Odkrycie szczątków kostnych w Kuélap ujawnia złożone praktyki pogrzebowe kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Hallazgo de restos óseos en Kuélap revela complejas prácticas funerarias de los Chachapoya 

W połowie maja w kompleksie archeologicznym Kuélap w Amazonii odkryto budowlę grobową zawierającą szczątki szkieletów pięciu osób oraz przedmioty ceremonialne. Jest to pierwsze tego typu odkrycie, świadczące o wysokiej wartości kultury Chachapoyas, która rozkwitła w Późnym Okresie Przejściowym. Agencja Andina rozmawiała z dyrektorką ds. kultury regionu Amazonas, Rocío Sánchez Chávez, która ujawniła szczegóły tego ważnego odkrycia archeologicznego (szczątki pięciu osób, fitomorficzna paccha w stylu Inków, fragmenty muszli Spondylusa i figury wyrzeźbione w Strefie 12), którego położenie w Kuélap, u zbiegu dwóch głównych wejść, świadczy o jego znaczeniu. 

Szczątki jednej z osób znalezionych w Kuelap (żródło fot. © ANDINA / Editora Perú)

Nowe odkrycie w peruwiańskiej Amazonii

Oryginalny artykuł: Sorprendente hallazgo en Amazonas: descubren 2 cabezas clavas y 200 estructuras en Ollape 

Naukowcy z Instytutu Archeologii i Antropologii "Kuélap" (INAAK) Narodowego Uniwersytetu Toribio Rodrígueza de Mendoza (UNTRM) odkryli na stanowisku archeologicznym Ollape, położonym w dystrykcie La Jalca, w prowincji Chachapoyas, w regionie Amazonas, dwie kamienne głowy, wyrzeźbione z piaskowca i wydobyte z gruzów murów obwodowych okrągłej konstrukcji, ich orientacja i położenie wskazują, że pierwotnie umieszczono je na zewnątrz budowli.

Jedna z kamiennych głów znaleziona podczas wykopalisk
(fot. Instituto de Investigación de Arqueología y Antropología “Kuélap” (INAAK) de la UNTRM)

W Gran Pajatén odkryto ponad 100 budowli kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Hallazgo en Gran Pajatén: descubren más de 100 estructuras de la cultura Chachapoya 

Dzięki pracy archeologów i specjalistów z różnych dziedzin zdołano odkryć ponad sto nieznanych wcześniej budowli na terenie Gran Pajatén, ośrodka kultury Chachapoyas, położonego w Parku Narodowym Rzeki Abiseo. Jak podaje Aldo Bolaños, dyrektor tego projektu, ustalono istnienie 104 konstrukcji, co stanowi kontrast z 26 znanymi z prac prowadzonych w 1966 r. przez architekta Víctora Pimentela. Zdołano ustalić, że Gran Pajatén rozciągał się na powierzchni co najmniej dziesięciu hektarów. Odkrycie to stanowiło podstawę prac prowadzonych przez organizację World Monuments Fund Peru w latach 2023 i 2024. Aby wykryć istnienie budowli wykorzystano najnowocześniejszą technologię, taką jak LiDAR, która za pomocą czujników umożliwiła ustalenie, co znajduje się pod bujną dżunglą amazońską w tym rejonie.

Stanowisko archeologiczne Gran Pajaten (źródło for: Andina)

Odkryto świadectwa oryginalnego języka kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Fabuloso hallazgo: descubren evidencias de lengua originaria de antigua cultura Chachapoya 

Grupa badaczy peruwiańskich i niemieckich, złożona z antropologów i lingwistów znalazła dokumenty z początku XVII wieku, które świadczą o istnieniu języka chacha, oryginalnego języka kultury Chachapoyas, używanego aż do początku XVII wieku. Z akt datowanych na 1617 rok wynika, że wizytatorzy korony hiszpańskiej, którzy przybyli do dystryktu Yapa (obecnie miejsce to jest znane jako Yambrasbamba, prowincja Bongará, Amazonas) przekazali, że rdzenna ludność porozumiewała się z władzami kolonialnymi w rodzimym języku, znanym obecnie jako chacha oraz w języku keczua. 

Mapka z zaznaczoną miejscowością Yapa (źródło ilustracji: Andina)

Specjaliści ratują mur otaczający Kuélap

Oryginalny artykuł: Amazonas: empezaron los trabajos de protección de la muralla del sitio arqueológico Kuélap

10 kwietnia podano informację o osunięciu się części oryginalnego muru otaczającego Kuélap, dawny ośrodek kultury Chachapoyas. Kilka dni później doszło do dwóch kolejnych osunięć. Do zniszczenia doprowadziły intensywne opady deszczu, które nawiedziły dystrykt Tingo (prowincja Luya, departament Amazonas, Peru), gdzie znajduje się Kuélap. Stanowisko archeologiczne zostało zamknięte dla zwiedzających. Obecnie zespół specjalistów rozpoczął terenowe prace rozpoznawcze w celu odzyskania i ochrony muru. Planowane jest wzmocnienie konstrukcji muru poprzez umieszczenie geosiatek i plandek. 

