W 2009
roku, w jaskini na terenie pasma górskiego Sierra Alta w meksykańskim stanie
Sonora, odkryto zmumifikowane zwłoki kobiety. Nowe badania, przeprowadzone
przez specjalistów z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH)
dowodzą, że kobieta wywodziła się z
grupy Indian Ốpatas, którzy
zamieszkiwali niegdyś wschodnią i centralną część obecnego stanu Sonora i
wyginęli w połowie XX wieku. Chociaż szczątki należą przypuszczalnie do
nawróconej Indianki, znachorki, zmarłej w okresie kolonialnym (w latach
1617-1785), to wszystko wskazuje na to, że pochowano ją ze swoimi przodkami,
pochodzącymi z Casas Grandes, którzy
osiedlili się na górzystych terenach stanu Sonora i w zachodniej części stanu
Chihuahua i których kultura rozwijała się w latach 700-1450 n.e. Júpiter
Martínez Ramírez, kierujący Projektem Archeologicznym Sierra Alta de Sonora
podkreśla, że plemię Ốpatas
kontynuowało tradycje kulturowe Casas
Grandes. Badacz przypomniał, że pochówek został znaleziony w
prekolumbijskiej budowli, wzniesionej z adobe
(cegły suszonej na słońcu), we wnętrzu jaskini. Zwłoki kobiety, owinięte
plecioną matą, uległy naturalnej mumifikacji. Obok złożono dzban z wiązkami
agawy i liście kukurydzy oraz niemowlę.
![]() |
| Zmumifikowane szczątki kobiety znalezione w jaskini w 2009 roku (fot. Júpiter Martínez Ramírez, INAH) |








