Co sprawiło, że Monte Albán przetrwało ponad tysiąc lat

Oryginalny artykuł: Ancient Mexican city endured for centuries without extremes in wealth and power

Przez długi czas przyjmowano, że przy zakładaniu miast główne znaczenie miała jego lokalizacja w pobliżu źródeł wody i żyznych ziem do uprawy roślin. Jednak ostatnio Linda Nicholas i Gary Feinman (z Field Museum of Natural History, Chicago, USA) zakwestionowali ten pogląd, podając jako przykład Monte Albán, największe prekolumbijskie miasto na terenie stanu Oaxaca w Meksyku. Monte Albán zostało założone w 500 r. p.n.e., szybko się rozwijało i przetrwało jako główny ośrodek regionu przez 1300 lat, dłużej niż większość prekolumbijskich miast w Mezoameryce. Miasto wzniesiono na szczycie wzgórza, co nadawało mu charakter obronny. Linda Nicholas i Gary Feinman prowadzą badania w Dolinie Oaxaca od 40 lat i zastanawiali się, co skłoniło tak wielu ludzi do osiedlenia się w Monte Albán i jego okolicach oraz co pozwoliło miastu utrzymać się tak długo. Wcześniej wysuwano różne hipotezy, z których jedna zakładała, że panowały tam rządy silnej ręki i władcy zmuszali ludzi do przeniesienia się do tego miasta. Zgodnie z innym możliwym wyjaśnieniem, ludzie przybywali do Monte Albán ze względu na ziemie nadające się pod uprawę. Podczas nowych prac uczeni postanowili przekonać się, czy takie hipotezy są słuszne. 

Główny plac w Monte Alban (fot. Linda Nicholas)

W pobliżu Tacna (Peru) odkryto dawne geoglify

Oryginalny artykuł: Hallazgo en Tacna: arqueólogos descubren antiguos geoglifos de camélidos dentro de zona cultural

Podczas przygotowywania rejestru quilcas (słowo to w językach keczua i ajmara służy do określenia sztuki naskalnej) w Sektorze C w Kompleksie Miculla-Pachía (położonego około dwudziestu minut jazdy samochodem od miasta Tacna, Peru), archeolodzy Martín Chanta, Luis Hudtwalcker Morán i María Leyva Velazco zaobserwowali w górzystym terenie pewne formy, które przykuły ich uwagę. Wykorzystano dron i wykonano fotografie. W miejscu tym już wcześniej natrafiono na geoglify (spirale lub figury geometryczne), ale tym razem scena wydaje się bardziej złożona. Przedstawia lamę o wysokości około 17 metrów i szerokości 10 metrów, obok niej widoczna jest postać antropomorficzna podobnej wielkości, a wokół nich więcej lam o mniejszych rozmiarach.

Fotografia przedstawiająca geoglify lamy i postaci antropomorficznej (źródło fot. El Comercio)

Jak zmiany klimatyczne wpłynęły na wioski rdzennych Amerykanów

Oryginalny artykuł: Native American shell ring villages may have been occupied then abandoned because of climate change

Nowe badania, które przeprowadzili Carey Garland i Victor Thompson (z University of Georgia, USA) oraz ich współpracownicy pokazują, że zmiany środowiskowe miały wpływ na zakładanie i opuszczanie przybrzeżnych wiosek położonych wzdłuż południowego wybrzeża atlantyckiego Stanów Zjednoczonych. Były to jedne z najwcześniejszych osad zamieszkiwanych przez społeczności zajmujące się rybołówstwem i powstawały w pobliżu bogatych w skorupiaki ujść rzek. Zostały jednak porzucone przez rdzennych Amerykanów około 4000 lat temu. Pozostały po nich duże kopce z muszlami mięczaków, nazywane przez archeologów pierścieniami. Do tej pory uczeni sugerowali, że do opuszczenia wiosek przyczyniły się problemy społeczno-ekologiczne, ale brakowało konkretnych dowodów. Tym razem badacze postanowili przeprowadzić analizy biochemiczne i paleobiologiczne muszli mięczaków znalezionych w trzech dawnych pierścieniach na wyspie Sapelo w stanie Georgia (USA). Zmierzyli wielkość muszli ostryg, porównali wartości izotopów tlenu w celu określenia warunków zasolenia i uzupełnili swe wyniki danymi chronologicznymi (analizy słojów drzew), wykorzystując model bayesowski w celu określenia zmian środowiskowych na przestrzeni czasu.

