Wyjątkowy depozyt ofiarny złożony w Yaxnohcah podczas poświęcenia boiska do gry w piłkę

Oryginalny artykuł: Traces of hallucinogenic plants and chile peppers found at Maya ball court suggest rituals took place there

W Yaxnohcah, mieście Majów w meksykańskim stanie Campeche, archeolodzy z USA, Meksyku i Kanady odkryli w kompleksie Helena depozyt ofiarny, w którym znaleziono rośliny zidentyfikowane jako Ipomea corymbosa (w języku Majów z Jukatanu nazywana xtabentun), papryczki chili (ich w języku Majów z Jukatanu i Majów Tzetzal), Hampea trilobata (jool w języku Majów z Jukatanu) i Oxandra lanceolata (znana jako chilcahuite w południowym Meksyku). Wykopaliska w grupie architektonicznej Helena w Yaxnohcah były prowadzone w latach 2016-2022. Jest to platforma o wysokości jednego metra, mająca 68 m długości na linii wschód-zachód i 147 m długości na linii północ-południe. W okresie preklasycznym wznosiły się tam budowle mieszkalne. W latach 400 p.n.e.-200 n.e. platforma została przebudowana i wzniesiono tam boisko do gry w piłkę. Zdaniem uczonych, depozyt złożony pod posadzką platformy był związany z jej renowacją w późnym okresie preklasycznym, gdy zmieniła ona swój charakter z domowego na ceremonialny, miał przebłagać bogów i zapewnić ich błogosławieństwo.

Mapka przedstawiająca miasto Yaxnohcah z zaznaczonym kompleksem Helena
(źródło ilustracji: czasopismo PLOS ONE)

Jak Majowie z Yaxnohcah gospodarowali swymi polami i lasami

Oryginalny artykuł: Ancient Maya used sustainable farming, forestry for millennia

Multidyscyplinarny zespół biologów, antropologów, genetyków i geografów (z University of Cincinnati, USA; University of Calgary, Kanada; Universidad Autónoma de Campeche i Universidad Nacional Autónoma de México, Meksyk) wykorzystał nowe metody oparte na analizie środowiskowego DNA do szczegółowego zbadania roślin dziko rosnących i uprawianych w Yaxnohcah, dawnym mieście Majów. Yaxnohcah położone jest na terenie meksykańskiego stanu Campeche, około 20 km od Calakmul i w okresie preklasycznym mogło być jednym z największych ośrodków na Nizinach Majów. Było zamieszkiwane przez ponad 2000 lat, a tamtejsze najstarsze budowle pochodzą z 900 r. p.n.e. Celem badań było zdobycie większej wiedzy na temat rolnictwa i wykorzystywania obszarów leśnych przez mieszkańców Yaxnohcah.  

Stanowisko archeologiczne Yaxnohcah (fot. Projekt Archeologiczny Yaxnohcah)