Specjaliści INAH ujawniają niespotykane dotąd praktyki deformacji czaszki w regionie Huasteca

Oryginalny artykuł: Especialistas del INAH revelan práctica de deformación craneal inédita en la Huasteca 

Czaszka mężczyzny w wieku ponad 40 lat, który urodził się, żył i zmarł w Sierra Madre Oriental w Okresie Klasycznym Mezoameryki (lata 400–900), jest pierwszym dowodem na to, że w mieście, które obecnie jest Strefą Archeologiczną Balcón de Montezuma, na północ od Tamaulipas (region Huasteca), deformacja czaszki była również praktyką kulturową. Tak zdefiniował to miejsce antropolog fizyczny Jesús Ernesto Velasco González, opierając się na niedawnych badaniach laboratoryjnych tego i innego okazu, odnalezionego w różnych okresach historii badań na tym stanowisku. Wyniki pochodzą z projektu „Nowe Eksploracje w Strefie Archeologicznej Balcón de Montezuma, od Okresu Formatywnego do Klasycznego w Sierra Madre Oriental”, opracowanego przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) za pośrednictwem Centrum INAH Tamaulipas, 30 lat po pierwszych badaniach archeologicznych w latach 90. XX wieku. Wykorzystując współczesne perspektywy i metodologie, Jesús Ernesto Velasco González i Carlos Vanueth Pérez Silva dążą do wyjaśnienia pochodzenia osady poprzez identyfikację najwcześniejszych etapów jej zamieszkiwania. Oprócz nowych wykopalisk archeologicznych naukowcy przejrzeli katalog materiałów, aby porównać istniejące już informacje z nowymi odkryciami, w tym badaniami szczątków kostnych człowieka. W rezultacie nie tylko po raz pierwszy zidentyfikowano celową deformację czaszki w tego typu miejscu, ale także wariant w stosunku do modeli rozpoznanych w Mezoameryce, którego do tej pory nie odnotowano w tym obszarze.

Stanowisko archeologiczne Balcon de Montezuma (fot. INAH)

Deformacja czaszek ludu Collagua

Oryginalny artykuł: Elongated heads were a mark of elite status in an ancient Peruvian society

Zamierzone deformacje czaszek były praktykowane w różnych częściach świata juz kilka tysięcy lat temu i zdaniem badaczy były związane z przynależnością do danej grupy etnicznej lub ze statusem społecznym. Deformację czaszki osiągano zazwyczaj w wyniku owijania główki dziecka tkaniną i umieszczenia jej pomiędzy dwiema deseczkami. Do tej pory nasza wiedza o podobnych praktykach w prekolumbijskim Peru opierała się przede wszystkim na hiszpańskich relacjach z XVI wieku. Dokumenty te wspominają, że długie i wąskie głowy ludu Collagua określały ich jako grupę etniczną. Collagua zamieszkiwali Dolinę Colca, w południowo-wschodnim Peru i zajmowali się hodowlą alpak. Nowe badania, które przeprowadził bioarcheolog Matthew Velasco z Cornell University (USA) pokazują jednak, że rodzaj deformacji czaszek zmieniał się na przestrzeni czasu, a sztucznie wydłużony kształt głowy, przypominający wyglądem łzę świadczy o prestiżu. Uczony przeanalizował 211 czaszek znalezionych na terenie dwóch cmentarzy ludu Collagua. Budowla z pochówkami, wzniesiona u podnóża klifu była przypuszczalnie zarezerwowana dla osób o wysokim statusie społecznym, podczas gdy zwykłą ludność grzebano w kilku jaskiniach i pod pobliskimi nawisami skalnymi.

W południowo-wschodnim Peru, u ludu Collagua, budowle wznoszone u podnóża klifu

były zarezerwowane na pochówki osób z elity (fot. David Rodriguez Sotomayor)

W Meksyku znaleziono 4 czaszki ofiar z okresu postklasycznego

Oryginalny artykuł: Pre-Columbian Skulls Found While Expanding Metro Line in Mexico. Hispanically Speaking News 2.01.2014.

Władze miasta Meksyk podały, że podczas budowy nowej linii metra znaleziono cztery czaszki stanowiące część ołtarza z ludzkich kości z późnego okresu poklasycznego (1350-1521). Specjaliści z INAH (Meksykańskiego Instytutu Antropologii i Historii) stwierdzili, że czaszki należały do dwóch mężczyzn, jednej kobiety i psa oraz że mężczyźni w chwili śmierci mieli 25-35 i poniżej 35 lat, a kobieta pomiędzy 18-22 lat, przy czym jej czaszka została celowo zniekształcona.

Czaszka z otworami służącymi do wystawienia jej na widok publiczny na tzompantli (fot. INAH)

Prekolumbijski cmentarz w stanie Sonora, Meksyk

Oryginalny artykuł: Descubren cementerio prehispanico en Sonora
Zobacz także: Fotografie INAH  i  Film INAH

W pobliżu miejscowości Onavas (na południu stanu Sonora w Meksyku) odkryto pierwszy w tym rejonie prekolumbijski cmentarz, pochodzący sprzed około 1000 lat. Archeolodzy znaleźli tutaj pochówki 25 osób: ośmiu dorosłych (w tym tylko jednej kobiety) i siedemnastu dzieci zmarłych w wieku od 5 miesięcy do 16 lat. W trzynastu przypadkach zauważono deformacje czaszki i jak podaje Cristina García Moreno – kierująca projektem archeologicznym prowadzonym przez Uniwersytet Stanowy z Arizony (USA) i Narodowy Instytut Antropologii i Historii (Meksyk) – przyczyną śmierci niemowląt mogło być nadmierne uciskanie czaszki podczas prób jej deformacji. Wniosek ten wysnuto na podstawie badań, które nie wykazały śladów jakichkolwiek chorób mogących spowodować śmierć. Cementerio de Onavas jest jedynym stanowiskiem archeologicznym w stanie Sonora, gdzie znaleziono ślady modyfikacji czaszek i zębów.

Czaszka z wyraźną deformacją., znaleziona przez archeologów
na prekolumbijskim cmenatrzu w Onavas, stan Sonora (fotografia INAH)

Przy niektórych szkieletach znaleziono ozdoby wykonane z muszli pochodzących z Zatoki Kalifornijskiej, jak bransolety, kolczyki, wisiorki i korale. Przy jednej osobie leżała skorupa żółwia. Szczątki ludzkie są datowane na lata 900-1200 n.e., okres znany z licznych migracji na terenie Mezoameryki. Zgodnie ze źródłami historycznymi miejsce to było zamieszkiwane przez Indian Pima, których potomkowie rozeszli się później na ziemie leżące obecnie na granicy dzisiejszych stanów Sonora i Chihuahua.