Ziołolecznictwo w prekolumbijskim Meksyku

Rośliny lecznicze odgrywały znaczącą rolę w życiu mieszkańców prekolumbijskiego Meksyku, chociaż wierzono, że na stan zdrowia wpływały również siły nadprzyrodzone, a zatem leczenie chorób z wykorzystaniem ziół było często powiązane z zaklęciami, przywoływaniem bóstw i praktykami szamanów. Nasz wiedza na temat ziołolecznictwa opiera się głównie na dokumentach z wczesnego okresu kolonialnego, znaleziskach archeologicznych i praktykach leczniczych, które przetrwały do dzisiaj, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Po przybyciu do Meksyku, Hiszpanie byli zaskoczeni ogromną ilością ziół sprzedawanych na tamtejszych targowiskach, szczególnie w Tlatelolco. Najstarszym źródłem poświęconym prekolumbijskiemu ziołolecznictwu jest rękopis spisany w Meksyku w XVI wieku, zatytułowany Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis i znany też jako Kodeks De la Cruz - Badiano. Obejmuje on 13 rozdziałów, w których omówiono właściwości lecznicze 224 roślin i zamieszczono 185 barwnych ilustracji. Zielnik zawiera teksty po łacinie, a nazwy roślin podano głównie w języku náhuatl i dlatego nie wszystkie udało się zidentyfikować. 

Rośliny lecznicze w Kodeksie De la Cruz – Badiano

Rośliny lecznicze uprawiane przez Majów w Uxmal

Oryginalny artykuł: Identifican 150 especies de plantas medicinales vivas en la plataforma del Palacio del Gobernador

Specjaliści od medycyny tradycyjnej zarejestrowali ostatnio około 150 najróżniejszych roślin leczniczych, które porastają pobocza majańskiej białej drogi sacbé, prowadzącej do dolnej części  platformy, na której wzniesiono Pałac Gubernatora w Uxmal (stan Jukatan, Meksyk). Zdaniem ekspertów, dawni Majowie specjalnie wybrali ten teren z przeznaczeniem na takie uprawy. Archeolog José Huchim Herrera, dyrektor stanowiska archeologicznego Uxmal przekazał, że mnóstwo roślin, w tym leczniczych, spotyka się co prawda także w innych miejscach w Uxmal, jednak obszar przy platformie Pałacu Gubernatora jest jedynym z tak dużą koncentracją roślin leczniczych. Nie mogły zatem wyrosnąć tam same, ale musiały być uprawiane przez Majów. Jak wskazują badania etnograficzne, rośliny te wykorzystywano na ukąszenia węży, infekcje jelitowe, rany, zgagę, nieżyt i wrzody żołądka oraz na gorączkę.

Poletka na poboczach białej drogi sacbé (fot. Mauricio Marat, INAH)