Potwierdzenie autentyczności majańskiego Kodeksu Grolier

Oryginalny artykuł: 13th-century Maya codex long shrouded in controversy proves genuine

Kodeks Grolier, jeden z czterech majańskich manuskryptów, które przetrwały do naszych czasów, został znaleziony przez rabusiów w jaskini w stanie Chiapas (Meksyk) w 1965 roku. Rękopis nabył zamożny kolekcjoner meksykański Josué Sáenz, który wysłał go do Nowego Jorku na wystawę, choć potem manuskrypt powrócił do Meksyku i trafił do Narodowego Instytutu Antropologii i Historii. Jednak w przeciwieństwie do Kodeksów: Drezdeńskiego, Madryckiego i Paryskiego, które bez cienia wątpliwości uznano za autentyczne, na Kodeks Grolier spoglądano ze sceptycyzmem. Najnowsze szczegółowe badania Kodeksu Grolier wykazały, że nie tylko jest on oryginalny, ale przypuszczalnie jest najstarszym ze wszystkich zachowanych rękopisów prekolumbijskich. Światowej sławy majaniści: Stephen Houston (Brown University, Providence), Michael D. Coe (emerytowany profesor University of Harvard), Mary Miller (Yale University) i Karl Taube (University of California-Riverside) przejrzeli dokładnie wszystkie informacje na temat manuskryptu i poddali je obiektywnej analizie. Przygotowano również nowe faksymile wszystkich stron kodeksu.

Kodeks Grolier - strona 9

Pokój majańskiego skryby w Xunantunich

Oryginalny artykuł: Grasping the Meaning of Pre-historic Graffiti at Xunantunich

Kolejne, ciekawe informacje dotarły z majańskiego miasta Xunantunich w Belize, gdzie od pięciu lat prowadzone są prace wykopaliskowe, kierowane przez dr Katherine Brown z University of Texas. W czerwcu pisałam o odkryciu panelu z inskrypcjami. Tym razem badacze skupili się na tajemniczej komnacie we wnętrzu piramidy El Castillo („Zamek”), wznoszącej się przy centralnym placu. W czasach Majów budowla ta miała charakter świątynno-pałacowy i była zamieszkiwana przez rodzinę królewską. Trzy lata temu, dr Brown i jej studenci natrafili na sekretne schody, wiodące do jakiegoś pomieszczenia. Dopiero teraz, po dokładnym oczyszczeniu, okazało się, że jego ściany są pokryte najróżniejszymi wizerunkami, które na pierwszy rzut oka mogłyby wydawać się jedynie niedbałymi gryzmołami i szkicami.

Piramida El Castillo w Xunantunich

Majańscy skrybowie-malarze z Ek' Balam

Oryginalny artykuł: Ek Balam conto con escuelas de pintores-escribas

Majańskie miasto Ek’ Balam (stan Jukatan, Meksyk), stolica dawnego królestwa Talol, mogło poszczycić się własną grupą wysoko wykwalifikowanych skrybów-malarzy. Leticia Vargas de la Peña i Víctor R. Castillo Borges (archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii w Meksyku) oraz Alfonso Lacadena García-Gallo (specjalista z zakresu epigrafiki Majów, z Universidad Complutense w Madrycie) uważają, że miasto to wyróżniało się wyjątkową tradycją artystyczną, a tamtejsza szkoła skrybów-malarzy znacząco wpłynęła na rozwój tradycji malarskiej w regionie, szczególnie we wczesnym okresie w Chichén Itzá. Niektóre cechy epigraficzne, uważane za reprezentatywne w Chichén Itzá, mają swe pierwowzory w Ek’ Balam. Poza tym, widoczne są podobieństwa w technicznym przygotowywaniu barwników i wygładzaniu powierzchni wapiennych. María Luisa Vázquez de Ágredos dodała, że na podstawie badań z wykorzystaniem mikroskopii elektronowej ustalono, iż w obu ośrodkach stosowano glinę o tym samym składzie chemicznym, pochodzącą z okolicznych jaskiń. 

