Wzajemne kontakty dawnych łowców-zbieraczy w Ameryce Północnej

Oryginalny artykuł: An island grave site hints at far-flung ties among ancient Americans

Jak wykazały nowe badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie American Antiquity, już około 4000 lat temu łowcy-zbieracze w Ameryce Północnej utrzymywali ze sobą bliskie kontakty nawet pomimo dzielących ich znacznych odległości. Jak podaje kierujący pracami Matthew Sanger z Binghamton University w Nowym Jorku, do tej pory brakowało świadectw takiej bezpośredniej wymiany towarów prowadzonej pomiędzy dawnymi łowcami-zbieraczami we wschodniej części Ameryki Północnej. Nowe znaleziska w McQueen Shell Ring na wyspie St. Catherines (stan Georgia) sugerują, że wymiana dotyczyła nie tylko towarów, ale również praktyk grzebalnych. McQueen Shell Ring obejmuje plac otoczony masywnym, usypanym z muszli morskich kręgiem o średnicy około 70 metrów. Do tej pory na terenie obozowisk łowców-zbieraczy wzdłuż wybrzeży Oceanu Atlantyckiego i Zatoki Meksykańskiej natrafiono na ponad 50 kręgów usypanych z muszli i pochodzących sprzed 5800-3200 lat. Niektóre z nich mają nawet 200 metrów średnicy i wysokość około pięciu metrów, inne mają tylko 50 metrów średnicy i są stosunkowo płaskie.

Lokalizacja usypanych z muszli kręgów St. Catherines i McQueen
(źródło ilustracji: American Antiquity)

Prekolumbijscy poławiacze muszli cierpieli na "ucho surfera"

Oryginalny artykuł: Skulls with "Surfer's Ear'" Suggest Anciene Pearls Divers in Panama

Kiedy antropolog Nicole Smith-Guzmán, badając dawne czaszki znalezione na terenie stanowisk archeologicznych w Panamie, po raz pierwszy zauważyła w jednej z nich przyrost kości w kanale słuchowym była bardzo zaskoczona, gdyż tego typu przypadłości występują u osób, które są narażone na powtarzający się kontakt z zimną wodą, a w Panamie panuje klimat tropikalny. Obecnie taki rodzaj egzostozy (nieprawidłowego wzrostu kości) w kanale słuchowym zwany jest „uchem surfera” i może prowadzić do infekcji uszu, a nawet do głuchoty. Początkowo uczeni sądzili, że jego przyczyną są jakieś anomalie genetyczne, lecz dopiero dalsze badania wykazały, że chodzi raczej o częste i długotrwałe działanie zimnej wody, choć nadal szuka się odpowiedzi na pytanie, na ile musiała być zimna i jak często musieli pływać w niej ludzie.

Znaleziona na terenie Panamy czaszka z czasów prekolumbijskich, w przypadku której
Nicole Smith-Guzmán zidentyfikowała „ucho surfera” (fot. Nicole Smith-Guzmán)

Jak wyglądał Brazylijczyk sprzed 2000 lat?

Oryginalny artykuł: Reconstruyen en 3D el rostro de brasileno que vivio hace 2000 anos en Rio

Badacze z Muzeum Narodowego przy Uniwersytecie Federalnym w Río de Janeiro odtworzyli trójwymiarowy portret Brazylijczyka, który 2000 lat temu żył na ziemiach zajmowanych obecnie przez Río de Janeiro. Specjaliści orzchcili go imieniem “Ernesto”, a jego szkielet został odkryty na terenie dzielnicy Guaratiba, w zachodniej strefie miasta.

Odtworzenie wyglądu Brazylijczyka sprzed 2000 lat (fot. Captura")

Rytualna przemoc w Pacopampa

Oryginalny artykuł: Researchers have found signs of ritual violence on skeletons from an ancient civilization in the Andes

