Trasy migracyjne związane ze wschodnim wybrzeżem półwyspu Jukatan

Oryginalny artykuł: Los mayas de la Costa Oriental, integrados a corrientes migratorias; Oxtankah, la joya de la movilidad demográfica

Osady Majów na wschodnim wybrzeżu półwyspu Jukatan w okresie klasycznym i postklasycznym (lata 600-1540) były włączone do sieci tras migracyjnych, co umożliwiło nie tylko przemieszczanie się ludności, ale również wymianę kulturową i polityczno-gospodarczą z innymi miastami położonymi na północy półwyspu Jukatan, nad Zatoką Meksykańską, a także w Gwatemali, Hondurasie i Belize. Jak podaje Allan Ortega Muñoz, w tej panoramie mobilności demograficznej port Oxtankah można uznać za klejnot w koronie migracji w tym nadmorskim regionie. Oxtankah, leżące na południu stanu Quintana Roo, około 15 kilometrów od Chetumal, stolicy stanu, było jednym z najstarszych i najważniejszych portów morskich w regionie. Jego szczyt rozwoju przypadał na lata 600-900. W okresie postklasycznym ludzie nadal przybywali tam, by składać ofiary. Później Hiszpanie zbudowali tam kaplicę, w której odprawiano msze. 

Oxtankah

Prace konserwatorskie w miastach Majów na terenie stanu Quintana Roo

Oryginalny artykuł: Resplandece la pintura mural del Caribe mexicano mediante la conservacion

Wybrzeże Morza Karaibskiego w dzisiejszym stanie Quintana Roo było zamieszkiwane przez Majów od późnego preklasyku (300 r. p.n.e. – 300 r. n.e.) do późnego postklasyku (lata 1200-1550). W tym ostatnim okresie ponownie ożywiła się działalność budowlana, a pozostałości wznoszonych wówczas świątyń przetrwały do dzisiaj. Jednak panujące na tych ziemiach warunki atmosferyczne przyczyniły się do powstania licznych uszkodzeń, szczególnie w przypadku malowideł ściennych, dekoracji ze stiuku i kamiennych elementów architektonicznych, które były narażone na palące słońce, deszcz, wiatr, słoną bryzę i nagłe zmiany temperatury.

Budowla znana jako Casa Azul („Niebieski Dom”) w Calica
(fot. Mónica A. López Portillo Guzmán)

Konserwacja malowidła w budowli Casa Azul w Calica
(fot. Mónica A. López Portillo Guzmán)

Miasta Majów: El Rey (stan Quintana Roo, Meksyk)

Ruiny majańskiego miasta El Rey leżą na terenie Cancún, przy Bulwarze Kukulkana, niczym enklawa wśród plaż Morza Karaibskiego i nowoczesnych hoteli.

Ruiny El Rey i widoczny w głębi nowoczesny hotel w Cancún

Miasto odkryli Samuel Lothrop i Raymond Merwin w 1923 roku. Współczesna nazwa El Rey („Król”) pochodzi od znalezionej podczas prac archeologicznych rzeźby, przedstawiającej głowę dostojnika z ozdobami uszu i bogatym nakryciem głowy.

Rzeźba przedstawiająca głowę dostojnika, znaleziona w El Rey
(Muzeum Majów w Cancún, Meksyk)

Pierwsze grupy ludności osiedliły się na tych terenach już w okresie preklasycznym, wznosząc domy z materiałów nietrwałych. W okresie klasycznym mieszkańcy zajmowali się głównie rybołówstwem i produkcją soli. Budowle, które zachowały się do dnia dzisiejszego, pochodzą z późnego okresu postklasycznego, z lat 1200 – 1500 n.e., kiedy to miasto odgrywało ważną rolę jako port morski. Podczas wykopalisk znaleziono wykonane z bazaltu żarna, krzemienne noże i ostrza, noże z obsydianu, jadeitowe paciorki i zawieszki, ceramikę oraz przedmioty z kwarcu, które świadczą o wymianie handlowej.

Budowle El Rey