Uczeni przygotowują muografię w celu wykrycia struktur wewnętrznych w El Castillo w Chichen Itza

Oryginalny artykuł: Alistan muografía para detectar estructuras interiores en El Castillo de Chichén Itzá

Zespół meksykańskich i amerykańskich naukowców finalizuje przygotowania do wykonania tomografii komputerowej głównego budynku Chichén Itzá, El Castillo („Zamek”). Poprzez wykrycie mionów, cząstek subatomowych wytwarzanych przez promieniowanie kosmiczne, naukowcy zbadają wnętrze tej piramidy, która mierzy prawie 55,5 metra z każdej strony i ma 30 metrów wysokości. Jest to największa pod względem objętości piramida w Chichén Itzá. Ta interdyscyplinarna inicjatywa łączy wiedzę i wysiłki specjalistów, w tym z różnych wydziałów Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku (UNAM) i Uniwersytetu Stanowego w Chicago, a także Narodowego Laboratorium Fermiego. 

Piramida El Castillo w Chichen Itza (fot. INAH)

Badania genomów wykazały, że w Chichén Itzá składano w ofierze dzieci i bliźnięta

Oryginalny artykuł: Niños y gemelos eran sacrificados en Chichén Itzá, revela estudio de genomas antiguos 

Dzięki analizie genetycznej odkryto, że w Chichén Itzá praktykowano rytualne składanie ofiar z dzieci, skupiając się wyłącznie na chłopcach. Badania przeprowadził interdyscyplinarny zespół pod przewodnictwem Rodrigo Barquera Lozano z Instytutu Maxa Plancka w Lipsku (Niemcy) i brało w nich udział czterech specjalistów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Wyniki prac opublikowane w czasopiśmie naukowym Nature dowodzą bliskich powiązań rodzinnych dzieci złożonych w ofierze, w tym bliźniąt. W badaniach wykorzystano kolekcję kości znajdującą się pod ochroną Centrum INAH Jukatan.  

Kolekcja kości w Centrum INAH Jukatan (źródło fot. INAH)

Archeolodzy ustalili funkcję Domu Tarcz w Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Casa de los Escudos fue recinto de la guardia del Palacio de los Falos, en el Grupo de la Serie Inicial de Chichén Itzá

W Chichén Itzá, w kompleksie znanym jako Grupa Serii Początkowej nadal prowadzone są prace archeologiczne w ramach programu Promeza. Część z nich związana jest z budowlą zwaną Casa de los Escudos (Dom Tarcz), która prawdopodobnie pełniła funkcję strażniczą. Dom Tarcz ma 14 m szerokości (elewacja wschodnia i zachodnia) i 18 m długości (elewacja południowa). Jest możliwe, że była to ostatnia konstrukcja dodana do kompleksu znanego jako Palacio de los Falos około 950-1150 r., zamykająca go w jego północno-wschodnim narożniku, natomiast od strony południowej łącząca się wewnętrznym korytarzem z Casa de los Caracoles. Za wykopaliska odpowiedzialni są archeolodzy Max Edwin Ayala i José Arturo Cortés. Początkowo sądzono, że Casa de los Escudos jest podobnie jak Casa de la Luna budowlą typu galeria-patio. Jednak dzięki dokładnej eksploracji udało się lepiej zrozumieć jej kompozycję architektoniczną.

Casa de los Escudos (fot. INAH)

Wieści z Edzná i Chichén Itzá

Oryginalne artykuły: A través del Promeza, se explora y consolida un edificio de Edzná que arroja evidencia de vínculos con Chichén Itzá, En Chichén Itzá, Yucatán, emerge el rostro esculpido de un guerrero

Archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzą prace związane z eksploracją i konsolidacją Budowli 512 w Edzná, mieście Majów w meksykańskim stanie Campeche. Konstrukcja ta została częściowo odsłonięta w pierwszej dekadzie tego stulecia, choć zarejestrowano ją po raz pierwszy już pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku. Jak podaje kierujący pracami archeolog Antonio Benavides Castillo, Budowla 512 została wzniesiona na planie czworokąta, ma wejście z portykiem i dwa pomieszczenia. Pochodzi z wczesnego okresu postklasycznego (z lat 900-1200), ale jest dobudowana do znacznie starszej konstrukcji z wczesnego okresu klasycznego (z lat 200-600). 

