyframi oznaczono stanowiska archeologiczne: (1) Marañon, (2) Valdivia, (3) Machalilla, (4) Bahia/Chorrera, (5) Jama Coaque, (6) La Tolita/Atacames/Nariño, (7) San Agustin, (8) Calima Llama, (9) Amazonas, (10) Araracuara, (11) Puerto Hormiga, (12) San Jacinto, (13) Barlovento, (14) Zenu, (15) Panama, (16) Majowie, (17) Olmekowie (źródło ilustracji: Scientific Reports).

Zaginione miasta w Amazonii

Oryginalny artykuł: Hallaron una ciudad perdida en el Amazonas donde vivieron 10 mil personas

Archeolodzy z różnych instytucji we Francji, Ekwadorze, Niemczech i Portoryko odkryli grupę zaginionych miast w amazońskim lesie deszczowym w Ekwadorze. Już dwadzieścia lat temu Stéphen Rostain (z CNRS, Francja) po raz pierwszy natrafił w Ekwadorze na szereg ziemnych kopców i zasypanych dróg, ale dopiero teraz można było dowiedzieć się więcej na ten temat. Wyniki nowych badań zostały opublikowane w czasopiśmie Science. Mapowanie przeprowadzone z wykorzystaniem technologii LIDAR ujawniło, że miejsca te stanowiły część gęstej sieci osad i dróg, która istniała przez około 1000 lat. 

Obraz uzyskany dzięki technologii LIDAR ukazuje prostokątne platformy
i drogi w Kunguints w Ekwadorze (autorzy: Antoine Dorison, Stephen Rostain)

Zaskakujące pochówki niemowląt w Salango (Ekwador)

Oryginalny artykuł: Two infants were buried wearing helmets made from kids' skulls

Na terenie stanowiska archeologicznego Salango, dawnego kompleksu rytualnego kultury Guangala, położonego na centralnym wybrzeżu Ekwadoru, podczas wykopalisk prowadzonych w latach 2014-2016 odkryto jedenaście pochówków. Obecnie Sara Juengst i Abigail Bythell (z University of North Carolina w Charlotte, USA) oraz Richard Lunniss i Juan José Ortiz Aguilu (z Universidad Técnica de Manabí w Ekwadorze) opublikowali wyniki swych badań w czasopiśmie Latin American Antiquity. Na szczególną uwagę zasługują szczątki dwóch niemowląt, których główki zostały przykryte – niczym hełmami –  czaszkami innych dzieci, co stanowi jedyne tego typu znalezisko.

Główka niemowlęcia przykryta hełmem z czaszki starszego dziecka (fot. Sara Juengst)

Machalilla - zapomniana kultura prekolumbijska z ziem Ekwadoru

Oryginalny artykuł: Machalilla, olvidada cultura precolombina de Ecuador

Mało znana kultura Machalilla rozwijała się w latach 1400-800 p.n.e. na południowym wybrzeżu Ekwadoru, pomiędzy dzisiejszymi prowincjami Manabi i Santa Elena. Obecnie nowe badania i wykopaliska podjęli tam naukowcy z Niemieckiego Instytutu Archeologii (Deutsches Archäologisches Institut – DAI) z siedzibą w Berlinie i z Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w Ekwadorze (Pontifica Universidad Católica de Ecuador – PUCE). Na pozostałości ceramiki Machalilla natrafił już w 1958 r. Emilio Estrada Icaza, który dwa lata wcześniej, w 1956 r., odkrył ślady znacznie starszej kultury Valdivia (3500-1800 p.n.e.).

Wykopaliska prowadzone przez badaczy z Niemiec i Ekwadoru (fot. DAI)

Kakao było znane w Ekwadorze już 5000 lat temu

Oryginalny artykuł: Origin of chocolate shifts 1400 miles and 1500 years

Kakao (Theobroma cacao), a szczególnie sporządzone z jego ziaren napoje od dawna wiązano z dawnymi cywilizacjami Mezoameryki, którą uważano za miejsce udomowienia tej rośliny. Najnowsze badania wykazały jednak, że kakao znane było na ziemiach dzisiejszego Ekwadoru około 1500 lat wcześniej, czyli ponad 5000 lat temu. Oznacza to, że już wówczas zostało udomowione na obszarze Amazonii. Profesor Michael Blake z University of British Columbia w Kanadzie, jeden z autorów publikacji, która ukazała się w czasopiśmie Nature Ecology & Evolution podaje, że odkrycia dokonano w południowo-wschodnim Ekwadorze, na terenie stanowiska archeologicznego Santa Ana-La Florida, które było zamieszkiwane 5500-3300 lat temu przez prekolumbijską społeczność, nazywaną obecnie kulturą Mayo-Chinchipe.

