wtorek, 30 stycznia 2018

Odkrycia w Quentepata (region Cusco, Peru)

Oryginalny artykuł: Inca farming terraces enclosures unveiled in Cusco

Od 2013 roku trwają prace na terenie Parku Archeologicznego Chinchero, leżącego w odległości 28 kilometrów od Cusco (Peru). Ostatnio, podczas przygotowywania terenów pod budowę domów i miejscowego muzeum dokonano nowych odkryć w sektorze Quentepata. Kierujący pracami wykopaliskowymi archeolog Felix Vilca poinformował, że natrafiono na tarasy i pomieszczenia, które do tej pory pokrywała warstwa ziemi.

Tarasy w Quentepata (fot. DDC Cusco)

sobota, 27 stycznia 2018

Czy Teotihuacan nazywano "Miastem Słońca"?

Oryginalny artykuł: Teotihuacan no fue la Ciudad de los Dioses, sino la Ciudad del Sol

W ostatnim trzydziestoleciu XX wieku zaproponowano przekład z języka nahuatl nazwy miasta Teotihuacan jako „miejsca, gdzie ludzie zmieniają się w bogów”. Nowe badania epigraficzne i ikonograficzne dokumentów z XVI wieku, zwłaszcza Kodeksu Xolotl dowodzą, że ludność, która przybyła do Doliny Meksyku już po upadku tej wielkiej metropolii, nazywała ją „Miastem Słońca”. Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), Verónica Ortega i Edith Vergara oraz niezależny ekspert Enrique del Castillo uważają, że chociaż Leyenda de los soles (opisana w 1558 roku przez zakonnika Jerónimo de Mendieta w jego dziele zatytułowanym Historia Eclesiástica Indiana) opowiada o zebraniu się bogów-stwórców w Teotihuacan, to jednak nazwa miasta nawiązuje raczej do miejsca, gdzie mianowano prawowitych władców.

Piramida Słońca w Teotihuacan (fot. Mauricio Marat, iNAH)

środa, 24 stycznia 2018

Odtworzenie stroju "Czerwonej Królowej" z Palenque

Oryginalny artykuł: Por vez primera exhiben integro el ajuar funerario de la Reina Roja de Palenque

W 672 r. n.e., w wieku około 50-60 lat, zmarła w Palenque pani Tz’akbu Ajaw, żona króla K’inich Janahb Pakal. Została pochowana w tamtejszej Świątyni XIII, a jej grobowiec odkryli w 1994 roku Arnoldo González Cruz (kierujący Projektem Archeologicznym Palenque) i Fanny López, nadając kobiecie przydomek „Czerwonej Królowej”. W komnacie grobowej znajdowały się setki rozproszonych paciorków i fragmentów mozaiki, które niegdyś stanowiły ozdoby stroju królowej. Obecnie, po niemal 500 latach, badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) postanowili dokładnie odtworzyć wyprawę grobową pani Tz’akbu Ajaw i ukazać ją w całej wspaniałości. Zrekonstruowana wyprawa grobowa jest obecnie po raz pierwszy prezentowana na wystawie „Złote Królestwa” (Golden Kingdoms) w Museum J.Paul Getty (Los Angeles, USA), od 28 lutego będzie mogła być podziwiana w Metropolitan Art Museum (Nowy Jork, USA), po czym zajmie szczególne miejsce w Museo Alberto Ruz Lhuillier w Palenque (Meksyk).

Odtworzony strój pani Tz’akbu Ajaw na wystawie w Museum J. Paul Getty w Los Angeles
(fot. Abril Buendía, INAH)

niedziela, 21 stycznia 2018

Sac Actun - największy na świecie system podwodnych jaskiń

Oryginalny artykuł: Descubierta en Mexico la cueva inundada mas grande del mundo

Grupa badaczy z Projektu GAM (Gran Acuífero Maya) odkryła, że dwa systemy podwodnych jaskiń, znanych jako Sac Actun i Dos Ojos, znajdujących się w rejonie Tulum (stan Quintana Roo, Meksyk) są ze sobą połączone, tworząc największy na świecie podwodny labirynt. Do tej pory pierwsze miejsce zajmował system jaskiń Ox Bel Ha, położony na południe od Tulum i liczący 270 km. Kolejnymi co do wielkości były systemy: Sac Actun (położony na północny wschód od Tulum i liczący 263 km), Kook Baal (93 km) i Dos Ojos (83 km). Zgodnie z zasadami przyjętymi w speleologii, w przypadku połączenia dwóch systemów jaskiń, mniejszy zostaje wchłonięty przez większy. W związku z tym Dos Ojos już nie istnieje, a Sac Actun jest obecnie uważany za największy na świecie system jaskiń, liczący wraz ze swymi tunelami i galeriami aż 347 km, co w linii prostej odpowiadałoby odległości z Cancun do Chetumal.

System podwodnych jaskiń Sac Actun (fot. Reuters)

czwartek, 18 stycznia 2018

Nowe badania przyczyn epidemii w Meksyku w latach 1545-50

W XVI wieku mieszkańcy Mezoameryki nie byli uodpornieni na wiele chorób przywleczonych przez Europejczyków do Nowego Świata i stali się ofiarami trzech siejących spustoszenie epidemii: pierwszej - w latach 1520-21, drugiej – w latach 1545-50 i trzeciej - w latach 1576-1581. Podczas epidemii ospy w 1520 roku zmarło około 5-8 milionów osób. Najtragiczniejszą w skutkach okazała się druga epidemia. Niektórzy historycy podają, że w przeciągu pięciu lat zmarło na tajemniczą chorobę aż 15 milionów ludzi, czyli 80% populacji, choć źródła nie zawsze są zgodne co do liczby zgonów, a różnice wynikają z faktu, że nie znamy dokładnej liczby mieszkańców Mezoameryki w momencie przybycia Hiszpanów. Niektórzy historycy podawali, że w 1520 roku Mezoamerykę zamieszkiwało około 25 milionów osób, a w 1550 tylko 3-4 miliony. Kolejna epidemia w latach 1576-78 zabrała połowę pozostałej przy życiu populacji. Od stu lat toczą się dyskusje na temat choroby, która wywołała epidemię w latach 1545-1550. Sugerowano, że mogła to być odra lub gorączka krwotoczna. Mieszkańcy Mezoameryki określali ją jedynie słowem cocoliztli, które w języku nahuatl określa po prostu „zarazę” i nie odnosi się do konkretnej choroby. Badania przeprowadzone ostatnio przez uczonych z Instytutu Maxa Plancka w Jenie (Niemcy) i opublikowane w czasopiśmie naukowym Nature Ecology and Evolution dostarczają nowych informacji na temat tajemniczej choroby.

Strona 46v z Kodeksu Telleriano-Remensis,
na której ukazano ciała zmarłych podczas epidemii w 1545 roku