Jak efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajín mógł być związany z opuszczeniem miasta

Oryginalny artykuł: Fenómeno solar del Edificio de los Nichos, en El Tajín, estaría asociado con el colapso de la ciudad prehispánica

Już wiele lat temu zauważono efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajín (stan Veracruz, Meksyk) (post: "Efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajín"). Obecnie archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) uważają, że ów fenomen mógł być w jakiś sposób związany z upadkiem tego miasta. W X wieku zmiany klimatyczne miały swe konsekwencje nie tylko w Europie, ale i w Mezoameryce, gdzie wzrost temperatury wywoływał powodzie, które mogły przyczynić się nawet do opuszczania dużych ośrodków. Tak stało się w przypadku El Tajín. Badacze INAH połączyli informacje o dawnym klimacie, dane archeologiczne zebrane in situ i rezultaty trwających ponad 11 lat badań z wykorzystaniem technologii LiDAR, aby dowiedzieć się, co doprowadziło do upadku El Tajín. Patricia Castillo Peña z Centrum INAH Veracruz i dyrektorka stanowiska archeologicznego El Tajín wysunęła hipotezę na temat tego, jak tak ważne miasto, również z rytualnego punktu widzenia, zostało pozbawione możliwości funkcjonowania, a jego  mieszkańcy przestali wznosić prośby do bogów podczas ceremonii, które odprawiano przede wszystkich w dwóch najważniejszych budowlach: Piramidzie Nisz i Południowym Boisku do Gry w Piłkę. Obie konstrukcje są nie tylko najbardziej monumentalne w El Tajín, ale również najpóźniejsze, gdyż pochodzą z lat 800-1100. Jak zaznacza Patricia Castillo Peña, biorąc pod uwagę, że były miejscem kontaktowania się z bóstwami związanymi ze słońcem, wodą i wiatrem, musiały zostać wzniesione w poszukiwaniu równowagi w zaburzonym środowisku naturalnym. 

Efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajin (fot. INAH)

Wyjątkowa akustyka w Cerro de Trincheras

Oryginalny artykuł: Estudian fenomeno acustico en sitio arqueologico de Sonora

Chociaż na terenie stanowiska Cerro de Trincheras (stan Sonora, Meksyk) od 25 lat prowadzone są intensywne prace archeologiczne pod kierunkiem Elisy Villalpando z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), to ośrodek ten nadal skrywa tajemnice. Centrum ceremonialne kultury Trincheras wzniesiono na zboczach wzgórza, gdzie dawni mieszkańcy zbudowali połączone ścieżkami i rampami tarasy z pomieszczeniami mieszkalnymi i warsztatami rzemieślniczymi, zajmującymi się wyrobem ozdób z muszli. Tarasy mogły też być wykorzystywane do uprawy agawy. Obecnie Cerro de Trincheras wzbudziło zainteresowanie fizyków. Na szczególną uwagę zasługuje bowiem dolna część głównego zbocza, którego naturalna forma przypomina wyglądem amfiteatr. Miejsce to, zwane La Cancha, wyróżnia się szczególną akustyką.

Cerro de Trincheras - ścieżka prowadząca na szczyt wzgórza (fot. Héctor Montaño, INAH)

Efekt światła i cienia na Piramidzie Nisz w El Tajín

Oryginalny artykuł: Registran fenomeno de luces y sombras en Piramide de los Nichos
Zobacz także: Fotogaleria INAH

Piramida Nisz stanowi jedną z najważniejszych budowli w El Tajín (stan Veracruz, Meksyk) i uznawana jest za wizytówkę tego miasta. Od dawna wiadomo, że piramida była związana z pomiarami czasu, gdyż zdobiących ją 365 nisz odpowiada liczbie dni w roku. Nie przeprowadzono jednak wcześniej dokładnych badań, które mogłyby wykazać, że budowla odgrywała szczególną rolę znacznika astronomicznego i potwierdzić jej znaczenie dla cyklu rolniczego. W 2010 roku, w ramach interdyscyplinarnego projektu poświęconego archeologii krajobrazu i ikonografii, meksykańska archeolog Patricia Castillo (z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii) we współpracy z polskim badaczem Stanisławem Iwaniszewskim, rozpoczęli serię pomiarów na wzgórzu położonym na wschód od stanowiska archeologicznego, za Piramidą Nisz. Celem badań było ustalenie, czy budowle El Tajín były zorientowane w sposób wykazujący związek ze zjawiskami astronomicznymi. Obserwowano zatem, jak promienie słoneczne oświetlają Piramidę Nisz w różnych okresach roku.

Piramida Nisz w El Tajín