Nowe spojrzenie na rdzenne kultury i ich wiedzę

Społeczność międzynarodowa zaczyna patrzeć na rdzenne kultury i ich wiedzę o środowisku z rosnącym zainteresowaniem i szacunkiem. Okazuje się, że wiele możemy się od nich nauczyć, a ich kultura - zarówno materialna jak i duchowa - jest niezwykle bogata i zróżnicowana. 

Zwrot świętych przedmiotów plemionom Hopi i Apaczów

Na początku grudnia Fundacja Annenbergów, która stawia sobie za cel "wspomaganie rozwoju najbardziej skutecznych sposobów dzielenia się pomysłami i wiedzą", ogłosiła zakup i zwrot prawowitym właścicielom 21 przedmiotów należących do plemienia Hopi i 3 należących do plemienia Apaczów. W USA Ustawa o ochronie i repatriacji grobów rdzennych Amerykanów daje plemionom uznanym przez państwo możliwość odzyskania przedmiotów rytualnych i pogrzebowych od agencji federalnych i muzeów, ale nie ma ona zastosowania na arenie międzynarodowej, więc kiedy cenne artefakty pojawiają się w domach aukcyjnych, stosunkowo rzadko udaje się zablokować ich sprzedaż na drodze sądowej. Dlatego prezes fundacji Gregory Annenberg Weingarten postanowił działać na własną rękę i za 530 tys. dolarów kupił wystawione w Paryżu artefakty, żeby móc je następnie zwrócić prawowitym właścicielom - rdzennym Amerykanom. 

Przedmioty Hopi na aukcji w Paryżu. Na pierwszym planie "Tumas Crow Mother" - krucza maska (fot. Reuters)

Most Q'eswachaka w Peru na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości

Oryginalny artykuł: Peru's Q’eswachaka bridge renewal listed as UN's intangible cultural heritage. Andina 5.12.2013.

Umiejętności i obrzędy związane z corocznym odnowieniem wiszącego mostu Q'eswachaka w Peru zostały wpisane przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Lista UNESCO zawiera "elementy niematerialnego dziedzictwa kulturowego, które zdaniem społeczności międzynarodowej i państw członkowskich wymagają pilnego podjęcia kroków w celu utrzymania ich przy życiu". Obejmuje ona tradycyjne formy sztuki i rozrywki, zwyczaje społeczne i tradycyjne rzemiosła, które pokazują różnorodność kulturową i ludzką kreatywność.

Remont mostu wiszącego Q'eswachaka nad rzeką Apurimac jest co roku wykonywany przez posługujące się językiem quechua wiejskie społeczności Huinchiri, Chaupibanda, Choccayhua i Ccollana Quehue, które razem tworzą gminę Quehue w prowincji Canas w regionie Cusco na południowym wschodzie Peru. Od czasów prekolumbijskich zadanie to pełniło dwie ważne funkcje: jednoczyło okoliczne społeczności we wspólnym wysiłku oraz umożliwiało transport i komunikację ponad dzielącą je rzeką Apurímac. Jednoczący charakter i symbolika tej odnowy dla miejscowych społeczności przetrwały do dnia dzisiejszego, co stanowi jasny przykład ciągłości istniejącej tradycji kulturowej, stanowiącej istotny element tożsamości kulturowej ludności Quehue.

Wiszący most Q'eswachaka o dł. 28 m i szer. 1,2 m jest odnawiany co roku w czerwcu przez okolicznych mieszkańców (fot. Andina) 

Wiszące mosty Majów

Oryginalny artykuł: The lost secrets of Maya technology (English)

W 1995 James O'Kon zaszokował archeologów odkryciem pozostałości ogromnego mostu wiszącego w starożytnej części miasta Yaxchilan, którego nikt nie zauważył przez ponad 100 lat. W swojej nowej książce The Lost Secrets of Maya Technology (Zapomniane technologie Majów), O’Kon opowiada, jak dokonał odkrycia i jakich metod użył, żeby udowodnić istnienie tej wspaniałej konstrukcji.

Trzyprzęsłowy most wiszący został zbudowany pod koniec 7 wieku i prowadził z centrum miasta ponad rzeką Usumacinta na północ, gdzie znajdowały się wioski i gospodarstwa rolne.

Książka dokumentuje zapomniane osiągnięcia technologiczne Majów, które umożliwiły im zbudowanie miast górujących nad lasem deszczowym, systemów wodnych z podziemnymi zbiornikami, kilometrów brukowanych dróg w dżungli oraz najdłuższego mostu w starożytnym świecie. Wyjaśnia także, w jaki sposób majańscy inżynierowie budowali wielopiętrowe budynki, które ustąpiły wysokością dopiero wieżowcom wzniesionym w USA w 1885, jak wynaleźli piec szybowy na 2 tysiące lat przed opatentowaniem go w Angli oraz jak opracowali proces wulkanizacji gumy na 2600 lat przed Goodyearem. 

Komputerowa rekonstrukcja mostu (ang.)

Publikacja Computer Modeling of the Seventh Century Maya Suspension Bridge at Yaxchilan (ang.)

Most wiszący w Agua Clara, stan Chiapas, Meksyk
The suspension bridge in Aqua Clara, Chiapas, Mexico