W latach 2005-2015, na terenie stanowiska archeologicznego Pacopampa (region Cajamarca, północne Peru) odkryto szczątki 104 osób, w tym 66 dorosłych i 38 dzieci, pochodzące z okresu formatywnego środkowego (lata 1200-800 p.n.e.) i formatywnego późnego (lata 800-500 p.n.e.). Obecnie grupa japońskich i peruwiańskich uczonych postanowiła przeprowadzić bardziej szczegółowe badania antropologiczne. Tomohito Nagaoka, Yuji Seki, Kazuhiro Uzawa i Daniel Morales Chocano zwrócili szczególną uwagę na siedem szkieletów dorosłych osób, złożonych w platformie ceremonialnej. Zachowały one wyraźne ślady urazów na kościach, a zwłaszcza widoczne pęknięcia czaszek. Zdaniem badaczy, tego typu okaleczenia nie powstały podczas wypadków, lecz świadczą raczej o zamierzonych i powtarzanych uderzeniach. Pomimo to obrażenia niekoniecznie musiały doprowadzić do śmierci, gdyż wszystko wskazuje na to, że niektóre z nich były leczone.

Pochówki osób z pozostałosciami okaleczeń (fot. Nagaoka et al., PLOS ONE, 2017)

Nowe informacje na temat słynnego szkieletu "Naia" z Hoyo Negro

Oryginalny artykuł: Presentan avances del Proyecto Arqueologico Subacuatico Hoyo Negro en congreso de Vancouver

Dr James C. Chatters, główny badacz i jeden z kierujących Projektem Archeologii Podwodnej Hoyo Negro przekazał najnowsze rezultaty badań słynnego szkieletu „Naia”, o którym pisałam w 2014 roku (czytaj: "Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu"). Do tej pory wiadomo było, że szkielet znaleziony w grocie Hoyo Negro (rejon Tulum, stan Quintana Roo, Meksyk) należy do dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, która przed około 13 000 lat żyła na ziemiach dzisiejszego Półwyspu Jukatan. W latach 2014-2016 grupa speleonurków, współpracując z miejscowymi i zagranicznymi ekspertami, zdołała zebrać 98 fragmentów szkieletu.

Czaszka i kości należące do "Naia" i znalezione w grocie Hoyo Negro (fot. Archiwum INAH-SAS)

Chilijscy uczeni badają mumie kultury Chinchorro

Oryginalny artykuł: Scans unveil secrets of world's oldest mummies

Chilijscy uczeni postanowili przeprowadzić szczegółowe badania najstarszych mumii na świecie, pozostawionych przez przedstawicieli kultury Chinchorro, którzy w latach 10000-3400 p.n.e. zamieszkiwali ziemie należące obecnie do Peru i Chile, położone na wybrzeżu Oceanu Spokojnego, na skraju Pustyni Atakama. Ludzie ci, zajmujący się łowiectwem i rybołówstwem, mumifikowali ciała swych zmarłych już około 7400 lat temu, a zatem około 2000 lat wcześniej niż starożytni Egipcjanie. W minionym tygodniu piętnaście mumii Chinchorro zostało przewiezionych do kliniki Los Condes w Santiago, gdzie zostanie przeprowadzona analiza DNA i skanowanie z wykorzystaniem tomografii komputerowej. Jak podaje radiolog Marcelo Galvez, wykonano już tysiące obrazów, a badania skupiły się głównie na zmumifikowanych dzieciach i płodach. Uczeni zamierzają przeprowadzić wirtualną sekcję zwłok, nie dotykając ich, dzięki czemu będzie można zachować je na kolejne tysiące lat. Stosując najnowsze technologie komputerowe, postanowiono zrekonstruować mięśnie i rysy twarzy, aby odtworzyć wygląd dawnych mieszkańców.

Jedna z mumii pozostawionych przez kulturę Chinchorro (fot. Martin Bernetti)

Dzieła zakonnika Bernardino de Sahagún na liście Programu UNESCO "Pamięć Świata"

Oryginalny artykuł: Obra de Sahagun enriquece la memoria del mundo

W Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk miała miejsce uroczystość, związana z wpisaniem dzieł zakonnika Bernardino de Sahagún na światową listę w Programie UNESCO “Pamięć Świata”. Bernardino de Sahagún poświęcił sześćdziesiąt lat swego życia na poznanie i badanie ludów indiańskich Meksyku, szczególnie kultury náhuatl.

Zakonnik Bernardino de Sahagún (fot. MNH-INAH)

Honorowym gościem uroczystości był historyk i antropolog, emerytowany badacz UNAM, Miguel León-Portilla. Poza tym obecni byli: Teresa Franco, dyrektor Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH); Nuria Sanz, przedstawicielka Biura UNESCO w Meksyku; Benito Mirón López, sekretarz główny Meksykańskiego Komitetu do spraw UNESCO i Baltazar Brito Guadarrama, dyrektor Narodowej Biblioteki Antropologii i Historii (BNAH).

