Trasy migracyjne związane ze wschodnim wybrzeżem półwyspu Jukatan

Oryginalny artykuł: Los mayas de la Costa Oriental, integrados a corrientes migratorias; Oxtankah, la joya de la movilidad demográfica

Osady Majów na wschodnim wybrzeżu półwyspu Jukatan w okresie klasycznym i postklasycznym (lata 600-1540) były włączone do sieci tras migracyjnych, co umożliwiło nie tylko przemieszczanie się ludności, ale również wymianę kulturową i polityczno-gospodarczą z innymi miastami położonymi na północy półwyspu Jukatan, nad Zatoką Meksykańską, a także w Gwatemali, Hondurasie i Belize. Jak podaje Allan Ortega Muñoz, w tej panoramie mobilności demograficznej port Oxtankah można uznać za klejnot w koronie migracji w tym nadmorskim regionie. Oxtankah, leżące na południu stanu Quintana Roo, około 15 kilometrów od Chetumal, stolicy stanu, było jednym z najstarszych i najważniejszych portów morskich w regionie. Jego szczyt rozwoju przypadał na lata 600-900. W okresie postklasycznym ludzie nadal przybywali tam, by składać ofiary. Później Hiszpanie zbudowali tam kaplicę, w której odprawiano msze. 

Oxtankah

Miasta Majów: San Miguelito (stan Quintana Roo, Meksyk)

Ruiny majańskiego miasta San Miguelito, podobnie jak El Rey, leżą na terenie Cancun, tuż przy słynnym Bulwarze Kukulkana. Miasto kwitło w późnym okresie postklasycznym (1250 – 1550 n.e.) i dzięki usytuowaniu w pobliżu Morza Karaibskiego i Laguny Nichupté uczestniczyło w rozległej sieci handlowej. Architektura San Miguelito jest typowa dla miast wschodniego wybrzeża. Najwyższą budowlą jest Piramida, która przechodziła co najmniej trzy fazy konstrukcyjne. Schody z balustradami prowadzą na szczyt, gdzie zachowały się pozostałości świątyni.

Piramida - największa budowla w San Miguelito

Na terenie San Miguelito wznosi się kilka kompleksów budowli. Grupa Południowa, stanowiąca część rezydencjalną, obejmuje sześć domów, dwa ołtarze oraz pałac z dwiema komnatami i przedsionkiem, którego dach wykonany niegdyś z liści palmowych, podtrzymywany był przez kolumny.

Jedna z budowli w Grupie Południowej

Nowe odkrycia w San Miguelito

Oryginalny artykuł: Osamentas mayas revelan fase final de epoca prehispanica
Fotogaleria INAH: Fotografie z San Miguelito

W San Miguelito – otwartym niedawno dla zwiedzających – nadal prowadzone są prace wykopaliskowe. Archeolodzy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH-Conaculta) w Meksyku odkryli 47 pochówków, mieszczących się w jedenastu budowlach o charakterze mieszkalnym. Trzydzieści pochówków zawierało szczątki dzieci zmarłych w wieku 3 – 6 lat w wyniku anemii i niedożywienia, co świadczy o pogarszających się warunkach zdrowotnych i pogłębiającej się biedzie mieszkańców San Miguelito w XVI wieku. Sandra Elizalde kierująca projektem archeologicznym podaje, że pochówki pochodzą z późnego okresu postklasycznego (lata 1200 – 1550). Zmarłym towarzyszyły bardzo skromne dary, głównie proste naczynia ceramiczne. W jednym pochówku znaleziono figurkę w formie kolibra, a w innym – figurkę staruszki z wyraźnie zaznaczonymi zmarszczkami. Pozostałe groby zawierały prawdopodobnie szczątki dorosłych osób, choć badania nadal trwają.