Budowla 512 w Edzna (fot. INAH)

Kilka wieści z ziem Majów

Oryginalne artykuły: Descubren plato milenario con la representación de un wahyis o ser protector, en Cansacbé, Campeche  , Localizan escultura de atlante en sendero que conducirá a nueva sección de Chichén Itzá, Confirman la decapitación en individuos ofrendados a templo del sitio maya Moral-Reforma, en Tabasco

W Cansacbé (położonym 12 km od miasta Campeche) archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na polichromowany talerz złożony jako dar grobowy. W miejscu tym nigdy nie prowadzono systematycznych badań, chociaż Instytut Carnegie z Waszyngtonu dokonał jego rejestracji w latach 30. XX w. Niestety w pierwszej połowie XX wieku, podczas budowy drogi z Campeche do Meridy pozostałości dawnych budowli zostały wykorzystane jako materiał konstrukcyjny. W latach 90. XX w., kiedy poszerzano tę drogę, odkopano dwa budynki typu pałacowego i przeniesiono je na jedno z rond obecnej autostrady, gdzie znajdują się do dziś. Polichromowany talerz znaleziono w pochówku należącym przypuszczalnie do członka miejscowej elity. Po dokładnym oczyszczeniu w laboratorium można dostrzec scenę przedstawiającą jaguara lub mężczyznę odzianego w skórę jaguara, siedzącego na ławie. Wizerunek ten jest otoczony małymi ramkami z motywami, które nawiązują do skorupy żółwia. Jak podaje Diego Prieto Hernández, tego typu sceny często namalowane są na naczyniach ceramicznych Majów z późnego okresu klasycznego (lata 600-900), a niekiedy mogą ukazywać istoty nadprzyrodzone znane jako way i uważane za alter ego.

Talerz odkryty w Cansacbe (fot. INAH)

W Chichén Itzá odkryto znacznik boiska do gry w piłkę

Oryginalny artykuł: Con su texto jeroglífico maya completo, descubren en Chichén Itzá un marcador de Juego de Pelota

Na terenie Chichén Itzá, miasta Majów na Jukatanie, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli okrągły kamienny znacznik boiska do gry w piłkę. Przedstawia on dwie postacie w strojach graczy otoczone inskrypcją glificzną, która zachowała się w stanie kompletnym. Znacznik ma średnicę 32,5 cm, grubość 9,5 cm i waży 40 kg. Natrafiono na niego podczas prac prowadzonych w ramach programu Promeza, związanego z budową trasy pociągu przez ziemie Majów.

Znacznik boiska do gry w piłkę odkryty w Chichen Itza (fot. INAH)

INAH zapowiada otwarcie dla zwiedzających Grupy Serii Początkowej w Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Serie Inicial, un grupo residencial clave para comprender la evolución de Chichén Itzá

Jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku w Chichén Itzá archeolodzy musieli przedzierać się przez zarośla aby dotrzeć do kompleksu budowli zwanego Grupą Serii Początkowej (nazwa pochodzi od inskrypcji z zachowaną datą zapisaną jako „Seria Początkowa” zwana też „Długą Rachubą”, podającą ile dni upłynęło od daty bazowej w kalendarzu Majów, czyli od roku 3114 p.n.e. i będącą jedyną znalezioną w Chichén Itzá), położonego w południowej części miasta, na terenie Chichén Viejo (Stare Chichén). Po 30 latach badań i prac wykopaliskowych Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) nareszcie zamierza w drugiej połowie bieżącego roku otworzyć ten kompleks dla zwiedzających.

