Czy lagera pijano w Ameryce Południowej już 1000 lat temu?

Oryginalny artykuł: Lager beer may originate in South America and not Germany, research suggests

W 2016 roku, grupa archeologów, którą kieruje dr Alberto Perez z Uniwersytetu Katolickiego w Temuco (Chile), natrafiła w pobliżu San Martin de Los Andes (Argentyna), przy granicy z Chile, na fragmenty naczyń ceramicznych. Obecnie, po przeprowadzeniu analiz okazało się, ze we wnętrzu naczyń zachowały się pozostałości Saccharomyces eubayanus, “zagubionego przodka” drożdży używanych do produkcji piwa lager. Znalezisko sugeruje, że w naczyniach przygotowywano napój alkoholowy podobny do chichy lub mudai, spotykanych dzisiaj w tym regionie. Jednocześnie dowodziłoby to, że mieszkańcy Ameryki Południowej wykorzystywali drożdże w fermentacji alkoholowej ponad 200 lat wcześniej niż Niemcy w Bawarii. Pojawia się zatem pytanie, czy to właśnie Ameryka Południowa była miejscem, w którym po raz pierwszy drożdże pozwoliły na produkcję rześkiego lagera o niskiej temperaturze leżakowania. Alberto Perez podkreśla, że to najwcześniejszy dowód archeologiczny na obecność drożdży Saccharomyces eubayanus w tym regionie i ich wykorzystanie przy produkcji napojów alkoholowych.

Archeolodzy podczas prac wykopaliskowych, dzięki któerym natrafiono na naczynia ceramiczne z pozostałościami drożdży Saccharomyces eubayanus (fot. Liam Miller/Alberto Perez)

Mieszkańcy Casas Grandes produkowali piwo kukurydziane

Oryginalny artykuł: First evidence of corn beer discovered on teeth in ancient southwestern burials

Badania skamieniałej płytki nazębnej osób pochowanych setki lat temu w dawnym mieście Casas Grandes (stan Chihuahua, Meksyk) dostarczają pierwszego konkretnego dowodu na produkcję chichy (piwa  kukurydzianego) na ziemiach Wielkiego Południowego Zachodu. Kierujący pracami Daniel King, antropolog z Brigham Young University przypomniał, że Casas Grandes, znane również jako Paquime, było dużym ośrodkiem, graniczącym na północy z kulturą Mogollon, a na południu z Mezoameryką. W okresie swego największego rozkwitu, w XIV wieku, miasto liczyło około 3000 mieszkańców. Stanowiło prawdopodobnie ważne centrum handlowe, gdyż było miejscem, do którego docierały nie tylko wpływy kulturowe, ale i najróżniejsze produkty pochodzące zarówno z ziem należących obecnie do centralnego Meksyku, jak i z południowo-zachodnich obszarów dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.

Casas Grandes - Paquime (źródło fot. Western Digs)

Dowody na produkcję alkoholu w prehiszpańskiej Mezoameryce

Oryginalny artykuł: Pottery shards offer evidence of pulque production in prehispanic Mesoamerica. Phys.org 16.09.2014.

Zespół naukowców z Meksyku, USA i Wielkiej Brytanii znalazł dowody na to, że mieszkańcy starożytnego Teotihuacan wytwarzali napój alkoholowy zwany pulque już w okresie 200-550 n.e. W artykule opublikowanym w Proceedings of National Academy of Sciences zespół opisuje badania fragmentów ceramiki, na których znaleziono ślady bakterii występujących w pulque.

(A) Agawa (Agave salmiana), (B) sok z agawy, (C) konfekcjonowanie pulque w Apan, Meksyk.
Fot.: (c) PNAS, doi: 10.1073/pnas.1408339111

Malowidło ścienne w Cholula zostało czasowo udostępnione zwiedzającym

Oryginalny artykuł: Muestran murales prehispanicos de Cholula

Słynne malowidło ścienne Los bebedores („Pijacy”) na terenie stanowiska archeologicznego Cholula (stan Puebla, Meksyk), które choć znane od momentu odkrycia w 1969 roku, zostało obecnie udostępnione czasowo zwiedzającym. Stało się to dzięki inicjatywie Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), który od dziesięciu lat prowadzi prace konserwatorskie tego wspaniałego malowidła, zajmującego powierzchnię długości 60 metrów i wysokości około 2,5 metra.

Malowidło ścienne Los bebedores (fot. Melitón Tapia, INAH)

Scena przedstawia 164 postacie uczestniczące w uroczystości, podczas której obficie leje się pulque, a zatem wszyscy są w stanie upojenia alkoholowego. Pomimo iż malowidło liczy 1800 lat, to nadal zachowuje żywe kolory: czerwony, żółty i zielony. Postacie wykreślone z wielką zręcznością, trzymają w dłoniach naczynia, z których wylewa się pulque. Jedni siedzą bezpośrednio na ziemi, inni w kucki. Mają przepaski na biodrach i pióropusze.

Jedna z postaci, trzymająca naczynie z pulque (fot. Héctor Montaño, INAH)

Napoje alkoholowe w Mezoameryce

Napoje alkoholowe w Mezoameryce przygotowywano z agawy, miodu lub kukurydzy. Przypuszczalnie już pierwsi myśliwi-zbieracze sporządzali napoje alkoholowe z soczystych łodyg dzikiej kukurydzy teocinte, gdyż ich słodki sok można było pozostawić w celu fermentacji na kilka dni. Rodzajem piwa z kukurydzy było tesgüino, znane bardziej wśród ludów zamieszkujących rejony północne. Nazwa napoju wywodzi się ze słowa tecuini w języku náhuatl i oznacza „bicie serca”. Aby przygotować napój, moczono ziarna kukurydzy przez kilka dni, przetrzymując je w workach umieszczonych w zagłębieniach wykopanych w ziemi. Później ziarna ucierano na masę, mieszano ją z wodą i gotowano w dzbanach przez kilka dni. Napoje z fermentowanej kukurydzy przygotowywano przypuszczalnie już w VII wieku p.n.e. Dodawano do nich – jako katalizatory – inne rośliny, zioła lub korzenie. Najbardziej rozpowszechnione były jednak napoje z agawy.

Agawa na terenie Teotihuacán (Meksyk)

Mezcal, znany do dziś w Meksyku, też ma długą historię, gdyż na terenie Xochitécatl-Cacaxtla archeolodzy odnaleźli wykopane w ziemi piece służące do palenia agawy i dzbany wykorzystywane podczas fermentacji napoju. Nazwa mezcal pochodzi od słowa mexcalli w języku náhuatl. W czasach prekolumbijskich mezcal był używany jako napój podczas różnych ceremonii, nie tylko rytualnych, ale z okazji zaślubin, narodzin dzieci czy pomyślnego uzdrowienia.

 

Azteckie kamienne rzeźby głów mężczyzn, których zaczerwenione oczy
mogą świadczyć o nadużyciu napojów alkoholowych

(Narodowe Muzeum Antropologii w mieście Meksyk).

Inny napój, pulque, wytwarzano przypuszczalnie już w okresie preklasycznym, o czym świadczą znalezione wielkie dzbany. Pulque sporządzano poprzez fermentację słodkiego soku kilku odmian agawy, zwanej metl w języku náhuatl. U Azteków boskim uosobieniem agawy była bogini Mayauel, którą przedstawiano z kolcem agawy w lewej ręce i naczyniem na pulque w prawej. Samo pulque natomiast było przez Azteków określane słowem octli.

Bogini Mayauel (Kodeks Laud)