sobota, 17 maja 2025

Poćwiartowane czaszki znalezione w Cueva de Sangre w Dos Pilas stanowiły rytualną ofiarę

Oryginalny artykuł: Chopped-up skulls found in Maya 'blood cave' were a ritual offering for a good harvest, archaeologists suggest

Na początku lat 90. XX wieku badania przeprowadzone na terenie stanowiska archeologicznego Dos Pilas w Petén (Gwatemala) ujawniły ponad tuzin jaskiń, z których korzystali Majowie w latach 400 p.n.e.–250 n.e. Jedną z nich była Cueva de Sangre, w której archeolodzy natrafili na setki połamanych ludzkich kości ze śladami obrażeń. Mogły one stanowić świadectwo dawnego rytuału Majów. Wszystko wskazuje na to, że szczątki należą do osób złożonych w ofierze w porze suchej, aby udobruchać boga deszczu. Jak podaje Michele Bleuze (z California State University w Los Angeles), obecnie przeprowadzana jest analiza kości, która może dostarczyć ważnych informacji.

Po prawej stronie: fragment kości czaszki, który został usunięty za pomocą ostrego narzędzia.
Po lewej stronie: rysunek ludzkiej czaszki pokazujący miejsce, z którego pochodzi fragment kości znalezionej w Cueva de Sangre (fotografia i ilustracja: Michele M. Bleuze)

wtorek, 13 maja 2025

W Chavín de Huántar natrafiono na podziemną galerię

Oryginalny artykuł: Descubren “sala de drogas” secreta usada en rituales psicodélicos por una cultura preinca peruana: lo que reveló un túnel sellado por siglos 

W podziemnej galerii w Chavín de Huántar, zamkniętej ponad dwa tysiące lat temu archeolodzy znaleźli artefakty zawierające ślady dimetylotryptaminy, substancji psychoaktywnej, występującej w roślinach takich jak vilca (Anadenanthera colubrina) i dzikiego tytoniu (Nicotiana). Odkrycie to jest jednym z najwyraźniejszych dowodów rytualnego stosowania substancji psychodelicznych w Chavín de Huántar. W sumie znaleziono aż 23 artefakty z pozostałościami związków halucynogennych, w tym rurki, łyżki i fragmenty muszli. Jak podaje Daniel Contreras (z University of Florida), kościane rurki służyły jako inhalatory. Przeprowadzona analiza mikrobotaniczna wykazała, że składniki zostały wysuszone, uprażone i zmielone w celu uzyskania proszku przypominającego tabakę, którą następnie wdychano. 

Rekonstrukcja pomieszczenia, w którym zażywano substancje psychoaktywne
(ilustracja: Miguel G. Ortiz Mestanza)

piątek, 9 maja 2025

W jaskini w Belize odkryto narzędzia Majów do tatuażu

Oryginalny artykuł: Descubren por primera vez herramientas de tatuaje mayas 

Archeolodzy z uniwersytetów w Stanach Zjednoczonych (W. James Stemp, Lorne Voorhis, Cameron S. Griffith, Jaime J. Awe) i Danii (Christophe Helmke) znaleźli głęboko w jaskini Actun Uayazba Kab (Roaring Creek Valley, Dystrykt Cayo) w Belize dwa małe narzędzia kamienne datowane na lata 250-900. Mogą to być najstarsze przybory Majów do robienia tatuaży, jakie kiedykolwiek znaleziono. Przedmioty te mają wydłużony kształt i ostry czubek. Naukowcy uważają, że służyły one do tworzenia trwałych tatuaży poprzez nakłuwanie skóry i wstrzykiwanie pigmentu. Analizując je pod mikroskopem, naukowcy znaleźli ślady zużycia świadczące o wielokrotnym wykorzystaniu, a także pozostałości czarnego pigmentu, prawdopodobnie barwnika uzyskanego z węgla lub sadzy. Wiadomo, że jaskinie to podziemne przestrzenie ściśle związane u Majów zwłaszcza z koncepcjami życia i śmierci, z płodnością, deszczem i wrotami do świata podziemnego, zamieszkiwanego przez przodków i bóstwa. Wydaje się prawdopodobne, że narzędzia te służyły do tatuowania ważnych osób.

Kamienne ostrza odkryte w jaskini Actun Uayazba Kab w Belize
(fot.: W. James Stemp, rysunki: Christophe Helmke)

poniedziałek, 5 maja 2025

Starania o uznanie stanowiska Aklliu Pukara za Narodowe Dziedzictwo Kulturowe Peru

Oryginalny artykuł: Cusco: buscan declaratoria como Patrimonio Cultural de espacio prehispánico Aklliu Pukara 

Władze Cuzco starają się o uznanie stanowiska archeologicznego Aklliu Pukara, pochodzącego z czasów prekolumbijskich, położonego na północ od miasta San Juan w dystrykcie Pomacanchi w prowincji Acomayo, za Narodowe Dziedzictwo Kulturowe. Niedawno zespoły techniczne w Cuzco zebrały informacje planimetryczne i archeologiczne w celu przygotowania dokumentacji technicznej na potrzeby wytyczenia granic i uwzględnienia tego miejsca. 

Stanowisko archeologiczne Aklliu Pukara (fot. Andina)

czwartek, 1 maja 2025

Prekolumbijskie naczynie Majów znalezione w stanie Quintana Roo

Oryginalny artykuł: El INAH recupera una olla prehispánica en cueva del sistema Garra de Jaguar, en Quintana Roo 

W naturalnej formacji skalnej Zumpango, położonej w systemie jaskiń Garra de Jaguar, około 22 km od Playa del Carmen (stan Quintana Roo, Meksyk) członkowie organizacji Cenotes Urbanos odkryli kuliste naczynie z czasów prekolumbijskich. O swym znalezisku poinformowali Centrum INAH Quintana Roo. Na początku kwietnia archeolodzy José Antonio Reyes Solís i Enrique Terrones González zostali przydzieleni do zarejestrowania i zabezpieczania naczynia, które zdaniem ekspertów, pochodzi z późnego okresu postklasycznego (1200-1550). 

Naczynie znalezione w jaskini Zumpango (fot. Antonio Reyes, INAH)