Kilka wieści z ziem Majów

Oryginalne artykuły: Descubren plato milenario con la representación de un wahyis o ser protector, en Cansacbé, Campeche  , Localizan escultura de atlante en sendero que conducirá a nueva sección de Chichén Itzá, Confirman la decapitación en individuos ofrendados a templo del sitio maya Moral-Reforma, en Tabasco

W Cansacbé (położonym 12 km od miasta Campeche) archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na polichromowany talerz złożony jako dar grobowy. W miejscu tym nigdy nie prowadzono systematycznych badań, chociaż Instytut Carnegie z Waszyngtonu dokonał jego rejestracji w latach 30. XX w. Niestety w pierwszej połowie XX wieku, podczas budowy drogi z Campeche do Meridy pozostałości dawnych budowli zostały wykorzystane jako materiał konstrukcyjny. W latach 90. XX w., kiedy poszerzano tę drogę, odkopano dwa budynki typu pałacowego i przeniesiono je na jedno z rond obecnej autostrady, gdzie znajdują się do dziś. Polichromowany talerz znaleziono w pochówku należącym przypuszczalnie do członka miejscowej elity. Po dokładnym oczyszczeniu w laboratorium można dostrzec scenę przedstawiającą jaguara lub mężczyznę odzianego w skórę jaguara, siedzącego na ławie. Wizerunek ten jest otoczony małymi ramkami z motywami, które nawiązują do skorupy żółwia. Jak podaje Diego Prieto Hernández, tego typu sceny często namalowane są na naczyniach ceramicznych Majów z późnego okresu klasycznego (lata 600-900), a niekiedy mogą ukazywać istoty nadprzyrodzone znane jako way i uważane za alter ego.

Talerz odkryty w Cansacbe (fot. INAH)

W Moral-Reforma odkryto około dwudziestu pochówków

Oryginalny artykuł: Descubren una veintena de entierros ofrendados a un templo-pirámide del sitio maya Moral-Reforma

Na terenie Moral-Reforma, miasta Majów w meksykańskim stanie Tabasco, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli w Budowli 18 około dwudziestu ludzkich pochówków, co wskazywałoby na jakiś związek tej konstrukcji ze śmiercią lub bóstwami świata podziemnego. W kilku przypadkach ślady na czaszkach świadczą o dekapitacji. Budowla 18 wznosi się po wschodniej stronie placu dawnego miasta. Jest to piramida schodkowa, na szczycie której zachowały się pozostałości świątyni. Prowadzące na szczyt schody znajdują się po stronie południowej.

Budowla 18 w Moral-Reforma (fot. Projekt Moral-Reforma, INAH)

Prace archeologiczne i konserwatorskie w Moral-Reforma, mieście Majów w stanie Tabasco

Oryginalny artykuł: Moral-Reforma, importante sitio maya de Tabasco, aumentará su circuito de visita gracias al Promeza

Archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) rozpoczęli wykopaliska w Moral-Reforma, dawnym mieście Majów położonym w rejonie Balancán (stan Tabasco, Meksyk). Stało się to możliwe dzięki specjalnemu programowi „Promeza”, który finansuje prace archeologiczne na terenie 21 stanowisk związanych z trasą „Pociągu przez ziemie Majów”. Moral-Reforma znajduje się przy pierwszym odcinku tej trasy, biegnącym z Palenque (stan Chiapas) do Escárcega (stan Campeche), a najbliższą stacją będzie El Triunfo (na granicy stanów Tabasco i Campeche), gdzie oprócz dawnego miasta Majów będzie można również zwiedzić rezerwat ekologiczny „Wodospady Reforma”.

Stanowisko archeologiczne Moral-Reforma (fot. INAH)

Miasta Majów: Moral-Reforma (stan Tabasco, Meksyk)

W okolicach miasteczka Tenosique, w pobliżu rzeki San Pedro Mártir, znajdują się ruiny zwane obecnie Moral-Reforma. W czasach Majów był to ważny ośrodek religijny i polityczny, który utrzymywał kontakty nie tylko z innymi miastami w rejonie dzisiejszego stanu Tabasco (Pomoná, Santa Elena), ale również z bardziej odległymi, jak Palenque, Toniná, Piedras Negras, Yaxchilán czy Calakmul. Najstarsze ślady osadnictwa o charakterze miejskim w tym rejonie sięgają okresu preklasycznego, chociaż większość budowli powstała znacznie później, począwszy od V-VI wieku, osiągając rozkwit w późnym i końcowym okresie klasycznym. Chociaż znamy glif-emblemat miasta, to jednak do dzisiaj nie udało się go odczytać, zatem oryginalna nazwa pozostaje nadal tajemnicą.

Budowle przy Wielkim Placu w Moral-Reforma

Pierwsza wzmianka o ruinach tego majańskiego ośrodka pochodzi z 1907 roku, kiedy to austriacki fotograf Teobert Maler, przemierzając ziemie wokół Tenosique, usłyszał o mieście i określił je jako Reforma II. Trzydzieści lat później dotarł tam E.Wyllys Andrews i nazwał ruiny Moral. W latach 1959-61 wyruszył do Moral przedstawiciel meksykańskiego Instytutu Antropologii i Historii, César Lizardi Ramos, a od 1992 roku w Moral-Reforma prowadzone są badania archeologiczne, choć część udostępniona zwiedzającym jest niewielka, gdyż większość budowli dawnego miasta wciąż pozostaje porośnięta roślinnością.