Kopiec w kształcie skorpiona odkryty w dolinie Tehuacán (stan Puebla)

Oryginalny artykuł: Descubren montículo efigie en forma de escorpión en el Valle de Tehuacán, Puebla 

Biosfera Tehuacán-Cuicatlán w dalszym ciągu odsłania bogactwa naturalne i kulturowe, tym razem na południu stanu Puebla, gdzie znajduje się kopiec w kształcie skorpiona wykonany z trawertynu. Tereny te były zamieszkiwane w późnym okresie epiklasycznym i wczesnym okresie postklasycznym (lata 600–1100). Odkrycie, niedawno opublikowane w czasopiśmie Ancient Mesoamerica, odnotowano w 2014 roku podczas badań archeologicznych prowadzonych w ramach projektu „Konteksty i mapowanie skamieniałych systemów kanałów doliny Tehuacán w Puebli”, kierowanego przez Jamesa Neely’ego, badacza z University of Texas w Austin, którego celem jest udokumentowanie prehistorycznych systemów kanałów. W inicjatywie, która trwała od 2004 do 2024 roku, uczestniczył, między innymi, Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), w tym Blas Román Castellón Huerta, archeolog z Dyrekcji Studiów Archeologicznych. Na podstawie zebranych dowodów wysunięto hipotezę, że ten element architektoniczny był częścią kompleksu cywilno-ceremonialnego, prawdopodobnie służącego do obserwacji astronomicznych, który integrował rytuał kalendarzowy z intensywnym systemem rolniczym mającym na celu rozwój zaawansowanego układu pól i kanałów irygacyjnych na terenach otaczających to miejsce.

Kopiec w formie skorpiona (rysunek:Blas Castellón)

W Ndachjian–Tehuacán odkryto świątynię boga Xipe Totec

Oryginalny artykuł: Descubren el primer templo dedicado a Xipe Totec en la zona arqueologica de Ndachjian-Tehuacan

Chociaż Xipe Tótec (“nasz pan odarty ze skóry”), związany z żyznością, cyklem rolniczym i wojną był bardzo ważnym bóstwem dla prekolumbijskich kultur zamieszkujących tereny zachodniego i centralnego Meksyku oraz ziemie położone nad Zatoką Meksykańską, to jednak do tej pory nie natrafiono na świątynię dedykowaną wyłącznie jemu. Z tego powodu na szczególną uwagę zasługują dwa ołtarze ofiarne, trzy kamienne rzeźby i różne elementy architektoniczne znalezione w podstawie piramidalnej na terenie stanowiska archeologicznego Ndachjian–Tehuacán w stanie Puebla (Meksyk). Dowodzi to, że w tym dawnym mieście wzniesiono świątynię boga Xipe Totec.

Stanowisko archeologiczne Ndachjian–Tehuacán (fot. Melitón Tapia, INAH)

Xantile z Tehuacán

Oryginalny artykuł: Restauran en la ENCRyM xantiles hallados en Tehuacan

Przed trzema laty, na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán, podczas prac wykopaliskowych w centralnej grupie budowli, archeolodzy pod kierunkiem Noemi Castillo Tejero natrafili na pozostałości konstrukcji wzniesionej w latach 1000-1200 n.e., w której umieszczono niewielki ołtarz o wysokości jednego metra, ze stopniami i balustradami. Ponieważ na jego bocznych stronach umieszczono ludzkie czaszki, a zatem badacze nazwali go „Ołtarzem czaszek”. W tym samym miejscu znaleziono również kości ludzkie i w związku z tym postanowiono dokładniej zbadać wnętrze budowli.

Budowla z "Ołtarzem czaszek" (fot. Noemi Castillo Tejero, INAH)

Okazało się, że miejsce pochówków sięgało głębokości jednego metra i zajmowało powierzchnię 4 metrów kwadratowych, a szczątki kostne należały do ponad 40 osób zarówno dorosłych, jak i dzieci. W północno-wschodnim narożniku złożono natomiast jedenaście glinianych rzeźb znanych jako xantile i jedną dodatkową przy murze po stronie zachodniej. Xantile zostały zbadane przez specjalistów, poddane pracom konserwatorskim i obecnie trafiły na wystawę w muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán.

Xantile znalezione przy "Ołtarzu czaszek" (fot. Noemi Castillo Tejero, INAH)

Nowe muzeum w Tehuacán (stan Puebla, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Inauguran museo de la zona arqueologica Tehuacan en Puebla

Na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán (stan Puebla, Meksyk) zostało otwarte nowe muzeum z bogatą kolekcją artefaktów, znalezionych podczas prac wykopaliskowych, którymi przez ponad dwadzieścia lat kierowała Noemí Castillo Tejeda.

