Iberia, nie Syberia?

Oryginalny artykuł: Radical theory of first Americans places Stone Age Europeans in Delmarva 20,000 years ago (English)

Dennis Stanford, antropolog ze Smithsonian Institution, twierdzi, że w czasie ostatniego zlodowacenia, w epoce kamienia łupanego tajemniczy lud z Europy (tzw. kultura solutrejska) przepłynął wzdłuż czapy lodowej do Ameryki Północnej. O kulturze solutrejskiej wiadomo niewiele: mieszkali w Hiszpanii, Portugalii i południowej Francji począwszy od ok. 25 tys. lat temu, ale nie znaleziono żadnych szkieletów, więc nie można przeprowadzić badań DNA.

Kluczowym dowodem Stanforda są kamienne narzędzia znalezione w pięciu stanowiskach atlantyckich: ostrza, kowadła i inne narzędzia, tkwiące w ziemi sprzed minimum 20 tys. lat. Jest jeden problem: datowanie dotyczy ziemi, a nie samych przedmiotów.

David Meltzer, archeolog z Southern Methodist University podchodzi sceptycznie do hipotezy solutrejskiej z powodu skąpości dowodów: "Jeśli Solutrejczycy zawitali na nasze brzegi, to zapadli na całkowitą amnezję kulturową, genetyczną, dentystyczną, lingwistyczną i szkieletową. Zasadniczo, wszystkie sygnały wskazują na Azję" [jako źródło migracji pierwszych Amerykanów].

Czytaj także: Kto odkrył Amerykę?  Pierwsi imigranci w Ameryce

Solutrejskie narzędzia znalezione we Francji (fot. Wikimedia Commons)

Spadek ilości opadów przyczynił się do upadku Majów

Oryginalny artykuł: Classic Maya Civilization Collapse Related to Modest Rainfall Reductions (English)

Najnowsze badania dowodzą, że rozpad cywilizacji Majów mógł się wiązać ze stosunkowo niewielkim spadkiem opadów (25 do 40% rocznych opadów), jaki nastąpił pomiędzy okresem rozkwitu a upadku pomiędzy 800-950 r. n.e. To wystarczyło, aby parowanie zdominowało opady i ilość dostępnej wody powierzchniowej drastycznie zmalała. Dane wskazują, że główną przyczyną był spadek ilości letnich burz. Badania objęły ślady zmian klimatycznych ze stalagmitów oraz płytkich jezior. Wyniki zostały opublikowane w magazynie Science.

M. Medina-Elizalde, E. J. Rohling. Collapse of Classic Maya Civilization Related to Modest Reduction in Precipitation. Science, 2012; 335 (6071): 956 DOI: 10.1126/science.1216629

Czytaj także: Upadek Majów: szlaki handlowe (po polsku)

Susza w lesie deszczowym (fot. Getty Images)
Drought in the rainforest

Grobowy makijaż

Oryginalny post: The role of cosmetics in Teotihuacan funerary rites (English)

Zastosowanie kolorów i makijażu w rytuałach pogrzebowych i pochówkach to tradycja stara jak świat. Czerwona i żółta ochra była często używana do malowania ciał zmarłych w wielu rejonach świata w okresie neolitu. Egipcjanie mieli w grobowcach pojemniki i palety do makijażu, a ich powieki często były zdobione pośmiertnie.

W Journal of Archaeological Sciences ukazał się nowy artykuł, w którym Domenech-Carbo et al. (2012) analizują skład chemiczny próbek materiałów kosmetycznych z Teotihuacan pod kątem ich funkcji w rytuałach pogrzebowych.

Teotihuacan to stanowisko archeologiczne w Meksyku Środkowym, datowane na 100-600 r. n.e., ze zurbanizowanym centrum otoczonym przez mniejsze społeczności. Społeczeństwo było silnie zhierarchizowane z kilkoma warstwami społecznymi, a rytuał pogrzebowy w Teotihuacan był zależny od statusu: osoby z nizin były chowane pod podłogą lub w miejscach publicznych w grobach ziemnych, natomiast ważniejsze osoby były chowane głębiej w miejscach bardziej publicznych lub świętych. Przedmioty znajdowane w grobowcach również zależą od statusu, począwszy od naczyń ceramicznych i obsydianu do jadeitu i bogato dekorowanych naczyń. Elity były chowane w grobowcach z egzotycznymi materiałami i metalami. 

Majańska arystokratka (fot. Boguchwała Tuszyńska)

--------------------
Czytaj także: Mieszkańcy Teotihuacan ekshumowali zmarłych ...
--------------------

Majowskie wodociągi

Oryginalny artykuł: Research reveals water management and climate change in ancient Maya city (English)

Wykopaliska w starożytnej jaskini na półwyspie Jukatan pokazały, że było to ważne miejsce dla starożytnych Majów. Jaskinia położona jest w ruinach miasta Xcoch i była wykorzystywana przynajmniej od 800 r. p.n.e. do 19 wieku, kiedy nadal odbywały się tam rytuały. Znaleziono wiele potłuczonej ceramiki i zwęglone ofiary, co wskazuje, że jaskinia była wykorzystywana do celów religijnych.

Miasto jest położone w wyżynnym regionie Puuc na półwyspie Jukatan w Meksyku. Jest to region, w którym brak wód powierzchniowych i gdzie niewiele jest jaskiń, które schodzą dość głęboko, by dotrzeć do lustra wody. Miasto wraz z wielką piramidą i innymi budowlami zostało zbudowane ponad systemem podziemnych jaskiń sięgających lustra wody. Archeolodzy znaleźli sieć cystern i rezerwuarów, która zaopatrywała miasto w wodę. Dwa duże rezerwuary znajdują się w centrum miasta, obok monumentalnych budowli, a mniejsze rezerwuary i cysterny w dzielnicy mieszkalnej i rolniczej.

Lista publikacji na temat Xcoch (English, espanol)
Czytaj także: Jaskinie, góry i piramidy w wierzeniach Majów (po polsku)

Jaskinia Rio Frio "Zimna Rzeka", Belize

Rio Frio ("Cold River") Cave, Belize

Polskie wykopaliska w Nakum

Pełen artykuł: Excavations of Nakum Structure 15: Discovery of Royal Burials and Accompanying Offerings  (English)


W 2006 polski zespół pod kierownictwem Wiesława Koszkula i Jarosława Źrałki rozpoczął wykopaliska w starożytnym majowskim mieście Nakum. Głównym celem wykopalisk był tzw. Budynek 15, stanowiący część tzw. "wschodniego kompleksu świątynnego". Wschód był w wierzeniach Majów niezwykle istotny, bo to tam co rano odradzało się słońce po nocnej wędrówce przez Zaświaty.

W piramidzie na Akropolu znalezione zostały dwa królewskie grobowce wraz z bogatymi ofiarami z jadeitu, muszli, ceramiki i kości, stanowiące bezcenne źródło informacji o dotychczas mało poznanej historii miasta. Groby pochodzą z 7/8 w. n.e., ale niektóre przedmioty są o wiele starsze. Wśród znalezisk jest jadeitowy pektorał z wizerunkiem przodka i krótką inskrypcją glificzną, która identyfikuje ten przedmiot jako własność osoby o imieniu Ixiim Chan, być może władcy miasta Yaxha, oddalonego o 11 km.

Strona Projektu Archeologicznego Nakum (po polsku)
Zdjęcia na stronie National Geographic
Fotogaleria Nakum (po polsku)

Nakum, Budowla N