Rampa prowadząca do Grupy Serii Początkowej (fot. Jose Osorio Leon, INAH)

Badania geofizyczne Wielkiego Placu w Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Con técnicas geofísicas, exploran el subsuelo de la Gran Plaza de Chichén Itzá, en Yucatán

Wielki Plac w Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk) to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc na terenie tego stanowiska archeologicznego. W czasach prekolumbijskich odgrywał ważną rolę w religijnym i politycznym życiu dawnych Majów. To stąd można podziwiać, między innymi, wspaniałe budowle miasta, jak Piramida Kukulkana (zwana też „Zamkiem”), Boisko do gry w piłkę i Świątynia Wojowników. Ze względu  na historyczne i kulturowe znaczenie Wielkiego Placu, grupa specjalistów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) oraz Narodowej Szkoły Antropologii i Historii (ENAH), we współpracy z Instytutem Geofizyki Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyku (UNAM) postanowiła przeprowadzić dokładne badania geofizyczne z wykorzystaniem georadaru. Jak podają koordynatorzy projektu, Denisse Argote Espino i Pedro López García, prace te pozwolą wykryć, co znajduje się pod powierzchnią placu na różnych głębokościach i dzięki zebranym informacjom będzie można zaplanować przyszłe wykopaliska.

Prace na terenie Wielkiego Placu w Chichen Itza (fot. Denisse Argote Espino)

Dalsze rozważania uczonych na temat równonocy

Oryginalny artykuł: Abordan mitos sobre los fenomenos equinocciales en las piramides de Mexico

Pedro Francisco Sánchez Nava (z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku) i Ivan Šprajc (z Centrum Badawczego Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk), od lat zajmujący się archeoastronomią, już wcześniej sugerowali, że mieszkańcy Mezoameryki nie przywiązywali szczególnego znaczenia do równonocy (post: "Czy mieszkańcy Mezoameryki rejestrowali dni równonocy"). W jednej ze swoich ostatnich publikacji (“Diálogos entre la tierra y el cielo: la pirámide y la arqueoastronomía”) podkreślają, że słynne “zstępowanie Kukulkana” po schodach piramidy El Castillo (zwanej też po prostu Piramidą Kukulkana) w Chichén Itzá nie miało służyć zarejestrowaniu równonocy. Owa gra światła i cienia jest widoczna zarówno kilka dni przed równonocą, jak i kilka dni po niej, a najlepsze oświetlenie schodów można dostrzec na godzinę przed zachodem słońca.

Efekt światła i cienia na Piramidzie Kukulkana w Chichén Itzá
(fot. Carlos Santos Guevara, INAH)

Rezultaty kolejnych prac w Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Numerosos hallazgos en Chichen Itza derivan del trabajo entre el INAH y el gobierno de Yucatan

Dzięki współpracy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) z władzami stanu Jukatan, na terenie Chichén Itzá prowadzone są badania, których celem jest przygotowanie nowej mapy miasta. Wykopaliska i wykorzystanie technologii LiDAR dały wspaniałe rezultaty i doprowadziły do ciekawych odkryć archeologicznych. Prace objęły przede wszystkim obszar leżący pomiędzy grupami Las Monjas i Serie Inicial, w części zwanej Chichén Viejo, która nie została jeszcze udostępniona zwiedzającym. Projektem kierują tam José Osorio Leon i Francisco Pérez Ruiz z Centrum INAH-Jukatan. Jednym z wyjątkowych znalezisk jest kamienna płyta, na którą natrafiono w budowli Casa de los Caracoles, stanowiącej część Palacio de los Falos, ważnej rezydencji zamieszkiwanej przez elitę dawnego Chichén Itzá.