Uroczystość w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk.

Od lewej do prawej: Benito Mirón López, Teresa Franco, Miguel León-Portilla,

Francisco Javier López Morales i Nuria Sanz (fot. INAH)

Tortury w Wata Wata (Boliwia)

Oryginalny artykuł: Gruesome evidence of political torture found on Precolumbian skulls

Podczas prac wykopaliskowych prowadzonych na terenie stanowiska archeologicznego Wata Wata (region Kallawaya, Boliwia) natrafiono na trzy ludzkie czaszki ze śladami uderzeń i odarcia ze skóry. Czaszki, datowane na lata 200-800 n.e. wskazują, że głowy ofiar zostały odcięte. Co prawda w sztuce prekolumbijskiej z terenów Andów Centralnych zachowały się liczne sceny - na kamiennych rzeźbach lub ceramice pochodzącej z ośrodków ceremonialnych - ukazujące bóstwa z toporem w jednej ręce i ściętą głową w drugiej, to jednak do tej pory uczeni uważali je raczej za przedstawienia bardziej symboliczne aniżeli dosłowne, gdyż nie napotkano na zbyt wiele fizycznych dowodów tego typu przemocy.

Bioarcheolog Sara Becker z University of California w Riverside i archeolog Sonia Alconini z University of Texas w San Antonio opisały nowe odkrycie w artykule opublikowanym w Latin American Antiquity. Wykonana przez Becker analiza osteologiczna czaszek wykazała, że należały one do osób dorosłych, jednego mężczyzny i dwóch kobiet. Wszystkie czaszki wskazywały na przeprowadzoną w dzieciństwie modyfikację, a w momencie śmierci osoby stały się ofiarami przemocy, o czym świadczą ślady uderzeń toporem, nacięć, skrobania kości i pęknięcia czaszek. Każda z nich opowiada własną, makabryczną historię.

Ślady nacięć wokół orbity oka (for. Sara Becker)

Mumie z prekolumbijskiego Meksyku

Na naszym blogu wielokrotnie pojawiały się informacje o mumiach znajdowanych na ziemiach Peru lub Chile. Jednak może nie wszyscy wiedzą, że zmumifikowane zwłoki ludzi, pochodzące z czasów prekolumbijskich, znaleziono również na ziemiach Meksyku, zwłaszcza w jego północnej części, wyróżniającej się suchym klimatem. Josefina Mansilla Lory i Ilán Santiago Leboreiro Reyna, zajmujący się antropologią fizyczną w UNAM (Universidad Nacional Autonoma de Mexico), w jednym z wydań czasopisma Arqueologia Mexicana opisali kilka przykładów.

Zawiniątko grobowe z mumią dziecka znalezione w grocie

Cueva de la Candelaria (stan Coahuila) (fot. DAF/INAH)

Wystawa najstarszych szkieletów znalezionych na ziemiach centralnego Meksyku

Oryginalny artykuł: Restos humanos de mas de 12 mil anos se exhiben en Cancun

W Muzeum Majów w Cancún (stan Quintana Roo, Meksyk) otwarto wystawę najstarszych szczątków kostnych znalezionych do tej pory na ziemiach centralnego Meksyku. Wśród eksponatów znajdują się dwa kompletne szkielety, sześć czaszek i pojedyncze kości dwóch kobiet i trzech mężczyzn. Datowanie zostało oparte na badaniach metodą węgla radioaktywnego i wskazuje, że niektóre szczątki pochodzą sprzed około 12 700 lat.

