Odkryto miejsca uprawy kakaowca w północnej części Półwyspu Jukatan

Oryginalny artykuł: Researchers discover locations of ancient Maya sacred groves of cacao trees

Ziarna kakaowca były szczególne ważne dla Majów, gdyż służyły nie tylko do przygotowywania napojów, którymi raczyli się przedstawiciele elity, ale stanowiły też przedmiot wymiany handlowej z innymi kulturami Mezoameryki, a hiszpańscy kronikarze podają, że były również używane jako waluta. Z tego powodu uprawa kakaowca była nadzorowana przez władców Majów. Do tej pory nie zdołano jednak ustalić dokładnego położenia miejsc uprawy kakaowca w północnej części Półwyspu Jukatan. Grupa amerykańskich i meksykańskich badaczy (z Brigham Young University, University of California w Riverside, University of Miami, State University of New York, Kent State University, Universidad Nacional Autónoma de Mexico, Instituto Nacional de Antropologia e Historia oraz Cultural Heritage and Archeology in the Maya Area institution) postanowiła zatem poszukać w tym regionie miejsc, które mogły być przez Majów wykorzystywane do uprawy kakaowca, zapewniając idealne do tego warunki, czyli połączenie wilgotności, cienia i braku wiatru. Ponieważ stosunkowo suchy klimat Jukatanu nie sprzyja uprawie kakaowca, badacze przyjrzeli się bliżej licznym wapiennym zapadliskom terenu typowym dla tego regionu i charakteryzujących się mikroklimatem oraz warunkami, które byłyby odpowiednie dla takich upraw. 

Pozostałości kamiennych schodów w jednym z zapadlisk w rejonie Coba (stan Quintana Roo, Meksyk)
(fot. Richard Terry)

Przedstawiciele kultury Wari mieszali piwo ze środkami halucynogennymi

Oryginalny artykuł: Ancient Andean leaders may have mixed hallucinogen with their beer

Matthew E. Biwer (z Dickinson College, Carlisle, USA), Willy Yépez Álvarez i Justin Jennings (z Royal Ontario Museum, Toronto, Kanada) oraz Stefanie L. Bautista (z University of Rochester, Nowy York, USA) opublikowali rezultaty prac wykopaliskowych prowadzonych na terenie stanowiska archeologicznego Quilcapampa (departament Arequipa, Peru), ośrodka kultury Wari założonego w połowie IX wieku i opuszczonego kilkadziesiąt lat później. Natrafili tam na dół wypełniony ogromną ilością pestek i łodyg rośliny Schinus molle (Schinus peruwiański), określanej też jako molle lub peruwiański pieprz. W pobliżu znaleziono nasiona rośliny Anadenanthera colubrina, nazywanej powszechnie vilca, zawierającej substancje halucynogenne i dobrze znanej w kulturach andyjskich. Chociaż wiadomo, że w prekolumbijskim Peru spożywano głównie produkowane z kukurydzy piwo zwane chicha, to analizy chemiczne zawartości dawnych naczyń wykazały, że w ośrodkach kultury Wari również wytwarzano piwo z owoców Schinus molle. Zdaniem badaczy, piwo mieszano z nasionami vilca i jest to pierwsze świadectwo dodawania substancji halucynogennych do alkoholu.

Mapka pokazująca położenie stanowiska archeologicznego Quilcapampa (źródło: Antiquity)

Rabinal Achí – sztuka teatralna dawnych Majów, która przetrwała wieki

Oryginalny artykuł: Rabinal Achí: la tradicional danza maya que perdura a través de los siglos

Rabinal Achí to połączona z muzyką i tańcami sztuka teatralna dawnych Majów, która jako jedyna kompletna przetrwała w swej oryginalnej formie od czasów prekolumbijskich. Już wiele lat temu została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Do dnia dzisiejszego, każdego roku pod koniec stycznia, rdzenni mieszkańcy Rabinal (położonego na północ od stolicy Gwatemali), odziani w barwne stroje i maski, wystawiają tę sztukę podczas obchodów ku czci patrona miasta, świętego Pawła. Przez setki lat jej treść była przekazywana jedynie ustnie z pokolenia na pokolenie, gdyż dialogi spisano dopiero w XIX wieku. Rabinal Achí, którego oryginalna nazwa w języku k’iche brzmiała Xajoj Tun („Taniec bębna”) przetłumaczył i rozpowszechnił Francuz Charles Etienne Brasseur de Bourbourg (1814-1874).

Tegoroczne obchody ku czci patrona miasta Rabinal (fot. Prensa Libre: AFP)

Archeolodzy badają Tizacalco położone u stóp wulkanu Teuhtli (Meksyk)

Oryginalny artykuł: El INAH investiga el sitio arqueológico de Tizacalco, al pie del volcán Teuhtli, en la CDMX

Przed tysiącami lat, na południe od dzisiejszego Miasta Meksyk erupcje wulkaniczne sprawiły, że wyrzucane przez nie popioły z upływem czasu przyczyniły się do powstania terenów uprawnych i tym samem zakładania niewielkich osad. Jednym z takich wulkanów był Teuhtli, u stóp którego położone jest stanowisko archeologiczne Tizacalco, gdzie w 2019 roku rozpoczęli badania specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Prace objęły obszar o powierzchni około 250 000 metrów kwadratowych, a także dawne tarasy rolnicze, które do dziś wykorzystywane są przez mieszkańców San Pedro Atocpan w gminie Milpa Alta.

Stanowisko archeologiczne Tizacalco (fot. INAH)

Czym mogli żywić się Majowie w okresach suszy

Oryginalny artykuł: Research reveals ancient Maya lessons on surviving drought

Świadectwa paleoklimatyczne wskazują na okresy suszy na Półwyspie Jukatan w końcowym okresie klasycznym (lata 800-900) sugerując, że zmiany klimatyczne mogły przyczynić się do upadku i opuszczania miast Majów. Chociaż nie były one jedyną przyczyną, to wiadomo, że w znacznym stopniu utrudniły dostęp do żywności, powodując klęskę głodu i migracje ludności. Podstawą wyżywienia Majów były co prawda kukurydza, fasola i dynia, rośliny wrażliwe na suszę, ale istnieje jeszcze wiele gatunków jadalnych roślin bardziej odpornych na brak wody, na przykład maniok, który był również uprawiany przez Majów. Uczeni Scott Fedick i Louis Santiago (z University of California w Riverside, USA) przeprowadzili nowe badania, aby przekonać się, jakie inne rośliny jadalne można by uprawiać w trudnych do przeżycia okresach suszy. Przygotowali listę 497 gatunków roślin spotykanych na ziemiach Majów i rozważyli ich odporność na suszę, biorąc pod uwagę różne scenariusze: 1) krótkie okresy suszy, 2) susze trwające jeden rok, 3) susze utrzymujące się przez kilka lat. Uwzględniono gatunki udomowione i dziko rosnące, w tym rośliny jednoroczne, byliny, zioła, drzewa.

Maniok jest dość odporny na suszę i był również uprawiany przez Majów
(fot. Thamizhppanthi Maan)