Nowe muzeum w Tehuacán (fot. Héctor Montaño, INAH)

W czasach prekolumbijskich miasto nazywało się Ndachjian i było zamieszkiwane przez przedstawicieli kultury nguiwa, znanej też jako popoloca. Jak podkreśla Diego Prieto Hernández z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), również w tym regionie geograficznym udomowiono różne rośliny, przede wszystkim kukurydzę. Z tego powodu INAH stara się o wpisanie Rezerwatu Tehuacán-Cuicatlán na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Glinia maska (fot. Héctor Montaño, INAH)

Kadzie do nixtamalizacji w Tehuacán Viejo

Oryginalny artykuł: Hallan posible evidencia de nixtamalizacion prehispanica en Tehuacan Viejo

W kompleksie ceremonialnym na terenie stanowiska archeologicznego Tehuacán Viejo (stan Puebla, Meksyk), archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli cztery niewielkie kadzie z okresu postklasycznego (z lat 1000-1350 n.e.), które mogą stanowić świadectwo prekolumbijskiej nixtamalizacji, czyli specjalnego przygotowywania masy kukurydzianej, używanej do wyrobu tortilli. Noemí Castillo Tejero, od ponad 20 lat prowadząca prace w rejonie Tehuacán przekazała, że kadzie znajdują się w dwóch z czterech kompleksów architektonicznych: jedna w Budowli V w Grupie III, a trzy pozostałe w Grupie I, z czego jedna w Budowli XI i dwie w Budowli X.

Jedna z kadzi odkrytych w Tehuacán Viejo (fot. Noemi Castillo Trejo)

Fotogaleria: Xantile

Xantile to szczególnego rodzaju gliniane rzeźby, które są przede wszystkim związane z Doliną Tehuacán, na terenie obecnego stanu Puebla w Meksyku, choć znaleziono je także w północno-zachodniej części stanu Oaxaca i w centrum stanu Veracruz. Niektórzy badacze kultur Mezoameryki uważają, że rzeźby te stanowiły przykrywki kadzielnic, jednak archeolog Mauricio Gálvez Rosales, który wiele czasu poświęcił dokładnym badaniom xantili uważa, że były to figury stanowiące obiekt kultu i ozdabiane kwiatami, gałązkami roślin oraz kawałkami papieru amate. Składano im dary ofiarne i okadzano.

Figurki te mają najróżniejsze rozmiary, od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów i są wewnątrz puste. Korpus ciała przypomina zazwyczaj cylinder, do którego zostały przyklejone ręce i nogi, czasami niezbyt proporcjonalne w stosunku do głowy. Przedstawiają też postacie w pozycji siedzącej, z rękoma opartymi na kolanach. Głowy są często udekorowane bogatymi nakryciami i pióropuszami oraz malowane kolorami: zielonym, żółtym, czerwonym, pomarańczowym, białym i czarnym. Barwy te i atrybuty pozwoliły uczonym zidentyfikować poszczególne bóstwa.

Jak podaje archeolog Mauricio Gálvez Rosales, xantile były przypuszczalnie wyrabiane już pod koniec okresu klasycznego, w latach 800 – 900 n.e., choć ich produkcja wzrosła w XII wieku na ziemiach zamieszkiwanych przez Misteków i Popolocas. Xantile z wizerunkami najróżniejszych bóstw umieszczano wszędzie: w świątyniach i w małych sanktuariach, w domach i na dziedzińcach, na poletkach kukurydzianych, w lasach, w pobliżu źródeł wody, w jaskiniach i na szczytach wzgórz. Wyrób xantili był kontynuowany do połowy XIX wieku, ale kult tych bożków przetrwał jeszcze w niektórych rejonach Meksyku, gdzie uważa się ich za strażników domostw.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć / Click on photos to enlarge

Museo de las Culturas de Oaxaca “Santo Domingo” (miasto Oaxaca, Meksyk)

    

Museo de las piezas prehispánicas “Rufino Tamayo” (miasto Oaxaca, Meksyk)

      

Museo Nacional de Antropología (miasto Meksyk)

        

Museo de Antropología de Xalapa (Xalapa, stan Veracruz, Meksyk)

   

  

Museo del Valle de Tehuacán (Tehuacán, stan Puebla, Meksyk)

    

Museo Regional de Puebla (Puebla, Meksyk)

  

Museo Anahuacalli (miasto Meksyk)

 

Świątynia boga Mictlantecuhtli w Tehuacán

Oryginalny artykuł: Investigan templo dedicado al dios del inframundo en Tehuacan, Puebla

Meksykańscy archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), prowadzący prace na terenie prekolumbijskiego stanowiska Tehuacán (stan Puebla, Meksyk), odkryli pochodzącą z połowy XIV wieku n.e. budowlę, która mogła stanowić miejsce kultu boga świata podziemnego Mictlantecuhtli. Odkrycie to jest szczególnie ważne, gdyż jest to jedyna świątynia dedykowana bóstwu śmierci.

Mictlantecuhtli - bóg świata podziemnego
(Muzeum Templo Mayor w mieście Meksyk)

Archeolog Ramon López Valenzuela, odpowiedzialny za prace wykopaliskowe w Tehuacán podaje, że prace przy budowli zostały rozpoczęte w 2012 roku, kiedy to w kompleksie ceremonialnym natrafiono na ślady muru sięgającego na głębokość jednego metra pod poziomem placu. Postanowiono kontynuować wykopaliska i wówczas archeolodzy znaleźli dwie małe, przylegające do siebie świątynie: wschodnią z sześcioma stopniami i zachodnią z trzema stopniami.

Świątynia Czaszek w Tehuacán (fot. INAH)