Jeden z pochówków w San Miguelito (fotografia INAH)

Adriana Velázquez Morlet, dyrektor Centrum INAH w Quintana Roo, wyjaśniła, że konkwista hiszpańska na Półwyspie Jukatan wyglądała nieco inaczej niż na pozostałych ziemiach Mezoameryki, gdyż ze względu na sporą ilość rozproszonych miast, Hiszpanie potrzebowali aż 20 lat aby je sobie podporządkować, a gdy już się im to udało, to osiedlili się na ziemiach dzisiejszych stanów Jukatan i Campeche, podczas gdy wybrzeże wschodnie, stanowiące obszar obecnego stanu Quintana Roo, cierpiało z powodu przerwania wiodących tamtędy szlaków handlowych, w wyniku czego miasta takie jak San Miguelito i El Rey zostały opuszczone.

W San Miguelito dokonano też innych, nowych odkryć. W jednej z budowli o charakterze pałacowym natrafiono na dwa reliefy przedstawiające majańskiego boga deszczu Chahk. W części centralnej natomiast ustawiony był ołtarz, z umieszczonym na nim naczyniem ceramicznym, zawierającym kawałki obsydianu, krzemienne noże, małą motykę i paciorki. Poza tym archeolodzy znaleźli wiele przedmiotów pochodzących głównie z późnego okresu postklasycznego, w tym wisiorek z muszli z delikatnie wyrytym wizerunkiem osoby o cechach typowych dla centralnego Meksyku, narzędzia kamienne, noże, kawałki pochodzącego z Gwatemali obsydianu i naczynia ceramiczne. Badacze INAH odkryli też w jednej ze świątyń pozostałości malowidła ściennego z motywami morskimi i przedstawieniami fauny.

Czytaj też:  San Miguelito otwarte dla zwiedzających

San Miguelito otwarte dla zwiedzających

Oryginalny artykuł: San Miguelito - nuevo sitio arqueologico en Cancun



Jak powiadomił Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH-Conaculta), po dwóch latach prac archeologicznych, zostało otwarte dla zwiedzających majańskie miasto San Miguelito, leżące u wybrzeży Morza Karaibskiego. San Miguelito było zamieszkane w późnym okresie postklasycznym (lata 1200 – 1550 n.e.) i stanowiło ważny port, czemu sprzyjało jego strategiczne położenie tuż przy lagunie Nichupté. Prawdopodobnie było połączone z ośrodkiem znanym dziś jako El Rey, który również znajduje się na terenie Cancún.

           

Archeolodzy zarejestrowali w San Miguelito około 40 najróżniejszych budowli, z których do tej pory odrestaurowano 14. Miasto powstawało w dwóch etapach. Pierwszy obejmował XIII-XIV wiek, kiedy to wzniesiono najważniejsze konstrukcje. Przypuszczalnie w tym też okresie San Miguelito utrzymywało bliskie kontakty z Tulum, Xcaret i Xelhá, gdyż wszystkie te miasta charakteryzuje styl typowy dla wschodniego wybrzeża. Drugi etap w dziejach miasta zbiegł się z konkwistą hiszpańską, która doprowadziła do jego upadku i opuszczenia w XVI wieku.

San Miguelito (fot. INAH)

Odrestaurowane budowle San Miguelito tworzą pięć zespołów architektonicznych. Pierwszy obejmuje Wielką Piramidę, o wysokości ośmiu metrów. W Kompleksie Południowym natomiast znajdują się budowle o charakterze mieszkalnym i niewielkie ołtarze.  Nazwa kolejnego – Kompleks Smoków, wywodzi się od znalezionych tam w latach 70-tych XX wieku, głów węży, które okoliczni mieszkańcy uznali za smoki. W tej części miasta wznosi się sześć budowli pałacowych i kilka ołtarzy. W Grupie Chaac mieści się pałac poświęcony majańskiemu bogu deszczu i pełniący przypuszczalnie funkcję administracyjną. W Zespole Północnym natomiast, gdzie zachowały się głównie budowle mieszkalne, znaleziono 47 pochówków. Większość grobów zawierała szczątki małych dzieci, zmarłych z powodu chorób i niedożywienia w XVI wieku.