Casa de los Caracoles (fot. Mauricio Marat, INAH)

Kamienna płyta odkryta w Casa de los Caracoles (fot. Mauricio Marat, INAH)

Mija 60 lat od odkrycia groty Balamkanche

Oryginalny artykuł: Evocaran descubrimiento de Balamkanche en Coloquio dedicado a la arqueologia del Gran Acuifero Maya

Grota i cenote Balamkanché były po raz pierwszy badane przez specjalistów w 1959 roku. W ekspedycji, którą kierował wówczas amerykański archeolog Wyllys Andrews IV brali udział, między innymi, William Folan, George Stuart i Alfredo Barrera Vázquez. Wyprawa ta oficjalnie zapoczątkowała badania majańskich jaskiń.

Grota Balamkanche (fot. Karla Ortega)

Projekt GAM odsłania tajemnice jaskini w rejonie Chichen Itza

Oryginalny artykuł: Proyecto GAM redescubre Balamku - santuario subterraneo de Chichen Itza

Specjaliści z Projektu GAM (badającego studnie cenotes i jaskinie, wspominanego w wielu postach na naszym blogu) dokonali jednego z najważniejszych odkryć w historii badań majańskiego ośrodka Chichen Itza. We wnętrzu groty, nazwanej Balamkú („Jaskinia Jaguara”) natrafili na setki prekolumbijskich artefaktów, świadczących o rytualnym wykorzystywaniu tego miejsca.

Fragmenty kadzielnic znalezionych w jaskini Balamku (fot. Karla Ortega, Projekt GAM)

Podczas konferencji prasowej w siedzibie INAH, Pedro Francisco Sánchez Nava i Guillermo de Anda przekazali, że jaskinia znajduje się w odległości 2,7 km na wschód od Piramidy Kukulkana (zwanej też Castillo) i w rzeczywistości już w 1966 roku odkryli ją mieszkańcy gminy San Felipe: Eleuterio, Mariano i Esteban Mazón oraz Ermilo, Jacinto i Pascual Un Noh. Pomimo to grota pozostawała nietknięta przez ponad 50 lat, gdyż po otrzymaniu informacji o odkryciu, archeolog Víctor Segovia Pinto nakazał zamknięcie wejścia do jaskini.

Kadzielnice złozone przez Majów w jaskini Balamku (fot. Karla Ortega, Projekt GAM)

W Chichen Itza zakończono prace w ramach Projektu GAM

Oryginalny artykuł: Investigadores del GAM concluyen el Proyecto Chichen Itza Subterraneo

Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), National Geographic Society i California State University w Los Angeles zakończyli drugi etap prac poświęconych podziemnym tunelom na terenie majańskiego ośrodka Chichén Itzá i prowadzonym w ramach Projektu GAM (Gran Acuífero Maya), którym kieruje archeolog podwodny Guillermo de Anda. Celem projektu było poszukiwanie w Chichén Itzá i jego okolicach źródeł wody, które mogły zadecydować o założeniu miasta w tym miejscu.

Ekipa Projektu GAM podczas prac w Chichén Itzá (fot. Karla Ortega, Projekt GAM)

Zapowiedź prac na terenie majańskich miast w stanie Jukatan

Oryginalny artykuł: INAH y gobierno de Yucatan firman convenio para poner en valor las principales zonas arqueologicas de la entidad

Diego Prieto Hernández, dyrektor Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) poinformował, że INAH i władze stanu Jukatan podpisały specjalną umowę o przekazaniu kwoty 35 milionów pesos na projekty badawcze, których celem jest odrestaurowanie i konserwacja kluczowych majańskich miast na terenie stanu Jukatan: Chichén Itzá, Izamal, Dzibilchaltún, Uxmal i Kulubá. Najwięcej, bo aż 18 milionów pesos zostanie przeznaczone na prace na stanowisku archeologicznym Kulubá, położonym 37 km na południowy wschód od Tizimín. Jak podkreśla Diego Prieto, Kulubá jest jednym z niewielu miejsc w północno-wschodniej części stanu Jukatan, gdzie zachowały się oryginalne budowle prekolumbijskie, a udostępnienie go zwiedzającym przyczyni się do rozwoju turystyki w tym regionie, gdyż Kulubá położona jest w okolicy Ek’ Balam i Chichén Itzá, z którymi to miastami utrzymywała kontakty kulturowe w późnym i końcowym okresie klasycznym, w latach 600-1200 n.e.

