poniedziałek, 14 grudnia 2015

El Niño i kultury prekolumbijskiego Peru

Oryginalny artykuł: Antiguos peruanos se adaptaron a El Nino

Świadectwa zachowane w dolinach Virú, Moche i Chicama pozwoliły grupie peruwiańskich i zagranicznych archeologów nie tylko ustalić okresy chronologiczne poszczególnych kultur, które zamieszkiwały te ziemie północnego wybrzeża. Dostarczyły również informacji na temat zjawiska El Niño i o tym, jak radzili sobie z nim mieszkańcy prekolumbijskiego Peru. Ari Caramanica, archeolog z Uniwersytetu Harvarda, uczestnicząca w projekcie obejmującym rejony Valle Medio de Chicama, Mocán, Complejo Laguna i Tres Cruces, w wywiadzie dla peruwiańskiego dziennika „El Comercio”, opowiedziała o rezultatach prowadzonych badań. Zjawisko El Niño pojawiło się na północnym wybrzeżu co najmniej 15 tysięcy lat temu. Badania wykazują jednak, że jego częstotliwość wzrosła około 5000 r. p.n.e., czyli 7 tysięcy lat temu.

Ari Caramanica z Uniwersytetu Harvarda (fot. El Comercio)

piątek, 11 grudnia 2015

Miasta Majów: Xlapak (stan Jukatan, Meksyk)

Stanowisko archeologiczne Xlapak leży w niewielkiej odległości od Uxmal, Sayil i Labna. To majańskie miasto znalazło się na trasie wędrówki dwóch wielkich podróżników, Johna Lloyda Stephensa i Fryderyka Catherwooda. W czasach, gdy przemierzali oni ziemie Jukatanu, tamtejsza ludność określała wszystkie ruiny dawnych miast Majów słowem xlapak, pochodzącym od xlap-pahk, oznaczającego po prostu „stare mury”. Obecnie nazwa ta dotyczy już tylko tego jednego stanowiska.

Pałac w Xlapak - widok od strony północnej

wtorek, 8 grudnia 2015

Symbolika reliefów z dziedzińca świątyni boga Huitzilopochtli

Oryginalny artykuł: El piso con relieves de la Plaza Gamio vinculado al mito del nacimiento de Huitzilopochtli

Kilka lat temu, na Placu Manuela Gamio, w stolicy Meksyku, archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli posadzkę z płyt wykonanych z kamienia tezontle. Zachowało się na nich 16 reliefów o tematyce wojennej i 10 wizerunków wijących się węży. Zdaniem archeologów prowadzących prace w ramach Projektu PAU, posadzka stanowiła część dziedzińca, który graniczył ze świątynią boga Huitzilopochtli, gdzie w czasach rządów Moctezumy Ilhuicamina (lata 1440-1460 n.e.), Mexikowie przypuszczalnie kremowali ciała wojowników poległych w walce.

Posadzka z reliefami (fot. Héctor Montaño, INAH)
Archeolog Lorena Vázquez Vallín uważa, że przestrzeń ta wyróżniała się szczególną symboliką i reprezentowała Coaxalpan, jedno z miejsc związanych z mitem o narodzinach boga Huitzilopochtli. Badaczka przypomniała, że kronikarze Hernando Alvarado Tezozómoc i Diego Durán opisywali procesje Tenoczków, którzy przemierzali ulice dawnego Tenochtitlan przy wtórze pieśni i wśród okrzyków rozpaczy. Docierali ostatecznie do dziedzińca przy Świątyni Hutzilopochtli, gdzie tańce i muzyka stanowiły preludium do ceremonii spalenia zwłok wojowników poległych w walce. Zdaniem Vázquez Vallín, reliefy wyrzeźbione na posadzce, podobnie jak pieśni, modły czy palenie kadzideł, miały związek z odprawianymi rytuałami.

Płyta z wijącym się wężem (fot. Héctor Montaño, INAH)

sobota, 5 grudnia 2015

Problemy dawnych mieszkańców Florydy

Oryginalny artykuł: Ancient Floridians knew how to cope with rising seas, archaeologists find

W 2012 roku, kiedy okazało się, że wznoszący się poziom morza w okolicach Cedar Key na Florydzie zaczął zmywać z powierzchni ziemi dawne, indiańskie pochówki, wezwano na pomoc archeologów. Zabrali się oni za wykopywanie pozostałych grobów i zbieranie kości zanim wszystko zniknęłoby w wodach Zatoki Meksykańskiej. Ken Sassaman z University of Florida odkrył wówczas zaskakującą rzecz. Okazało się bowiem, że w 32 przypadkach mieli do czynienia z powtórnym pogrzebaniem zmarłych. Początkowo ich szczątki musiały być złożone w innym miejscu, a później przeniesione. Sassaman przekazał, że dokonali tego dawni mieszkańcy Florydy, gdyż mieli do czynienia z tym samym problemem, z którym do dziś boryka się ta nisko położona część Stanów Zjednoczonych. Coraz wyższe fale kruszą linię brzegową i zmuszają mieszkańców do dokonywania trudnych wyborów na przyszłość.

Archeolodzy pracujący nad ocaleniem pochówków w rejonie Cedar Key (fot. Ken Sassaman)

środa, 2 grudnia 2015

Tunel na terenie Templo Mayor może prowadzić do grobów władców Mexików

Oryginalny artykuł: Revelan hallazgos durante La Primera Mesa Redonda de Tenochtitlan

Na terenie dawnego Tenochtitlan, archeolodzy odkryli wąski korytarz, który prowadzi do wnętrza okrągłej platformy, znanej jako Cuauhxicalco i kończy się dwoma bocznymi pomieszczeniami, w których - zgodnie ze źródłami historycznymi - mogą znajdować się groby władców Mexików. Dr Leonardo López Luján - kierujący pracami Projektu Templo Mayor (PTM) podczas ostatnich pięciu sezonów wykopaliskowych - przekazał, że tunel ma długość 8.38 m, szerokość 45 cm i 1,5 m wysokości.

Tunel prowadzący do Cuauhxicalco (fot. PTM-INAH)