Mapa pokazuje położenie wyspy Sapelo w stanie Georgia (USA)
(autorzy Carey Garland i Victor Thompson)

Technologia LiDAR ujawnia rzeczywiste rozmiary Tzintzuntzan, stolicy Tarasków

Oryginalny artykuł: Tecnología LiDAR revela más de un millar de estructuras en la Zona Arqueológica de Tzintzuntzan

Dzięki wykorzystaniu technologii LiDAR badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) mogą poznać prawdziwe rozmiary i złożoność Tzintzuntzan, stolicy państwa Tarasków (zwanych też Purépechas), którzy w okresie postklasycznym odgrywali znaczącą rolę w Mezoameryce i byli zagorzałymi wrogami Mexików. Dominowali na rozległym terytorium, którego centrum znajdowało się w rejonie jeziora Pátzcuaro (stan Michoacán, Meksyk). W momencie dotarcia Hiszpanów Taraskowie sprawowali kontrolę nad ziemiami obejmującymi niemal cały obecny stan Michoacán, spore części stanów Guanajuato i Guerrero oraz mniejsze należące dziś do stanów Jalisco, Queretaro i Meksyk. Odpowiedzialny za projekt José Luis Punzo Díaz (z Centrum INAH Michoacán) przypomniał, że wykopaliska na terenie stanowiska archeologicznego Tzintzuntzan zaczęły się już 90 lat temu, kiedy w 1930 roku dotarł tam Alfonso Caso. Przez lata prace koncentrowały się w strefie z zachowanymi zabytkami, gdzie znajduje się duża platforma z pięcioma tak zwanymi yácatas. Takie budowle były charakterystyczne dla architektury Tarasków i obejmowały kilkupoziomowe podstawy schodkowe o wysokości do 12 metrów z dodanymi na szczycie okrągłymi konstrukcjami. W latach 70. XX wieku amerykańska badaczka Helen Pollard przedstawiła nieco szerszą wizję dawnego miasta, a później jego wygląd starała się ukazać Eugenia Fernández Villanueva (z Centrum INAH Michoacán). Jednak do tej pory brakowało możliwości, które pozwoliłyby w pełni poznać rozmiary dawnego Tzintzuntzan.

Stanowisko archeologiczne Tzintzuntzan (fot. INAH)

Interpretacja ikonograficzna fryzu odkrytego w Atzompa (stan Oaxaca, Meksyk)

Oryginalny artykuł: INAH da a conocer interpretación iconográfica del gran friso hallado en la Zona Arqueológica de Atzompa

W 2018 roku na terenie stanowiska archeologicznego Atzompa (stan Oaxaca, Meksyk), dawnego ośrodka Zapoteków, natrafiono na fryz zdobiący budowlę nazwaną Casa del Sur (Dom Południowy). Obecnie uczeni przekazali więcej informacji związanych z interpretacją ikonograficzną tego elementu architektonicznego. Nelly Robles García z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), kierująca od lat projektem archeologicznym w Atzompa zaznacza, że rzeźbiony fryz, którego najlepiej zachowany fragment ma 15 metrów długości, stanowi przykład najdłuższego z zarejestrowanych do tej pory w Dolinie Oaxaca tekstów spisanych pismem zapoteckim i zawiera glify charakterystyczne dla ikonografii Zapoteków i Misteków.

Stanowisko archeologiczne Atzompa (fot. INAH)