Prace w Witzna rzucają nowe światło na działania wojenne Majów

Oryginalny artykuł: Ancient Maya warfare flared up surprisingly early

Do tej pory sądzono, że militarne konflikty Majów uważane za wojny totalne, skierowane również przeciwko ludności cywilnej i prowadzące do całkowitej destrukcji miast pojawiły się dopiero w końcowym okresie klasycznym, w latach 800-950 n.e. Zakładano, że wcześniej wojny miały ściśle określone cele, w tym pojmanie w niewolę przedstawicieli elity, ściąganie danin i zwiększanie strefy swych wpływów, a na zniszczenie narażone były jedynie miejsca o charakterze sakralnym, jak świątynie i jaskinie. Nowe badania, które na terenie stanowiska archeologicznego Witzna (Gwatemala) przeprowadzili David Wahl (U.S. Geological Survey, Menlo Park i University of California, Berkeley), Lysanna Anderson (U.S. Geological Survey, Menlo Park), Francisco Estrada-Belli (Tulane University, Nowy Orlean) i Alexandre Tokovinine (University of Alabama, Tuscaloosa) dowodzą jednak, że wojny o wyjątkowo destrukcyjnym charakterze prowadzone były przez Majów już w VII wieku, w okresie największego rozkwitu tej cywilizacji.

Fragment jednego z rzeźbionych zabytków w Witzna zniszczonego podczas ataku na miasto w 697 r. (źródło: Science News)

Rekonstrukcja broni Misteków

Oryginalny artykuł: Armas mixtecas acercan al publico al arte de la guerra entre los nuu savi

Archeolog Daniel Santos Hipólito i etnohistoryk José Antonio Casanova Meneses odtworzyli prekolumbijską broń Misteków i zaprezentowali ją na specjalnej wystawie, zorganizowanej z inicjatywy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Muzeum Nowego Ognia (Museo del Fuego Nuevo) na Wzgórzu Gwiazdy (Cerro de la Estrella) w Mieście Meksyk. Podczas pracy korzystano z najróżniejszych źródeł, w tym kodeksów misteckich, dokumentów z XVI wieku, kontekstów archeologicznych i badań etnograficznych.

Zrekonstruowana broń Misteków na wystawie w Meksyku (fot. Jaziel Díaz, INAH)

Detal z Kodeksu Selden przedstawiający wojowników

W Kolorado znaleziono dowody na stosowanie tortur

Oryginalny artykuł: Evidence of Hobbling, Torture Discovered at Ancient Massacre Site in Colorado. Western Digs 27.06.2014.

Kiedy w 2005 rozpoczęto pierwsze wykopaliska w pobliżu miasteczka Durango, stanowisko Sacred Ridge (Święta Grań) wyglądało na typowe wczesne osiedle kultury Pueblo - grupa ziemianek datowana na około 800 n.e. Ale wykopaliska wkrótce ujawniły makabryczną zagadkę, którą archeolodzy do tej pory próbują rozwikłać. Okazało się, że w dwóch ziemiankach znaleziono prawie 15 tysięcy fragmentów ludzkich kości, celowo połamanych na kawałki, a wraz z nimi naczynia ceramiczne i narzędzia kamienne z pozostałościami ludzkiej krwi i tkanki mięśniowej. Jest to największe znalezisko okaleczonych ludzkich szczątków kiedykolwiek znalezione na Południowym Zachodzie USA: zawiera szczątki przynajmniej 33 osób - kobiet i mężczyzn, zdaniem specjalistów noszące ślady nie tylko ćwiartowania i spalenia, ale także tortur.

Anna Osterholtz, doktorantka na wydziale antropologii University of Nevada w Las Vegas, skupiła się na badaniu stóp i odkryła ślady brutalnych tortur. Fragmenty kości stopy, które przebadała, nosiły ślady unieruchamiania przez złamanie kostki oraz bicia podeszew stóp, którego jedynym celem mogło być zadanie bólu. Osterholtz uważa, że dowody wskazują na szeroko zakrojone stosowanie tortur, które mogły być używane w celu zastraszenia mieszkańców Sacred Ridge.

Badania kości stóp z Sacred Ridge ujawniły poważne urazy na wierzchniej (po lewej) i spodniej (po prawej) powierzchni stóp, w tym ślady nacinania, krojenia, miażdżenia, a w niektórych wypadkach bicia tak mocnego, że zewnętrzna warstwa tkanki kostnej uległa złuszczeniu.  (Rys. A. Osterholtz / Kiva)

Prekolumbijski wyż demograficzny w Ameryce Północnej

Oryginalny artykuł: Pre-Columbian Native Americans Had Baby Boom in 500-1300 CE. Sci-News.com 1.07.2014.

