Badania nad postrzeganiem świata materialnego przez Majów

Oryginalny artykuł: Ancient Maya and virtual worlds: Different perspectives on material meanings. Science Daily 24.04.2014.

Badania prowadzone przez Sarah Jackson z University of Cincinnati pokazują pewne interesujące podobieństwa między poglądami na materialność starożytnych Majów a współczesnych ludzi. Jej zdaniem majańskie spojrzenie na świat materialny w pewnym stopniu przypomina współczesną kulturę internetową. Majowie wierzyli, że część ludzkiej tożsamości może zostać przeniesiona na przedmiot materialny, nadawali przedmiotom imiona, rozmawiali z nimi i zabierali je na specjalne uroczystości. W kontekście współczesności zwyczaj dzielenia się swoją tożsamością z przedmiotami materialnymi może się wydawać dziwny, ale czy naprawdę tak bardzo się różni od dzisiejszej kultury selfies (autoportretów zrobionych telefonem) i candy-crushing (popularna gra online), w której profile na portalach społecznościowych mogą być równie ważne dla tożsamości osoby jak kontakty w realu?

Okładka książki Sarah Jackson "Politics of the Maya Court" przestawiająca majańskiego władcę, który wydaje się rozmawiać z lustrem (fot. Science Daily, fragment naczynia K625)

Nietoperze w sztuce Majów

Oryginalny artykuł: Antonieta Cajas Bats in Maya Art (English)

Mieszkańcy prekolumbijskiej Mezoameryki przywiązywali wielką wagę do niektórych gatunków flory i fauny oraz innych elementów krajobrazu, które stanowiły część ich wierzeń religijnych, mitów, ceremonii i światopoglądu. Nietoperze były częścią ich świata, a z powodu swoich nocnych zwyczajów były związane z jaskiniami i ciemnością, z bóstwami śmierci i nocy, z zaświatami zwanymi Xibalba (czyt. szibalba). Jaskinie również były związane z zaświatami, ponieważ były uważane za wejścia do Xibalba, świata nocy i ciemności, zamieszkanego przez bogów, którzy dają życie i przynoszą śmierć wszystkim stworzeniom lądowym i wodnym.

Nietoperz był glifem-emblematem (czyli herbem) kilku miast: Copan w Hondurasie, Zinacantan ("ziemia nietoperzy") w Chiapas i Zinacantepec ("miejsce na wzgórzu nietoperzy") w Meksyku. Był często przedstawiany w sztuce: w rzeźbie i figurkach, na ceramice i malowidłach oraz w kodeksach. Na przykład w Copan jest kilka rzeźbionych ołtarzy i pomników z późnego klasyku (600-900 n.e.), przedstawiąjących nietoperze, które w tym mieście miały silny ładunek symboliczny. Prawdopodobnie Budynek 20 przedstawia Dom Nietoperzy z Popol Vuh - majańskiej mitologii. 

Nietoperze były obecne w wielu kulturach Mezoameryki. W Monte Alban (Oaxaca) bóg-nietoperz był związany z płodnością i bogiem kukurydzy, stając się jednym z najważniejszych bogów zapoteckich. Aztekowie wiązali nietoperze z kultem śmierci i ofiarami z ludzi: na stronie 41 Kodeksu Fejervary-Mayer pojawia się antropomorficzny nietoperz z sercem i głową straconego człowieka w dłoniach. Na kilku stanowiskach w Tabasco w Meksyku znaleziono wizerunki nietoperzy (także antropomorficzne) rzeźbione w bazalcie, marmurze i jadeicie, a także na ceramice, kadzielnicach i urnach pogrzebowych.

Kamienne rzeźby przedstawiające nietoperze / Stone sculptures of bats:

Muzeum Popol Vuh w mieście Gwatemala

Museo Popol Vuh in Guatemala City

Regionalne Muzeum Archeologii w Copan Ruinas (Honduras)

Museo Regional de Arqueologia in Copan Ruinas (Honduras) 

Muzeum Rzeźby w Copan (Honduras)

Museo de Escultura in Copan (Honduras)

Czytaj także: Jaskinie, góry i piramidy w wierzeniach Majów, Cenote - droga do zaświatów, Król pod Górą Jaguara