Czaszka "Człowieka z Balderas" (sprzed 10 500 lat) (fot. Mauricio Marat, INAH)

Niezwykłe zawiniątko grobowe odkryte na ziemiach stanu Hidalgo (Meksyk)

Oryginalny artykuł: Hallan fardo mortuorio en Hidalgo, unico en su tipo

We wschodniej części pasma górskiego Sierra Gorda, na terenie gminy Zimapán (stan Hidalgo, Meksyk), odkryto niezwykłe zawiniątko grobowe, które jest jedyne w swym rodzaju, gdyż wcześniej nie odnotowano podobnych przypadków. Juan Manuel Toxtle Farfán i Ariana Aguilar Romero, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) zostali powiadomieni o tym znalezisku 10 lipca przez miejscową ludność, a po przybyciu na miejsce stwierdzili, że cechy zawiniątka grobowego wskazują na jego pochodzenie z czasów prekolumbijskich. Jak podkreśla Toxtle Farfán, nie jest to mumia, gdyż brakuje pozostałości tkanki miękkiej, a zatem skóry, mięśni czy ścięgien. Kości natomiast zachowały się w bardzo dobrym stanie. Szkielet, ułożony w pozycji siedzącej, został owinięty w tkaninę i plecioną matę.

Zawiniątko grobowe odkryte w Sierra Gorda (fot. Juan Manuel Toxtle / INAH)

Zatopiona grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) stanowi prawdziwą kapsułę czasu

Oryginalny artykuł: Encuentran en Hoyo Negro nuevas posibilidades para estudiar el origen del hombre americano

Przez ostatnie trzy lata specjaliści z Meksyku, USA i Kanady prowadzili dokładne badania ludzkiego szkieletu, odkrytego w zatopionej grocie Hoyo Negro na terenie meksykańskiego stanu Quintana Roo. Analizy laboratoryjne, przeprowadzone w USA i Kanadzie dowodzą, że szkielet pochodzi sprzed 12-13 tysięcy lat i stanowi najbardziej kompletny i genetycznie nietknięty szkielet znaleziony w Ameryce. Grota Hoyo Negro została zatopiona po ostatnim zlodowaceniu, które zakończyło się około 10 000 lat temu. Są to najstarsze szczątki zlokalizowane w Nowym Świecie. Szkielet należał do młodej dziewczyny, zmarłej w wieku 15-16 lat, nazwanej przez uczonych „Dziewczyną z Hoyo Negro” lub „Naia”. Badania prowadzone są w ramach Projektu Archeologii Podwodnej Hoyo Negro, Tulum, Quintana Roo, w którym uczestniczą: Pilar Luna Erreguerena (specjalistka od archeologii podwodnej INAH w Meksyku), James C. Chatters (światowej sławy antropolog i paleontolog z Applied Paleoscience and Direct AMS, znany dzięki odkryciu i badaniom tzw. Człowieka z Kennewick), Dominique Risollo (archeolog z Instytutu Waitt), Alberto Nava Blank i Roberto Chávez Arce (członkowie Projektu Speleologicznego Tulum – PET). Poza Narodowym Instytutem Antropologii i Historii (INAH), cennego wsparcia udzielili, między innymi: National Geographic Society, Instytut Waitt, Archaeological Institute of America i National Science Foundation. Współpracowano także z archeolog Adrianą Velázquez Morlet, dyrektorem Centrum INAH w Quintana Roo.

Grota Hoyo Negro (stan Quintana Roo, Meksyk) (fot.Roberto Chávez Arce, INAH)

Dowody na praktykowanie przez Mexików antropofagii

Oryginalny artykuł: Restos oseos demuestran que los Mexicas practicaban la antropofagia

Meksykański archeolog Gabino López Arenas dokładnie przebadał ludzkie czaszki, piszczele, kości strzałkowe, kości ramieniowe i szczęki znalezione w depozytach ofiarnych Wielkiej Świątyni (Templo Mayor) i jej okolicach. Analiza wykazała ślady nacięć na kościach i ich wystawienie na działanie ognia, co potwierdza, że w okresie postklasycznym (900 – 1521 n.e.) władcy Mexików, kapłani i wysokiej rangi wojownicy praktykowali antropofagię podczas rytuałów religijnych. Osobom złożonym w ofierze natychmiast zdzierano skórę, gdyż znalezione nacięcia zostały dokonane na świeżych jeszcze kościach. Praktykowanie antropofagii miało na celu przejęcie boskiej mocy, które wypełniało ciało osoby składanej w ofierze. W świecie Mexików osoby wybierane na ofiarę personifikowały bóstwa, a zatem spożywanie ich mięsa stanowiło rodzaj łączności duchowej z bogami.

Widoczne ślady nacięć na ludzkich kościach (fot. INAH)