W Veracruz INAH odkrywa prekolumbijskie budowle i rzeźby o unikalnych cechach

Oryginalny artykuł: En Veracruz, el INAH descubre estructura y escultura prehispánicas con características únicas 

W ramach projektu badań archeologicznych prowadzonych przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) w San Lucas, w Coatepec w stanie Veracruz, odkryto pozostałości kulturowe z czasów prekolumbijskich, w tym pozostałości budowli o charakterze miejsko-ceremonialnym, które prawdopodobnie pochodzą z Wczesnego Okresu Klasycznego (lata 200–600) i wykazują cechy niespotykane dotąd w tym regionie. Sekretarz ds. Kultury Rządu Meksyku, Claudia Curiel de Icaza, podkreśliła, że każda budowla, obiekt i symbol odkryte w wyniku badań archeologicznych przypomina nam, że Meksyk posiada jedno z najgłębszych i najbardziej różnorodnych dziedzictw kulturowych na świecie. To odkrycie dostarcza nowej wiedzy o jego przeszłości i potwierdza wagę ochrony dziedzictwa jako dobra wspólnego.

Rzeźba znaleziona w San Lucas, stan Veracruz (fot. INAH)

Jest to platforma o długości 30 metrów i szerokości 12 metrów, zbudowana z kamiennych płyt i ciosanego wapienia o białym kolorze i fakturze przypominającej gips, co uzyskano dzięki specjalnemu procesowi wypalania ścian. Dekoracja składa się z linii lub figur przypominających kwadraty oraz okrągłych kamieni po dwóch stronach platformy, co nie jest typowe dla tego regionu i nie zostało wcześniej odnotowane. Z tą strukturą wiązała się monolityczna rzeźba o wysokości 1,88 metra, szerokości 1,47 metra w najszerszym punkcie i 0,68 metra w najwęższym. Jej grubość waha się od 22 do 25 centymetrów, a na jej powierzchni znajdują się ryciny nawiązujące do symbolicznego wydarzenia, w którym dwie elitarne postacie, siedzące i odziane w wyszukane stroje, otrzymują naczynie z płynem od boskiej istoty. Warto zauważyć, że jedna z nich prawdopodobnie wykazuje cechy majańskie.  

Rysunek przedstawiający dwie postacie (autor: Lino Espinoza)

Zarówno konstrukcja, jak i rzeźba zachowały się w dobrym stanie. Pierwsza z nich będzie wymagała renowacji, konsolidacji i konserwacji, druga natomiast została poddana działaniu środków konsolidujących, a wszelkie potencjalnie szkodliwe elementy gleby zostały usunięte. W ramach prac ratunkowych przeprowadzono badania archeologiczne, które doprowadziły do odzyskania i identyfikacji prekolumbijskich materiałów kulturowych związanych z tą budowlą. Należą do nich zwęglone resztki kukurydzy znalezione jako ofiary, zakopane naczynia oraz koralik z zielonego kamienia rozbity na cztery części. Artefakty te zostaną przesłane do laboratorium w celu przeprowadzenia analiz. Obiekty znajdują się obecnie pod opieką interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, koordynowanego przez archeologów Alberto Vázqueza Domíngueza i Lino Espinoza Garcíę z Centrum INAH w Veracruz i zostaną poddane dalszym badaniom.

Jedna z budowli odkrytych na terenie San Lucas (fot. INAH)

Jeśli chodzi o kulturę, do której mogą należeć materiały, to chociaż często używa się określenia Totonakowie w odniesieniu do populacji, która rozwinęła się między rzekami Cazones i Papaloapan, nie ma jednak żadnych dowodów na istnienie tej cywilizacji na tym obszarze. Dlatego specjaliści sugerują, że jest to kultura lokalna z cechami grup z wybrzeża Zatoki Meksykańskiej. 

Miasto pochodzi prawdopodobnie sprzed 1400 lat (fot. INAH)

Prace archeologiczne prowadzone są na terenie prywatnym, który od końca 2025 roku jest objęty badaniami terenowymi. Zakończenie prac planowane jest na połowę sierpnia 2026 roku, a analiza materiałów na luty 2027 roku. Projekt, zatwierdzony przez Radę Archeologiczną INAH, powstał w odpowiedzi na wniosek o zmianę przeznaczenia gruntu w celu rozwoju infrastruktury miejskiej o szczególnym charakterze, ponieważ obszar, na którym prowadzone są prace archeologiczne, o powierzchni około 12 hektarów, przeznaczony jest obecnie pod zabudowę mieszkaniową. 

Pozostałości jednej z odnalezionych stel (fot. INAH)

Praca przeprowadzona przez zespół złożony z archeologów terenowych: Mireyi Moreno Aguirre, Eriki Ramírez Córdoby, Jorge Ulisesa Moty Landy i Emmanuela Hernándeza Sáncheza oraz 30 pracowników terenowych pozwoliła na systematyczną dokumentację odzyskanych znalezisk, uzyskanie informacji na temat procesów społecznych z okresu prekolumbijskiego oraz podjęcie środków ochronnych na obszarach, które będą objęte ograniczeniami ze względu na znaczenie odkryć.

Pozostałości dawnej budowli (fot. Lino Espinoza)

Operacja ratunkowa jest częścią badań, które Centrum INAH Veracruz prowadzi od 2000 r. na obrzeżach stanowiska archeologicznego Campo Viejo (gdzie znajduje się San Lucas). Ich celem jest zbadanie, ochrona i zachowanie dziedzictwa archeologicznego, a także zaspokojenie potrzeby przeprowadzenia bardziej kompleksowych prac. Warto wspomnieć, że wszelkie środki ekonomiczne, technologiczne, specjalistyczne, profesjonalny sprzęt i narzędzia, a także personel pomocniczy zostały zapewnione przez właścicieli nieruchomości, którzy byli zainteresowani odkryciami i ich późniejszym upowszechnianiem.