Pałac Masek w Grupie B w Kuluba (fot. Mauricio Marat, INAH)

Kompleksowe prace na terenie Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Proyecto Gran Acuifero Maya emprende mapeo subterraneo en busca de la geografia sagrada de Chichen Itza

Na terenie dawnego majańskiego miasta Chichén Itzá, interdyscyplinarna ekipa badaczy z wielu instytucji, kierowana przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), podjęła szeroko zakrojone prace prowadzone w ramach Projektu GAM („Gran Acuífero Maya”), poświęconego eksploracji jaskiń i studni cenotes na Półwyspie Jukatan. Wykorzystuje się najnowsze technologie, a odpowiednie urządzenia zostały udostępnione przez National Geographic Society, którego inżynierowie: Corey Jaskolski, Alan Turchik i Eric Berkenpas współpracowali z Projektem GAM. Celem prac są poszukiwania jaskiń i studni cenotes, które przypuszczalnie łączą ze sobą niektóre budowle w Chichén Itzá, jak Świątynia Kukulkana (zwana też Zamkiem) i Osario (znane też jako Grób Najwyższego Kapłana) z Wielkm Cenote (zwanym też Świętym Cenote lub Świętą Studnią).

Piramida Kukulkana w Chichén Itzá (fot. Karla Ortega, Projekt GAM, INAH)

Rzeźby z Chichen Itza zostały pokryte warstwą cynobru podczas rytualnego pogrzebania dawnej świątyni

Oryginalny artykuł: Identifican en esculturas de Chichen Itza cinabrio usado por los mayas en ritual de clausura de El Castillo

Specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), wykorzystując technikę fluorescencji rentgenowskiej przeprowadzają analizę barwników zachowanych na rzeźbach i malowidłach ściennych w Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk). Badania pozwolą archeologom poznać stan zniszczenia i podjąć odpowiednie prace konserwatorskie. Na szczególną uwagę zasługują rzeźba znana jako Chac Mool i Tron-Jaguar, które pochodzą z budowli znajdującej się we wnętrzu Piramidy Kukulkana (zwanej też „Zamkiem”). Jak podaje Denisse Argote Espino, obie rzeźby zostały prawdopodobnie pokryte warstwą cynobru w momencie rytualnego pogrzebania dawnej świątyni. Wiadomo, że cynober (siarczek rtęci) miał dla Majów szczególne znaczenie symboliczne ze względu na swój czerwonawy kolor, związany z krwią oraz życiem i śmiercią. Nic zatem dziwnego, że pokrywano nim również rzeźby podczas ich rytualnego niszczenia. Majowie z Jukatanu musieli sprowadzać cynober z Centralnego Meksyku lub Wyżyn Gwatemali. W czasach prekolumbijskich cynober był wykorzystywany przez przedstawicieli elity szczególnie podczas rytuałów pogrzebowych, ale jego pozostałości znaleziono też na malowidłach w Pałacu Quetzalpapálotl w Teotihuacan.

Badanie rzeźby znanej jako Chac Mool  (fot. Denisse Argote, INAH)

Wnętrze Piramidy Kukulkana w Chichen Itza kryje świątynię z lat 550-800 n.e.

