Miasta Majów: Joya de Cerén (Salwador)

Stanowisko archeologiczne Joya de Cerén znajduje się w odległości 35 kilometrów na zachód od San Salvador. Miejsce to odkryto w 1976 roku zupełnie przypadkowo, podczas budowy silosów do magazynowania ziarna. Pierwsze prace wykopaliskowe podjęto jednak dopiero dwa lata później. Odkopanie ruin Joya de Cerén, pokrytych grubą warstwą lawy wulkanicznej, stało się dla archeologów nie lada wyzwaniem, ale z drugiej strony stanowiło prawdziwy klejnot. Stąd też wzięła się współczesna nazwa miasta gdyż „joya” znaczy właśnie „klejnot”. „Cerén” natomiast jest nazwiskiem właścicieli hacjendy, na terenie której znajdowały się ruiny.

Jedna z budowli w Joya de Cerén

Joya de Cerén powstała w okresie preklasycznym jako niewielka wioska na brzegu rzeki Nexapa, zwanej obecnie Río Sucio. Być może była w jakimś stopniu uzależniona od znacznie silniejszego sąsiada – miasta San Andrés, z którym dokonywała wymiany towarów. Około 600 roku n.e. spokojne życie mieszkańców zostało jednak zakłócone erupcją wulkanu Loma Caldera, wznoszącego się w odległości jednego kilometra. Zdaniem wulkanologów, szczególnie Dana Millera, kiedy wypływająca z krateru gorąca lawa napotkała na swej drodze zimne wody rzek, nastąpiła eksplozja, a mieszanina popiołu wulkanicznego i gorącej pary o temperaturze około 100 stopni Celsjusza dotarła w kilka minut do miasta, które pogrążyło się w ciemności. Budowle i pola uprawne pokryła warstwa popiołu o grubości około 20-30 centymetrów. Później nastąpiło jeszcze kolejno trzynaście faz erupcji, grzebiąc ostatecznie Joya de Cerén pod warstwą popiołu i lawy o grubości 4 – 6 metrów.

Pozostałości dawnego domostwa w Joya de Cerén

Miasta Majów: Chacmultún (stan Jukatan, Meksyk)

Ruiny miasta Chacmultún zostały odkryte w 1895 roku przez austriackiego badacza Teoberta Malera, który wykonał pierwsze fotografie budowli. W 1899 roku miejsce to odwiedził Edward Thompson, który wiele czasu spędził w Chichén Itzá, wydobywając przedmioty z tamtejszej świętej studni cenote. Zdołał sfotografować w Chacmultún niektóre konstrukcje oraz skopiować malowidła. Powrócił na teren ruin po kilku latach, aby sporządzić plac miasta. Okazało się wówczas, że rabusie zniszczyli sporoe budowli, a z malowideł ściennych zachowało się już niewiele.

Widok na ruiny Chacmultún

W późniejszym okresie, w latach 1998-2000, prace wykopaliskowe były prowadzone przez archeologów meksykańskich w ramach Projektu Chacmultún, którym kierował Carlos Pérez Álvarez.



Jedna z budowli w Chacmultún

Miasta Majów: Chicanná (stan Campeche, Meksyk)

Ruiny miasta Chicanná zostały odkryte stosunkowo niedawno, dopiero w 1966 roku. Co prawda już trzydzieści lat wcześniej pojawiały się pewne informacje o tym miejscu, ale prace wykopaliskowe rozpoczęły się w 1970 roku. Chicanná nie było zbyt duże w porównaniu z innymi ośrodkami, ale może poszczycić się kilkoma dobrze zachowanymi budowlami, stanowiącymi połączenie stylów Río Bec i Chenes. Ziemie te były zamieszkiwane już w latach 300-250 p.n.e., jednak pierwsze konstrukcje powstały tu około 400 roku n.e., a większość tych, które możemy dziś oglądać, pochodzi z późnego okresu klasycznego, głównie z lat 550–700 n.e.


Przykład zdobnictwa budowli w Chicanná

Sercem miasta jest główny plac, wokół którego usytuowane są Budowle I, II, III i IV. Po stronie zachodniej wznosi się Budowla I – podłużna konstrukcja z dwiema wieżami i zaokrąglonymi narożnikami. Symulowane schody, typowe dla architektury tego regionu, prowadzą do świątyń spełniających jedynie funkcję dekoracyjną. Wejścia zostały ozdobione maszkaronami. Również na narożnikach świątyń zachowały się nakładające się na siebie maski bóstw.



Budowla I

Pałace królewskie i kompleksy mieszkalne dawnych Majów

W centralnej części każdego z miast Majów, oprócz świątyń wznosiły się pałace królewskie, których najwspanialsze przykłady możemy podziwiać obecnie w Palenque, Uxmal, Sayil czy Labná. Były to konstrukcje z kamienia, z długimi korytarzami i wieloma komnatami. Gdy patrzymy na nie dzisiaj, wydają się niekiedy dość szare i ponure. W czasach Majów wyglądały zupełnie inaczej. Budowle pokrywano warstwą stiuku i malowano, zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Fasady domów ozdabiano motywami pasa niebiańskiego, wizerunkami węży, ikonami bóstw, czy też – nieodłącznie wiązanym z władzą – symbolem plecionej maty.

Pałac w Sayil (stan Jukatan, Meksyk)