Badania z wykorzystaniem technologii LiDAR na terenie Dzibanché i Ichkabal

W 170. numerze czasopisma Arqueología Mexicana (wrzesień 2021 r.), Sandra Balanzario (z Centrum INAH Quintana Roo, Meksyk) i Francisco Estrada-Belli (z University of Tulane, USA) przedstawili rezultaty prac prowadzonych z wykorzystaniem technologii LiDAR na terenie Dzibanché i Ichkabal, dwóch miast Majów położonych w południowej części stanu Quintana Roo. Badania pod kierunkiem Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) rozpoczęły się w lipcu 2017 roku i objęły obszar 103 kilometrów kwadratowych. Uzyskane mapy dostarczają nowych danych, które pozwalają bardziej szczegółowo ocenić skalę infrastruktury miejskiej i pokazują, że Dzibanché i Ichkabal należały do najbardziej rozległych ośrodków miejskich na Nizinach Majów w okresie preklasycznym i klasycznym. Dzibanché, które było pierwszą stolicą Kanu’l, jednego z najpotężniejszych królestw Majów, obejmuje cztery duże kompleksy budowli: Grupo Principal (Grupę Główną), Tutil, Lamay i Kinichná, połączone ze sobą drogami sakbe. Jednak nie były to jedyne drogi, gdyż dzięki technologii LiDAR wykryto jeszcze wiele innych, liczących w sumie aż 40 km.

Mapa przedstawia Grupo Principal (Dzibanche) połączone drogami z Lamay,
Tutil i Kinichna (ilustracja: INAH/Estrada-Belli)

Najstarsza w Ameryce budowla z cegieł adobe

Oryginalny artykuł: Descubren en La Libertad construcción de adobes más antigua de América

Od 2012 roku, w ramach projektu archeologicznego, którym kieruje Ana Cecilia Mauricio i w którym biorą udział badacze z Pontificia Universidad Católica del Perú i University of Maine (USA), prowadzone są wykopaliska w Dolinie Chao (region La Libertad, północne wybrzeże Peru). To właśnie tam, na terenie stanowiska Los Morteros odkryto najstarszą w Ameryce monumentalną budowlę wzniesioną z cegieł adobe, pochodzącą sprzed 5100 lat. Wiadomo, że cegły adobe były ważnym materiałem konstrukcyjnym, szczególnie w Ameryce prekolumbijskiej. Jednak w tym przypadku uczonych zainteresował też unikalny skład gliny, z której wykonano bloki adobe. Przez wiele miesięcy poszukiwano jej źródła. W końcu na jej złoża, utworzone przez fenomen El Niño, natrafiono w pobliżu rzeki Chao. Wyniki przeprowadzonych analiz opublikowano ostatnio w czasopiśmie PNAS.

Prace wykopaliskowe w Los Morteros (źródło fot. Andina)

Zrównoważone praktyki rolnicze w zachodniej części Nizin Majów

Oryginalny artykuł: Were the ancient Maya an agricultural cautionary tale? Maybe not, new study suggests 

Wiele osób uważa, że zmiany klimatyczne i degradacja środowiska przyczyniły się do upadku cywilizacji Majów, ale nowe badania, którymi kierowali Andrew Scherer (z Brown University, Providence, USA) i Charles Golden (z Brandeis University, Waltham, USA) pokazują, że niektóre królestwa Majów przez stulecia stosowały zrównoważone praktyki rolnicze i uzyskiwały wysokie plony. Wykorzystując drony i technologię LiDAR oraz prowadząc prace w terenie, skupiono się na niedużym obszarze w zachodniej części Nizin Majów, położonym przy dzisiejszej granicy Meksyku z Gwatemalą. Początkowo uczeni nie zamierzali obalić długo utrzymujących się poglądów dotyczących rolniczych praktyk Majów, a jedynie chcieli dowiedzieć więcej na temat infrastruktury tego stosunkowo słabo zbadanego regionu, pokrytego gęstą roślinnością tropikalną. Warto podkreślić, że dopiero w 2019 roku Andrew Scherer i jego współpracownicy odkryli królestwo Sak Tz'i', którego archeolodzy poszukiwali od dziesięcioleci (post: Uczeni zdołali ustalić położenie miasta Majów znanego jako Sak Tz'i').

Mapka z zaznaczonym prostokątnym obszarem, na którym prowadzono badania
(ilustracja: Andrew Scherer, Brown University)

W Chan Chan (Peru) odkryto zbiorowy pochówek

Oryginalny artykuł: Descubren restos óseos de 25 individuos en complejo arqueológico Chan Chan

Na terenie stanowiska archeologicznego Chan Chan (prowincja Trujillo, region La Libertad, Peru) odkryto zbiorowy grobowiec, w którym złożono 25 osób. Znajduje się on na otoczonym murem placu kompleksu Utzh An (Gran Chimu). Szczątki należą w większości do kobiet zmarłych w wieku około 30 lat, a także do kilku niemowląt i nastolatków. Jak podaje odpowiedzialny za prace Jorge Meneses Bartra, przy szkieletach znaleziono około 70 naczyń ceramicznych i liczne przedmioty związane z tkactwem, którym za życia zajmowały się prawdopodobnie pochowane w grobie kobiety. Ilość artefaktów wskazuje, że były to osoby wywodzące się z miejscowej elity. Chan Chan było ośrodkiem kultury Chimu, która kwitła w okresie od VIII do XV wieku na północnym wybrzeżu Peru. 

Zbiorowy pochówek odkryty w Chan Chan (fot. Vanessa Graos)

Efekt światła i cienia na piramidzie Majów w Santa Rosa Xtampak

Oryginalny artykuł: Hallan en Campeche fenómeno similar al descenso de Kukulcán de Chichén Itzá

Zgodnie z nowymi badaniami, które przeprowadził meksykański archeolog Florentino García Cruz w majańskim mieście Santa Rosa Xtampak (stan Campeche, Meksyk), na jednej z tamtejszych budowli można w dniach 14 marca i 20 września dostrzec spektakularne zjawisko archeoastronomiczne, podobne do słynnego zstępowania Kukulkana (Pierzastego Węża) na piramidzie w Chichen Itza, choć wcześniejsze o około 300 lat. Florentino García Cruz prowadził obserwacje przez sześć lat, weryfikował dane i przygotowywał dokumentację. W tych dwóch dniach na bocznej stronie schodów padające promienie słońca tworzą 13 trójkątów, chociaż obecnie – z powodu częściowego zniszczenia budowli – widoczne są jedynie cztery. Maksymalny efekt gry światła i cienia pojawia się o godzinie 16.40.

Budowla w Santa Rosa Xtampak, na której 14 marca i 20 września można zaobserwować
efekt światła i cienia (źródło fot.: Diario de Yucatan)