Osunięcie się części muru otaczającego Kuelap (źródło fot. Andina)

Zastosowanie technologii LIDAR w ośrodkach kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Con inteligencia artificial revelan secretos del conjunto monumental Kuelap 

Kultura Chachapoyas rozwijała się na ziemiach peruwiańskiego departamentu Amazonii w latach 900-1470. Pozostawiła po sobie, między innymi, duże kamienne budowle, do których dostęp jest utrudniony. W ramach prac interdyscyplinarnych podjętych z inicjatywy Narodowego Instytutu Geograficznego w Peru wykorzystano technologię LIDAR i sztuczną inteligencję w celu lepszego poznania konstrukcji ukrytych pod warstwą roślinności. 

Przygotowywanie dronów do lotu nad ośrodkami kultury Chachapoyas
(źródło fot.: Andina)

Ceremonialne kubki kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Chachapoyas: hallan 2 vasos ceremoniales en sitio arqueologico

Na terenie Purunllacta de Soloco, jednego z niewielkich ośrodków kultury Chachapoyas, amerykański archeolog James Crandall z University of Florida odkrył dwa srebrne kubki nazywane aquillas. Jak podkreśla, znalezisko jest szczególnie ważne, gdyż po raz pierwszy natrafiono na takie naczynia w oryginalnym miejscu. Dwadzieścia lat temu grupa rabusiów wyłowiła siedem tego typu kubków z wraku statku zatopionego w 1622 roku na Morzu Karaibskim.

Ceremonialny kubek odkryty w Purunllacta de Soloco (fot. James Crandall, University of Florida)

Najstarsze ślady trepanacji kości

Oryginalny artykuł: Evidence for ancient bone surgery found at Kuelap

Na terenie Kuelap, stanowiska archeologicznego kultury Chachapoyas, natrafiono na najstarsze dowody przeprowadzania zabiegów chirurgicznych. Dr J. Maria Toyne z University of Florida wyjaśniła, że dwa szkielety, datowane na lata 800 – 1535 n.e. zachowały ślady trepanacji, która jest operacją polegającą na wywiercaniu otworów w kościach.

Ruiny Kuelap (fot. Enrique Cuneo /El Comercio)

Chocta - miasto kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Ruinas Chocta buscan ser revaloradas por el turismo

Na wyżynnych ziemiach peruwiańskiego dystryktu Cajamarca, w okolicach miejscowości Celendín, wznoszą się pogrążone we mgle ruiny dawnego miasta Chocta. Ta preinkaska forteca, zbudowana przez przedstawicieli kultury Chachapoyas, położona jest na wysokości ponad 3000 metrów i jest jednym z najważniejszych preinkaskich ośrodków w tym rejonie. Ruiny miasta odkrył w 1937 roku Julio C. Tello podczas swej długiej ekspedycji badawczej.

Otoczona chmurami budowla w Chocta (fot. Mayer Abanto Chávez)

Chachapoyas zamieszkiwali rejony należące obecnie do peruwiańskiego departamentu Amazonas. Zasłynęli z monumentalnych budowli, sarkofagów, tkactwa, kamiennych i drewnianych rzeźb oraz malowideł ściennych. Choć początki tej kultury sięgają VIII w. n.e., to jej rozkwit zaznaczył się począwszy od XI w. n.e. i trwał aż do momentu przybycia Hiszpanów, choć około 1470 r. n.e. Chachapoyas zostali podbici przez Inków i utracili niezależność polityczną.

Jedna z budowli w Chocta (fot. Mayer Abanto Chávez)

Sarkofagi kultury Chachapoyas

Oryginalny artykuł: Rachel Chase. Archaeologists discover Chachapoyas sarcophagi in Amazonas, Peru. Peru This Week 28.11.2013.

W peruwiańskim regionie Amazonas archeolodzy odkryli 35 sarkofagów należących do kultury Chachapoyas (z jęz. quechua sacha poya - 'ludzie chmur'). Odkrycia dokonano w lipcu przy pomocy specjalnej kamery, ale dopiero we wrześniu badaczom udało się dostać na miejsce, żeby potwierdzić znalezisko i stwierdzić, że sarkofagi mają średnio zaledwie 70 cm wysokości. Z tego też powodu badacze uważają, że być może był to cmentarz, na którym chowano tylko dzieci. Jest on wyjątkowy także z powodu faktu, że sarkofagi są zwrócone na zachód, co jest nietypowe dla cmentarzy kultury Chachapoyas. 

Sarkofagi z regionu Amazonas mają wysokość średnio 70 cm i są skierowane na zachód (fot. Peru21)