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez Tima Kohlera i Kelsey'a Reese'a - antropologów z Washington State University - prekolumbijskie populacje Ameryki Północnej odnotowały niezwykle wysoki wskaźnik urodzeń w latach 500-1300 n.e. Zdaniem Kohlera był to okres, kiedy wczesne cywilizacje zaczęły dojrzewać i osiągnęły poziom, przy którym wskaźnik urodzeń mógł nawet przewyższać dzisiejsze wskaźniki na całym świecie. Po wyżu nastąpiło załamanie, wskazując na niebezpieczeństwa związane z przeludnieniem. Opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences badania objęły dane ze 100 lat i tysięcy szczątków ludzkich znalezionych na setkach stanowisk z rejonu Four Corners (Czterech Zakątków) na Południowym Zachodzie USA.

Region Four Corners (kolor czerwony) na tle czterech współczesnych stanów USA (kolor pomarańczowy) (rys. Wikimedia Commons)

Pięć tysięcy lat walk w Kalifornii

Oryginalny artykuł: From Stone Darts to Dismembered Bodies, New Study Reveals 5,000 Years of Violence in Central California. Western Digs 28.04.2014. 

Najnowsze badania archeologiczne obejmujące okres od 3000 r. p.n.e. do czasów historycznych wykazały, że mieszkańcy środkowej Kalifornii regularnie angażowali się w sporadyczne, ale okresowo poważne akty przemocy. Antropolodzy skatalogowali ślady znalezione w pochówkach pomiędzy Sierra Nevada a zatoką San Francisco i stwierdzili, że szczątki noszą ślady urazów od broni ostrej (strzałki, strzały, oszczepy), tępej (rozbite czaszki) oraz członkowania (zbieranie części ciała jako trofeum). Ponadto po 13 latach zbierania danych badacze zidentyfikowali okresy nasilenia przemocy, napędzane przez czynniki takie jak rywalizacja o terytorium, stres związany ze zmianami klimatycznymi oraz przybycie Europejczyków.

Szczątki ludzkie znalezione w hrabstwie Contra Costa w Kalifornii zawierające grot wbity w kość (fot. Randy Wiberg)

Maczugi z kolcami dołączają do majańskiego arsenału

Oryginalny artykuł: April Holloway. Traumatic skull injuries reveal Mayans used spiked clubs. Ancient Origins 24.03.2014.

Fortyfikacje, broń oraz malowidła przedstawiające sceny bitewne pokazują, że Majowie nie byli cywilizacją miłującą pokój. Od dawna wiadomo, że używali w walce takiej broni jak dmuchawki, włócznie, noże i dzidy, a teraz naukowcy znaleźli także dowody na stosowanie maczug z kolcami, które zadawały ofiarom katastrofalne w skutkach obrażenia. Badania objęły 116 czaszek z okresu 600 p.n.e. - 1542 n.e. z 13 stanowisk archeologicznych i rzucają nowe światło na majańskie wojny oraz przeczą teorii, że wojny były przyczyną upadku klasycznej cywilizacji Majów.

Fragment malowidła ściennego z Bonampak przestawiający scenę walki. Współczesna rekonstrukcja (fot. Wikimedia Commons)

Wojna w dżungli

Pełen artykuł: Zach Zorich. Defending a Jungle Kingdom. Archaeology IX/X 2011.

Rzeka Usumacinta przecina meandrami górzysty las deszczowy, wyznaczając część granicy między Meksykiem na zachodnim brzegu a Gwatemalą na wschodnim. W przeszłości rejon Usumacinty był poprzecinany ciągle zmieniającą się siecią granic. Władcy starożytnych miast majowskich walczyli i zawiązywali sojusze, aby wzmocnić swoje królestwa terytorialnie i politycznie. Jednak mało było dotychczas dowodów na to, gdzie dokładnie znajdowały się granice tych królestw. Aż wreszcie w lesie deszczowym odkryto serię kamiennych murów o wysokości od 1 do prawie 2 metrów i długości ponad 6 km. Mury te rozgraniczały królestwa Yaxchilan i Piedras Negras, broniąc północnej granicy Yaxchilan. Dostarczają one istotnych informacji na temat taktyki militarnej oraz powodów walk, które wybuchały w burzliwych czasach 1300 lat temu, kiedy oba miasta znajdowały się u szczytu potęgi.

Dżungla wokół Yaxchilan (fot. Wikimedia Commons)