W El Gigante (Honduras) natrafiono na początki uprawy awokado

Oryginalny artykuł: Avocado cultivation’s ancient origins hold lessons for a changing climate 

Chwalone za swoje właściwości zdrowotne skromne awokado jest certyfikowaną gwiazdą świata produktów rolnych. Nowe badania antropologów Amber VanDerwarker i Douglasa Kennetta z University of California w Santa Barbara wyjaśniają historię udomowienia awokado. Wyniki badań zostały opublikowane w Proceedings of National Academy of Sciences. Jak podaje Douglas Kennett, rdzenni rolnicy z dzisiejszego Hondurasu wybierali z czasem większe awokado z grubszą skórką, co sprawiało, że te odżywcze owoce były bardziej produktywne i łatwiejsze w transporcie. Te celowo wybrane cechy promowały ich powszechne stosowanie w Ameryce Środkowej i Południowej.

Zwiększanie się wielkości pestek awokado w miarę upływu czasu wskazuje na selekcję większych owoców (fot. Thomas Harper/University of California, Santa Barbara)

Figurki z okresu preklasycznego znalezione w San Isidro (Salwador)

Oryginalny artykuł: 2,400-year-old puppets with 'dramatic facial expression' discovered atop pyramid in El Salvador 

Od 2018 roku archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego prowadzą wykopaliska na terenie stanowiska San Isidro w Salwadorze w ramach projektu, którym kieruje Jan Szymański. W najnowszej publikacji w czasopiśmie Antiquity, Jan Szymański i Gabriela Prejs przedstawiają wyniki badań związane z odkryciem rzadkiej kolekcji glinianych figurek typu „Bolinas” datowanych na lata 410–380 p.n.e. Figurki Bolinas są związane z różnymi stanowiskami ze środkowego i późnego okresu preklasycznego (lata 1000–350 p.n.e. i 350 p.n.e.–250 n.e.), położonymi wzdłuż wybrzeża Pacyfiku w Gwatemali i najbardziej wysuniętego na zachód Salwadoru. Termin „Bolinas” pochodzi od nazwy prywatnego rancza w Salwadorze, Finca Bolinas, położonego 6 km na południe od miasta Chalchuapa. Na dużą kolekcję, składającą się z 95 figurek natrafiono tam około połowy XX wieku, chociaż kontekst, w którym zostały znalezione pozostaje niepewny.

Mapka przedstawiająca położenie stanowisk wspominanych w publikacji (autor: Jan Szymański/PASI, czasopismo Antiquity)

Ślady dawnych „pojazdów” w Nowym Meksyku

Oryginalny artykuł: 20,000-year-old evidence of ancient 'vehicles' discovered in New Mexico 

Starożytne ślady stóp i ślady ciągnięcia w Parku Narodowym White Sands w Nowym Meksyku wskazują, że pierwsi Amerykanie używali drewnianych „pojazdów” przypominających włóki. Służyły one do transportu towarów, a prawdopodobnie również ludzi ponad 20 000 lat temu. Uczeni z Wielkiej Brytanii i USA odkryli ślady przypominające sanie obok dawnych śladów stóp. Jak wynika z przeprowadzonego badania, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie Quaternary Science Advances, rdzenni mieszkańcy podczas prowadzonych z nimi konsultacji zasugerowali, że ślady te zostały pozostawione przez pewnego rodzaju drewnianą ramę wykonaną z dwóch połączonych ze sobą pali. 

Rekonstrukcja dawnych środków transportu (fot. Gabriel Ugueto, Bournemouth University)

Zaproponowano termin „kultura masy perłowej” dla pierwszych mieszkańców regionu Cabo

Oryginalny artykuł: Plantean el término “Cultura de la Madreperla” para designar la prehistoria de la región del Cabo 

Po 30 latach pracy naukowej nad materiałami archeologicznymi znalezionymi w Covacha Babisuri i 127 innych stanowiskach na wyspach Espiritu Santo i La Partida w La Paz, Kalifornia Dolna Południowa, wyniki ujawniają symbolikę światopoglądu, który mógł być ważnym czynnikiem w długiej tradycji kulturowej w regionie Cabo, określanej terminem „kultury masy perłowej”. Tak to definiuje archeolożka z Centrum INAH Baja California Sur, Harumi Fujita Kawabe, która wraz z innymi autorami opisała tamtejsze odkrycia w książce „Covacha Babisuri. Dwanaście tysięcy lat prehistorii na wyspie Espíritu Santo”. W latach 2001-2006 znaleziono tam 43 haczyki do łowienia ryb wykonane z masy perłowej, w tym jeden datowany na 8320 lat.

Stanowisko archeologiczne na wyspie Espiritu Santo (fot. Harumi Fujita)

Chapultepec - wodny raj, który gasił pragnienie mamutów i ludzi

Oryginalny artykuł: Chapultepec, un paraíso acuático que sació la sed de mamuts y de una ciudad

Chapultepec był jednym z pierwszych stożków wulkanicznych w Dolinie Meksyku, zanim formacja Chichinautzin zamknęła go 700 000 lat temu, co doprowadziło do powstania szeregu jezior. Wzniesienie to znajdowało się na skraju jednego z nich i z czasem stało się miejscem zamieszkania dla różnych kultur, które osiedliły się w tym regionie. Po niedawnym odkryciu pozostałości pomostu i kanału, do którego łodzie prawdopodobnie przybywały i z którego odpływały w kierunku jeziora Texcoco w późnym okresie postklasycznym (lata 1200-1521) (post: „Archeolodzy natrafili pod aleją Chapultepec na pozostałości kanału z czasów prekolumbijskich”), María de Lourdes López Camacho, badaczka z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przekazała, że aby zrozumieć obecność tych i innych materialnych pozostałości na tym obszarze, należy cofnąć się o ponad 5 milionów lat, do końca trzeciorzędu, kiedy to zakończył się proces formowania się obszaru znanego dzisiaj jako Chapultepec, a także Peñón de los Baños, Zacatépetl i Tlapacoya. 

Detal z planu Miasta Meksyk autorstwa Juana Gomeza Trasmonte z 1628 roku (dzięki uprzejmości Marii de Lourdes  Lopez Camacho)