Kakaowiec Theobroma cacao (źródło fot.: The Guardian)

W Ekwadorze odkryto ceramikę sprzed 6000 lat

Oryginalny artykuł: 6000 year old pottery found in Ecuador

Archeolodzy z Rosji (z Federalnego Uniwersytetu Dalekiego Wschodu) i Ekwadoru (z Escuela Superior Politécnica del Litoral – ESPOL), prowadzący wspólne prace wykopaliskowe na terenie dawnego ośrodka Real Alto (Ekwador), odkryli fragmenty ceramiki, która może pochodzić sprzed 6000 lat, będąc tym samym najstarszą w Ameryce.

Fragmenty ceramiki znalezione w Real Alto
(fot. Ferderalny Uniwersytet Dalekiego Wschodu, Rosja)

Ekwador odzyskuje skradzione prekolumbijskie skarby

Oryginalny artykuł: Ecuador Will Recover 10000 Archeological Treasures. teleSUR 15.10.2014.

W połowie listopada z Włoch do Ekwadoru dotrze 3,858 artefaktów archeologicznych i ponad 1000 kopii: Ekwador czeka na ładunek 4858 przedmiotów wysłanych drogą morską  z Genui, które mają dotrzeć do miasta Guayaquil najpóźniej w połowie listopada. Według ambasadora Ekwadoru we Włoszech Juana Holguín Floresa włoski rząd zwraca Ekwadorowi prekolumbijskie przedmioty odzyskane z nielegalnego handlu dobrami kultury.

Sebastián González, szef Komisji ds. Nielegalnego Handlu Towarami, poinformował, że do grudnia w sumie spodziewa się odzyskać przynajmniej 10 tys. zrabowanych artefaktów. W tym roku Ekwador odzyskał już 500 przedmiotów z Argentyny, w zeszłym roku 3500 przedmiotów z różnych krajów, głównie Chile i USA.

Zdaniem Gonzáleza odzyskanie prehiszpańskich skarbów jest możliwe dzięki polityce prezydenta Rafaela Correa zwalczającej nielegalny handel dziedzictwem narodowym i powołaniu specjalnej komisji, która wyszukuje skradzione przedmioty i zwalcza ten proceder. Celem akcji jest uświadomienie społeczności międzynarodowej, że handel dziedzictwem kulturowym jest nielegalny, ponieważ należy ono do narodu, który je wytworzył.

Artefakt należący do kultury La Tolita odzyskany przez ekwadorski rząd (fot. AFP)

W Ekwadorze znaleziono budynek sprzed 4 tys. lat, w Peru mauzoleum Wari sprzed tysiąca lat

Building from 2,200 BCE discovered in Ecuador. Stone Pages Archeo News 14.02.2014.
Archaeologists Find Evidence of 1,000-Year-Old Wari Tombs. Peruvian Times 11.02.2014.

W Ekwadorze odkryto budynek sprzed ponad 4 tysięcy lat

W parku archeologicznym Rumbipapa w Quito, stolicy Ekwadoru, u stóp wulkanu Pichincha archeolodzy odkryli budynek z około 2200 r. p.n.e. - najstarsze znalezisko archeologiczne w Quito. Na razie nie podano żadnych szczegółów dotyczących identyfikacji kultury, która zamieszkiwała ten rejon w okresie, kiedy wzniesiono ten budynek. 

Wykopaliska rozpoczął dwa lata temu archeolog Angelo Constantine. Na głębokości 3 m odkryto podłogę niedużego domu, którego wiek określono za pomocą datowania radiowęglowego. Znaleziono także szczątki ludzkich i zwierzęcych kości z innego okresu, prawdopodobnie po wybuchu wulkanu Pichincha. Zdaniem Danny'ego Villacis, przewodnika po parku, znalezisko jest wyjątkowo ważne, ponieważ pokazuje, że historia Ekwadoru jest bogatsza niż dotychczas sądzono i tysiące lat przed Inkami żyły tu inne ludy.

Widok na wulkan Pichincha z Quito, stolicy Ekwadoru (fot. Timwryan / Wikimedia Commons