INAH lokalizuje pozostałości prekolumbijskie w Xiutetelco (stan Puebla, Meksyk)

Oryginalny artykuł: El INAH localiza vestigios prehispánicos en Xiutetelco, Puebla 

W górach Sierra Nororiental w Puebli, w miejscowości San Juan Xiutetelco, Ministerstwo Kultury Rządu Meksyku, za pośrednictwem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), prowadzi od grudnia 2025 r. prace archeologiczne mające na celu wydobycie kluczowych materiałów prekolumbijskich i zrozumienie początków osadnictwa. Centrum obecnego miasta znajduje się na terenie dawnego, ważnego miasta prekolumbijskiego o powierzchni około 28 hektarów. Cechy architektoniczne odkrytych fundamentów sugerują istnienie dużego obszaru ceremonialnego, który służył również jako strategiczny punkt wymiany dóbr luksusowych na duże odległości.

Wśród znalezionych artefaktów wyróżnia się naczynie o średnicy okolo 30 cm (fot.Alberto Diez, INAH)  

Prace archeologiczne związane z odbudową nawierzchni, zbieraniem wody deszczowej, drenażem i okablowaniem podziemnym na ulicy Cuauhtémoc, zostały przeprowadzone przez Radę Miasta Xiutetelco, na czele z burmistrzem Baltazarem Narciso Baltazarem. Działania te są prowadzone we współpracy z Centrum INAH w Puebli, w ramach wspólnej strategii ochrony dziedzictwa archeologicznego. Koordynator projektu archeolog Alberto Díez Barroso Repizo podkreśla znaczenie kompleksowej interwencji, która stanowi kontynuację badań przeprowadzonych w latach 40. XX wieku przez archeologa José Garcíę Payóna, a także różnych inspekcji przeprowadzonych w latach 90. XX wieku.

Pozostałóści znalezione w Xiutetelco (fot.Alberto Diez, INAH) 

Zespół badawczy – złożony z archeologów Edwina Pinedy Gonzáleza, José Álvareza Ramíreza, Gerardo Navarro Valencii i Ángela Aguilara Pacheco – odkrył liczne artefakty, które dostarczają informacji o sposobie życia dawnych mieszkańców Xiutetelco oraz o roli, jaką osada odgrywała w sieciach handlowych z miastami takimi jak Teotihuacan i Tula. Według Dieza Barroso, odkrycia wskazują na kontinuum kulturowe rozciągające się od Okresu Preklasycznego (lata 100–650) do schyłku Wczesnego Okresu Postklasycznego (lata 900–1200).

Obsydianowe ostrze znalezione podczas wykopalisk (fot.Alberto Diez, INAH)

Wśród odzyskanych materiałów wyróżnia się kulisty garnek o średnicy około 30 centymetrów. Odkryty na początku stycznia 2026 roku, prawdopodobnie pochodzi z Okresu Epiklasycznego (lata 600-900) i jest powiązany z platformą, podobną do innych znalezionych w tym regionie, na przykład w gminie Teteles de Ávila Castillo. Naczynia takie jak opisane są często łączone z praktykami pogrzebowymi, zwłaszcza z pochówkiem noworodków. Alberto Diez Barroso podkreśla, że odnalezienie naczynia związanego z pozostałościami architektonicznymi dużej platformy pomoże zrozumieć kontekst i funkcję miejsca ceremonii Xiutetelco. Kierunek prowadzonych badań dotyczy kultu przodków praktykowanego na jednej z platform.

Zebrane materiały rzucają światło na kontakty utrzymywane pomiędzy miastami Płaskowyżu Centralnego i Zatoki Meksykańskiej oraz grupami Huasteków (fot.Alberto Diez, INAH) 

Ze względu na swoją delikatność, eksponat został wydobyty w całości, a następnie przetransportowany do Muzeum Społeczności Xiutetelco, gdzie zostanie zabezpieczony i przeanalizowany w celu ustalenia jego pierwotnej zawartości i funkcji. Warto zauważyć, że repozytorium, zarządzane przez stowarzyszenie obywatelskie we współpracy z INAH (Narodowym Instytutem Antropologii i Historii), od 20 lat bezpiecznie i z szacunkiem przechowuje ważną kolekcję artefaktów prekolumbijskich. Praktyka chowania noworodków w ceramicznych naczyniach była powszechna w różnych regionach Mezoameryki, w tym w rejonie Majów, na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, a nawet w Teotihuacan, gdzie, jak wykazały badania archeolog Lindy Manzanilla Naim, w dzielnicach takich jak Teopancazco przechowywano materiały pochodzące z wybrzeża Zatoki Meksykańskiej. Chociaż prace badawcze w Xiutetelco są dopiero w początkowej fazie, oczekuje się, że w krótkiej perspektywie pozwolą one na uzyskanie większej pewności co do związków kulturowych miasta z kulturą Huasteków, a także na ustalenie, czy mogło ono pełnić funkcję ośrodka ludności Totonaków. Odnosząc się do odkryć, dyrektor Centrum INAH w Puebla, Gustavo Donnadieu Cervantes, wyraził swoje poparcie dla włączenia odzyskanych artefaktów archeologicznych do kolekcji Muzeum Społeczności Xiutetelco, jednej z najważniejszych placówek kulturalnych w regionie.