Odszyfrowano oryginalną nazwę Minanbé, nowo odkrytego stanowiska Majów w Campeche

Oryginalny artykuł: Descifran el nombre original de Minanbé, sitio maya recién descubierto en Campeche

Sakil, majańskie słowo oznaczające biel, prawdopodobnie było pierwotną nazwą prekolumbijskiej osady odkrytej w nienaruszonym stanie w maju 2026 roku na północ od Rezerwatu Biosfery Calakmul w Campeche. Z powodu trudności w jej odnalezieniu, zespół archeologiczny, który ją zlokalizował, nadał jej nazwę Minanbé, co oznacza „nie ma drogi”. Znaczenie tego odkrycia polega na tym, że pozwala nam ono wyjść poza samo poznanie lokalizacji danego miejsca i poznać część jego historii: jego nazwę, jednego z władców i powiązania z innymi miastami Majów. W ten sposób badania archeologiczne poszerzają wiedzę publiczną o organizacji politycznej tej cywilizacji i głębi naszej przeszłości, stwierdziła Claudia Curiel de Icaza, Sekretarz ds. Kultury w Rządzie Meksyku. Postępy w epigraficznej i ikonograficznej interpretacji odkrytych zabytków zostały po raz pierwszy zaprezentowane na konferencji zorganizowanej przez Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku za pośrednictwem Centrum Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Campeche, którą wygłosił specjalista Octavio Esparza Olguín. Pracownik naukowy Centrum Studiów Majów Instytutu Badań Filologicznych UNAM jest członkiem projektu „Poszerzenie panoramy archeologicznej Centralnych Nizin Majów”, którym kieruje majanista Ivan Šprajc z Centrum Badań Słoweńskiej Akademii Nauk i Sztuk.

Octavio Esparza Olguín, epigrafista z UNAM (Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku), podzielił się swoimi wynikami badań na konferencji w Campeche (fot. Carmen Mondragón, INAH)

Esparza Olguín zauważył, że w co najmniej pięciu z blisko 20 odnalezionych zabytków znaleziono pozostałości tekstów i obrazów, ale większość informacji zawartych na reliefach została utracona z powodu segmentacji, której dokonali sami Majowie, oraz z powodu ponad tysiącletniego okresu opuszczenia. Klucz do rozszyfrowania pierwotnej nazwy Minanbé odnaleziono jednak w inskrypcjach zachowanych na Steli 7 i na stopniu kompleksu B6 (Monument 1) w Ocomtún, ważnym ośrodku położonym 40 kilometrów na północny zachód, z którym miasto toczyło konflikty w Późnym Okresie Klasycznym (600–900).

Tytuł toponimiczny Sakil odnotowany na Monumencie 1 w Ocomtún i Steli 7 w Minanbé (rysunki: Octavio Esparza) 

Kilka z tych elementów zidentyfikowano za pomocą modeli fotogrametrycznych. Ekspert zauważył, że technologia ta zrewolucjonizowała zapisy epigraficzne i ikonograficzne, ponieważ precyzja w rejestrowaniu grawerowanych elementów i manipulacja światłem, którą umożliwiają programy komputerowe, przyczyniają się do dokładniejszego rysowania linii. Epigrafik twierdzi, że władca Minanbé, zwany Suutz' („Nietoperz”), jest wspomniany na Steli 7. Monument został podzielony na trzy części, a jego górna część musiała zostać przeniesiona w inne miejsce. Na przedniej i tylnej stronie jednego z fragmentów dostojnik widnieje ozdobiony pektorałem, trójpłatowym elementem i nakryciem głowy, a także spódniczką, sandałami i fragmentem długiego koralika. Najbardziej istotne informacje znaleziono w hieroglificznych kartuszach po lewej stronie, gdzie zapisano imię osoby o imieniu Suutz' wraz z tytułem toponimicznym składającym się z logogramów sak i ajaw, którego struktura jest podobna do struktury Monumentu 1 z Ocomtún, gdzie wymienione jest imię osoby z Sakil.

Władca Minanbé uwieczniony na Steli 7 i Ołtarzu 6 (rysunki: Octavio Esparza) 

Esparza Olguín wyjaśnił, że stopień w kompleksie B6 w Ocomtún został oznaczony jako Monument 1 tego miejsca, ponieważ pierwotnie musiał być częścią nadproża wejściowego, a później został przekształcony w stopień w kompleksie architektonicznym. Wiadomo również, że Ocomtún, zlokalizowany w ramach projektu w 2023 roku, pierwotnie nazywał się Maatz'. Na stopniu widzimy wizerunek ożywionej góry, kojarzony z wizerunkiem jeńca leżącego twarzą w dół, z profilem i związanymi nadgarstkami. Po obu stronach znajdują się pasy z hieroglificznymi tekstami, a na kolumnie po lewej stronie nazwa miejscowości, co wskazuje, że jeniec pochodził z Sakil.

Tekst hieroglificzny wyryty na krawędzi Ołtarza 7 w Minanbé (fot. Quintín Hernández)  (rysunki. Octavio Esparza) 

Jak podaje, Esparza Olguín, kiedy połączyli ten toponim, że Minanbé musiało mieć powiązania z innymi pobliskimi stanowiskami, takimi jak Chactún, Tamchén czy Lagunita. Przynajmniej teraz wiemy, że nie byli w żadnych stosunkach z Ocomtún, przynajmniej w pewnym Późnrm Okresie Klasycznym. Ponadto stwierdził, że wśród niewielu elementów pisma zachowanych na Ołtarzu 6 w Minanbé, ponownie wyróżnia się glif władcy Suutz' („Nietoperz”), a po nim tytuł kalo'mte', który w Okresie Klasycznym był zastrzeżony wyłącznie dla panów sprawujących władzę regionalną, ale pod koniec tego okresu pojawił się również w miejscach o mniejszym znaczeniu, takich jak samo Minanbé, osada o powierzchni zaledwie 15 hektarów.