Oryginalny artykuł: Hallan especialistas una segunda subestructura en la Piramide de Kukulkan en Chichen Itza

W sierpniu 2015 roku, w ramach interdyscyplinarnego projektu prowadzonego przez specjalistów z Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM) i Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), ustalono, że Piramida Kukulkana (znana też jako El Castillo – Zamek) w Chichen Itza została wzniesiona nad studnią cenote. W kolejnej, właśnie zakończonej fazie prac skupiono się na potwierdzeniu istnienia drugiej, znacznie wcześniejszej budowli, ukrytej we wnętrzu tej piramidy. Na konferencji prasowej, René Chávez Segura, Gerardo Cifuentes Nava i Esteban Hernández Quintero (z Instytutu Geofizyki), Andrés Tejero Andrade (z Wydziału Inżynierii) i Denisse Argote Espino (z INAH) przekazali, że podczas prac wykorzystano najnowsze, opracowane przez nich technologie i nieinwazyjne badania geofizyczne.

Piramida Kukulkana w Chichen Itza

Dziewięć stanowisk archeologicznych w Meksyku pod specjalną ochroną UNESCO

Oryginalny artykuł: Senalizan nueve sitios arqueologicos mexicanos para proteccion especial de la UNESCO

Dnia 1 października, punktualnie o godzinie 11.00, na terenie dziewięciu stanowisk archeologicznych w Meksyku umieszczono specjalne tablice z potrójnym “Niebieskim Herbem” jako świadectwa wpisania tych ośrodków do Międzynarodowego Rejestru Dóbr Kulturowych Objętych Ochroną Specjalną UNESCO.

Tablice umieszczone na terenie Uxmal, jednego z miast Majów,
które znalazło się pod specjalną ochroną UNESCO (fot INAH)

Piramida Kukulkana w Chichén Itzá została wzniesiona nad cenote

Oryginalny artykuł: Piramide de Kukulkan esta construida sobre un cenote

W ubiegłym roku pisałam na naszym blogu o pracach na terenie majańskiego miasta Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk), gdzie uczeni wykorzystali tomografię trójwymiarową, całkowicie nieinwazyjną technikę stosowaną już wcześniej w Meksyku, w celu sprawdzenia, czy pod słynną Piramidą Kukulkana znajduje się jakaś komora bądź zagłębienie (czytaj: Poszukiwania tunelu pod Piramidą Kukulkana w Chichen Itza). Obecnie znane są już pierwsze rezultaty badań, które prowadzili: René Chávez Segura i Esteban Hernández Quintero z Instytutu Geofizyki UNAM, Andrés Tejero Andrade z Wydziału Inżynierii UNAM i Denisse Argote z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH).

Piramida Kukulkana w Chichén Itzá

Okazało się że Piramida Kukulkana (zwana też Zamkiem) została zbudowana nad studnią cenote. Specjaliści zlokalizowali zbiornik wodny, który w swej najdłuższej części ma około 30 metrów. Jego głębokość liczy około 20 metrów, choć może nie być zbyt dokładna, gdyż jak wyjaśnia René Chávez Segura, widoczność przy użyciu aparatury ogranicza się jedynie właśnie do 20 metrów. Studnia cenote nie jest jednak otwarta, gdyż przykrywa ją warstwa skały wapiennej o grubości 4-5 metrów.

Grafika przedstawiająca cenote pod Piramidą Kukulkana (fot. EFE)

Poszukiwania tunelu pod Piramidą Kukulkana w Chichén Itzá

Oryginalny artykuł: Tomografia electrica revelara secretos de Piramide de Kukulcan

Uczeni z Instytutu Geofizyki UNAM (Universidad Nacional Autónoma de México) prowadzą ciekawe badania na terenie majańskiego stanowiska archeologicznego Chichén Itzá (stan Jukatan, Meksyk). Jak podaje René Chávez Segura, koordynator projektu, ich celem jest zastosowanie najnowszej technologii, opartej na tomografii trójwymiarowej, która pozwoli ustalić, czy pod słynną Piramidą Kukulkana znajduje się jakiś tunel, zagłębienie lub komnata.

Pramida Kukulkana w Chichén Itzá