Zobacz także: Fotografie INAH
W odległości 20 km od Chichén Itzá, na terenie stanowiska Xtojil, meksykańscy archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH-Conaculta) natrafili na kilkanaście pochówków, z których większość została umieszczona pod posadzkami budowli ponad tysiąc lat temu, przypuszczalnie w okresie od 600 do 800 r. Znalezisko świadczy o tym, że już ponad 1200 lat temu, jeszcze przed dominacją Chichén Itzá, ta część Jukatanu była gęsto zaludniona, a ośrodki powstawały wokół tamtejszych studni cenotes.
Prace archeologiczne były prowadzone podczas rozbudowy szosy łączącej dwa jukatańskie miasteczka, Libre Unión i Yaxcabá. Na odcinku 18 km zlokalizowano 28 budowli o różnych rozmiarach, od prostych pozostałości budynków mieszkalnych po piramidy wysokości 6-12 metrów. Większość z nich wznosi się na terenie Xtojil, które rozwinęło się dzięki bliskości cenote o tej samej nazwie i pobliskiej lagunie Sayausil.
![]() |
| Cenote Xtoloc na terenie Chichén Itzá |
