Nowe odkrycia w Joya de Ceren (Salwador)

Oryginalny artykuł: Hallazgo de osamenta en Joya de Ceren sugiere un patron de enterramiento

Po dwóch miesiącach od rozpoczęcia na terenie parku archeologicznego Joya de Ceren (Salwador) projektu, którego celem jest przygotowanie nowego zadaszenia mającego chronić dawne budowle, dokonano kilku ciekawych odkryć. Jak podaje kierująca pracami Michelle Toledo, natrafiono, między innymi, na ślady ludzkich stóp, które pozostawiły po sobie prawdopodobnie osoby uciekające z wioski podczas wybuchu wulkanu Loma Caldera w 650 roku.

Michelle Toledo pokazuje miejsce z zachowanymi śladami ludzkich stóp (fot. EDH/Menly Cortez)

Miasta Majów: Joya de Cerén (Salwador)

Stanowisko archeologiczne Joya de Cerén znajduje się w odległości 35 kilometrów na zachód od San Salvador. Miejsce to odkryto w 1976 roku zupełnie przypadkowo, podczas budowy silosów do magazynowania ziarna. Pierwsze prace wykopaliskowe podjęto jednak dopiero dwa lata później. Odkopanie ruin Joya de Cerén, pokrytych grubą warstwą lawy wulkanicznej, stało się dla archeologów nie lada wyzwaniem, ale z drugiej strony stanowiło prawdziwy klejnot. Stąd też wzięła się współczesna nazwa miasta gdyż „joya” znaczy właśnie „klejnot”. „Cerén” natomiast jest nazwiskiem właścicieli hacjendy, na terenie której znajdowały się ruiny.

Jedna z budowli w Joya de Cerén

Joya de Cerén powstała w okresie preklasycznym jako niewielka wioska na brzegu rzeki Nexapa, zwanej obecnie Río Sucio. Być może była w jakimś stopniu uzależniona od znacznie silniejszego sąsiada – miasta San Andrés, z którym dokonywała wymiany towarów. Około 600 roku n.e. spokojne życie mieszkańców zostało jednak zakłócone erupcją wulkanu Loma Caldera, wznoszącego się w odległości jednego kilometra. Zdaniem wulkanologów, szczególnie Dana Millera, kiedy wypływająca z krateru gorąca lawa napotkała na swej drodze zimne wody rzek, nastąpiła eksplozja, a mieszanina popiołu wulkanicznego i gorącej pary o temperaturze około 100 stopni Celsjusza dotarła w kilka minut do miasta, które pogrążyło się w ciemności. Budowle i pola uprawne pokryła warstwa popiołu o grubości około 20-30 centymetrów. Później nastąpiło jeszcze kolejno trzynaście faz erupcji, grzebiąc ostatecznie Joya de Cerén pod warstwą popiołu i lawy o grubości 4 – 6 metrów.

Pozostałości dawnego domostwa w Joya de Cerén

Sakbe - majańska autostrada

Oryginalny artykuł: Ancient road at Maya village buried by volcanic ash 1,400 years ago (English)

W Salwadorze archeolodzy odkryli drogę prowadzącą do wioski Joya de Ceren, doskonale zachowaną pod grubą warstwą pyłu pochodzącego z wybuchu pobliskiego wulkanu. Sakbeob (czyli "białe drogi", l. poj. sakbe) były to starożytne drogi wznoszące się ponad poziom terenu, zazwyczaj obramowane kamieniami i brukowane białym wapieniem, łączące ze sobą świątynie, place i miasta. W okresie prekolumbijskim miały na Jukatanie ważne znaczenie praktyczne, polityczne i religijne. Niektóre miały długość do 65 km.

Sakbe w Joya de Ceren ma 1,8 m szerokości i została wybudowana około 600 r. n.e z utwardzonego białego pyłu wulkanicznego z wcześniejszych erupcji. Jest to pierwsza odkryta droga, która nie była wykończona kamieniem (który zazwyczaj dobrze się zachowuje), ale po obu stronach miała kanały z wodą. Dzięki doskonałemu zachowaniu pod pyłem wulkanicznym, znaleziono nawet ślady dłoni mieszkańców naprawiających brzegi drogi.

Sakbe prawdopodobnie prowadzi do dwóch budowli ceremonialnych oddalonych o 30 m. Archeolodzy uważają, że jedna należała do szamanki, natomiast w drugiej przygotowywano duże ilości jedzenia i picia, serwowanego następnie na miejskim placu w czasie ceremonii z okazji zbiorów. Archeolodzy uważają także, że ceremonia trwała w momencie wybuchu wulkanu, ponieważ nie znaleziono żadnych śladów powrotu do domów, a drzwi domów były pozamykane. Prawdopodobnie mieszkańcy opuścili plac i pobiegli na południe, ponieważ niebezpieczeństwo nadeszło z północy.

Przypuszcza się, że wybuch nastąpił w roku 630 n.e. mniej więcej o 7 pewnego sierpniowego wieczoru, ponieważ w pyle zachowały się dojrzałe kolby kukurydzy, narzędzia rolnicze były pochowane, posiłek został podany, ale naczynia nie pozmywane, posłania nie rozścielone, a kukurydza stała w naczyniach z wodą, aby namokła na następny dzień.

Jeśli mieszkańcy skorzystali z sakbe jako drogi ucieczki, archeolodzy spodziewają się znaleźć ich ślady, a być może nawet ciała na południe od wioski. W samej wiosce nie znaleziono żadnych szczątków ludzkich.

Czytaj także o rolnictwie w Joya de Ceren (po polsku)
Fotogaleria Joya de Ceren (po polsku)

Sakbe w miejscowości Labna na Jukatanie
Sakbe in Labna, Yucatan

Joya de Cerén - majańskie Pompeje

Na majańskim stanowisku Joya de Ceren w Salwadorze znaleziono dobrze zachowane ślady pola uprawnego, na którym około 600 r. n.e. mieszkańcy uprawiali maniok, ważną roślinę uprawną, udomowioną w Ameryce Południowej przynajmniej 8 tysięcy lat temu.

Joya de Ceren to majańska wioska w północnym Salwadorze, która została zniszczona (i zachowana) przez opad popiołu z erupcji pobliskiego wulkanu Loma Caldera. Ponad 3-metrowa warstwa popiołu zachowała obraz wioskowego życia: ludziom udało się na szczęście uciec, ale musieli porzucić wszystko. W jednym z domów zachowała się nawet w pełni wyposażona kuchnia z obiadem na stole.

Joya de Ceren zostało odkryte w 1978 i jego badania dostarczyły wielu informacji na temat codziennego życia mieszkańców. Pole manioku to jedno z najnowszych odkryć.

Pełen artykuł (po angielsku): Sheets P, Dixon C, Guerra M, and Blanford A. 2011. Manioc cultivation at Ceren, El Salvador: Occasional kitchen garden plant or staple crop? Ancient Mesoamerica 22(01): 1-11.
Czytaj także o majańskiej autostradzie (po polsku)
Fotogaleria Joya de Ceren

Joya de Cerén, Salwador. Tamazcal (Budynek 9), stanowisko 2 

--------------------
Czytaj także: Uczmy się od pierwszych Amerykanów, Dzika historia fasoli, Ceren - majańskie Pompeje, Trzy siostry: fasola, kukurydza i dynia, Warzywa, które zawdzięczamy starożytnym Amerykanom, Owoce, które zawdzięczamy starożytnym Amerykanom
--------------------

Fotogaleria: Joya de Ceren

Zobacz uaktualniony post / Go to updated post: Miasta Majów: Joya de Cerén (Salwador)