Detal z malowidła w Ek' Balam (fot. Leticia Vargas de la Peña)

Szkołę skrybów-malarzy z Ek’ Balam wyróżniały barwne malowidła ścienne i piękna kaligrafia. Inskrypcje glificzne i wizerunki postaci, wykonane delikatnymi pociągnięciami pędzla, zwłaszcza na kamieniach szczytowych, są wyjątkowe i niekiedy przypominają tradycję skrybów, którzy wykonywali kodeksy.

Kamień szczytowy 15 z komnaty grobowej Ukit Kan Le'k Tok'  (fot. Leticia Vargas de la Peña)

Kodeksy Majów

Mezoamerykańskie kodeksy to prekolumbijskie księgi, spisane przez zawodowych skrybów na papierze z kory drzewa figowego (w języku nahuatl zwanym amatl, a po majańsku huun). Zachowały się przekazy z okresu hiszpańskiego podboju Jukatanu w XVI wieku o licznych kodeksach będących w użyciu, na przykład hiszpański sędzia królewski Alonso de Zorita pisał, że w 1540 widział na Wyżynach Gwatemali wiele ksiąg, które opisywały ponad 800 lat historii miejscowego ludu. Niestety "pogańskie" księgi były niszczone przez konkwistadorów i zakonników. Ostatnie majańskie kodeksy zostały zniszczone w Tayasal w Gwatemali w roku 1697, kiedy podbite zostało ostatnie majańskie miasto.
--------------------
Czytaj także: Wyrób kodeksów: papier, pigmenty i pędzelki
--------------------

Kopia Kodeksu Drezdeńskiego w Muzeum Popol Vuh w mieście Gwatemala
Reproduction of Dresden Codex in Popol Vuh Museum, Guatemala City (fot. Boguchwała Tuszyńska)

Koniec świata odwołany :-)

Oryginalny artykuł i pokaz zdjęć National Geographic: Unprecedented Maya Mural Found, Contradicts 2012 "Doomsday" Myth (English)

W mieście Xultun w Gwatemali archeolodzy odkryli niezwykłe malowidła ścienne, które nie tylko przedstawiają scenę dworską, ale także kalendarz, który służył starożytnym skrybom do wykonywania kalkulacji kalendarzowych obejmujących tysiące lat i wybiegających daleko poza rok 2012. 

Jedna z komnat to unikalny warsztat starożytnego skryby z Xultun, gdzie pracowicie wypełniał on majańskie książki zapiskami na temat przeszłości i przyszłości miasta. Liczby na ścianie komnaty stanowiły tabele opisujące cykle księżycowe i planetarne, których skryba używał, żeby dokonywać swoich obliczeń. Wśród pozostałych malowideł jest wizerunek mężczyzny z pędzelkiem w ręku - prawdopodobnie samego skryby, który wyciąga rękę do postaci w królewskim stroju.

Takie warsztaty z pewnością istniały we wszyskich miastach, które miały skrybów, ale jest to pierwszy przykład, jaki na razie został odnaleziony. W Xultun warsztat skryby znajdował się w niewielkim budynku obok głównego placu, otoczonego przez piramidy, gdzie kapłani odprawiali ceremonie, a być może także handlarze sprzedawali swoje produkty.

Film wideo Mysterious Maya Calendar & Mural Uncovered (ang.)
Komentarz Davida Stuarta na Maya Decipherment (ang.)
Pełna publikacja Ancient Maya Astronomical Tables from Xultun (ang.)
Czytaj także: Co się (nie) wydarzy w 2012?

Wizerunek skryby z książką w ręku. Waza w Muzeum Ameryki w Madrycie
A Maya scribe with a book in his hand, a ceramic vase, Museum of America, Madrid