wtorek, 22 stycznia 2019

Prekolumbijscy poławiacze muszli cierpieli na "ucho surfera"

Oryginalny artykuł: Skulls with "Surfer's Ear'" Suggest Anciene Pearls Divers in Panama

Kiedy antropolog Nicole Smith-Guzmán, badając dawne czaszki znalezione na terenie stanowisk archeologicznych w Panamie, po raz pierwszy zauważyła w jednej z nich przyrost kości w kanale słuchowym była bardzo zaskoczona, gdyż tego typu przypadłości występują u osób, które są narażone na powtarzający się kontakt z zimną wodą, a w Panamie panuje klimat tropikalny. Obecnie taki rodzaj egzostozy (nieprawidłowego wzrostu kości) w kanale słuchowym zwany jest „uchem surfera” i może prowadzić do infekcji uszu, a nawet do głuchoty. Początkowo uczeni sądzili, że jego przyczyną są jakieś anomalie genetyczne, lecz dopiero dalsze badania wykazały, że chodzi raczej o częste i długotrwałe działanie zimnej wody, choć nadal szuka się odpowiedzi na pytanie, na ile musiała być zimna i jak często musieli pływać w niej ludzie.

Znaleziona na terenie Panamy czaszka z czasów prekolumbijskich, w przypadku której
Nicole Smith-Guzmán zidentyfikowała „ucho surfera” (fot. Nicole Smith-Guzmán)

czwartek, 17 stycznia 2019

Archeolodzy odkryli kolejne ofiary złożone z dzieci i lam

Oryginalny artykuł: La Libertad: nuevo hallazgo de sacrificio masivo de ninos en el antiguo Peru

W kwietniu 2018 roku, w Huanchaquito-Las Llamas, na ziemiach zamieszkiwanych niegdyś przez kulturę Chimu odkryto największą jak do tej pory ofiarę złożoną z około 140 dzieci i 200 lam (post: "140 dzieci i 200 lam złożonych w ofierze podczas rytuału"). Obecnie, w odległości zaledwie półtora kilometra od owego miejsca, na terenie Pampa La Cruz (dystrykt La Libertad) natrafiono na szczątki 132 dzieci i 260 młodych lam również złożonych w ofierze. Prace wykopaliskowe, którymi kieruje peruwiański archeolog Gabriel Prieto (z Universidad de Trujillo) prowadzone są przy finansowym wsparciu National Geographic Society.

Szkielety dzieci odkryte w Pampa La Cruz (fot. National Geographic)

poniedziałek, 14 stycznia 2019

Estagagache - inkaskie Pompeje

Oryginalny artykuł: Conozca la Pompeya peruana: Estagagache

W lutym 1600 r. wybuch wulkanu Huaynaputina zniszczył inkaską cytadelę Estagagache, wzniesioną w rejonie Moquegua, w południowym Peru. Począwszy od 2015 r. prowadzony jest Projekt Huayruro, w ramach którego specjaliści z peruwiańskiego Instytutu Geologii, Górnictwa i Metalurgii (Ingemmet), we współpracy z uczonymi z instytucji naukowych we Francji prowadzą badania dotyczące tej wielkiej tragedii i jej wpływu na infrastrukturę w regionie.

Krater wulkanu Huaynaputina (fot. Andina/Ingemmet)

środa, 9 stycznia 2019

Krokodyle w świecie Mexików

Oryginalny artykuł: Investigacion revela simbolismo del cocodrilo entre los pueblos mesoamericanos

Krokodyl odgrywał ważną rolę w systemie wierzeń dawnych mieszkańców Mezoameryki. Ludy Nahua nazywały go acuetzpalin i wiązały z żyznością, deszczem i ogólnie z wodą. Jego zrogowaciała skóra przypominała wyglądem powierzchnię ziemi, a rozwarta paszcza symbolizowała wejście do jaskini prowadzącej do świata podziemnego. Jak podaje archeolog Erika Robles Cortés z Projektu Templo Mayor, gady te miały tak duże znaczenie dla Mexików, że składano je nawet w depozytach ofiarnych w Wielkiej Świątyni w Tenochtitlan, a kapłani dbali o to, aby rozłożyć je w odpowiedniej pozycji, często razem z dzikimi kotami, wężami i karapaksami żółwi, podkreślając tym samym widoczne odniesienie do ziemskiego poziomu wszechświata. Po przeanalizowaniu depozytów ofiarnych, które odkryto pod koniec lat 70. i na początku lat 80. XX wieku, w jedenastu z nich i w jednym grobowcu zdołano doliczyć się 20 krokodyli i ośmiu zębów tego gada. Jeden z depozytów pochodził z czasów, gdy władzę w Tenochtitlan sprawował Motecuhzoma Ilhuicamina (lata 1440-1469), a pozostałe z okresu rządów Axayacatla (lata 1469-1481).

Wypchany krokodyl w Muzeum Templo Mayor (fot. Meliton Tapia, INAH)

piątek, 4 stycznia 2019

W Ndachjian–Tehuacán odkryto świątynię boga Xipe Totec

Oryginalny artykuł: Descubren el primer templo dedicado a Xipe Totec en la zona arqueologica de Ndachjian-Tehuacan

Chociaż Xipe Tótec (“nasz pan odarty ze skóry”), związany z żyznością, cyklem rolniczym i wojną był bardzo ważnym bóstwem dla prekolumbijskich kultur zamieszkujących tereny zachodniego i centralnego Meksyku oraz ziemie położone nad Zatoką Meksykańską, to jednak do tej pory nie natrafiono na świątynię dedykowaną wyłącznie jemu. Z tego powodu na szczególną uwagę zasługują dwa ołtarze ofiarne, trzy kamienne rzeźby i różne elementy architektoniczne znalezione w podstawie piramidalnej na terenie stanowiska archeologicznego Ndachjian–Tehuacán w stanie Puebla (Meksyk). Dowodzi to, że w tym dawnym mieście wzniesiono świątynię boga Xipe Totec.

Stanowisko archeologiczne Ndachjian–Tehuacán (fot. Melitón Tapia, INAH)