Ludzie mogli dotrzeć do Argentyny już 20 000 lat temu

Oryginalny artykuł: Humans reached Argentina by 20,000 years ago — and they may have survived by eating giant armadillos, study suggests 

Odkrycie nacięć na kościach należących do gliptodonta, olbrzymiego wymarłego krewnego pancernika, wskazuje na to, że ludzie mogli żyć w Argentynie już 20 000 lat temu. Potwierdzałoby to rosnącą liczbę dowodów na to, że ludzie rozprzestrzenili się w Ameryce dużo wcześniej niż dotychczas zakładano. W epoce późnego plejstocenu (129 000 – 11 700 lat temu) pokrywy lodowe i lodowce pokrywały znaczną część planety, szczególnie podczas maksimum ostatniego zlodowacenia, czyli około 26 000 do 20 000 lat temu. Chociaż przez wiele lat sądzono, że pierwsi Amerykanie przybyli, podróżując przez most lądowy łączący Syberię z Alaską 13 000 lat temu, odkrycia archeologiczne w Ameryce Północnej i Południowej dokonane w ostatniej dekadzie wskazują, że ludzie pojawili się tam znacznie wcześniej.

Rekonstrukcja przedstawiająca ludzi i gliptodonta
(autor: Damián Voglino, Museo de Ciencias Naturales A. Scasso (Colegio Don Bosco),
San Nicolás de los Arroyos, Provincia de Buenos Aires)

Nowe dowody wskazują, że ślady stóp w Nowym Meksyku faktycznie pochodzą sprzed ponad 20 tysięcy lat

Oryginalny artykuł: Further evidence points to footprints in New Mexico being the oldest sign of humans in Americas

Nowe badania potwierdzają, że skamieniałe ślady ludzkich stóp odkryte w Parku Narodowym White Sands w Nowym Meksyku są prawdopodobnie najstarszym bezpośrednim dowodem obecności człowieka w obu Amerykach i pochodzą sprzed 21 000–23 000 lat. Szacunkowy wiek śladów po raz pierwszy podano w 2021 r. (post: „Najwcześniejsze ślady obecności człowieka w Ameryce”), ale niektórzy badacze wyrazili wątpliwości co do dat. Pytania skupiały się na tym, czy nasiona roślin wodnych użyte do pierwotnego datowania mogły wchłonąć dawny węgiel z jeziora, co teoretycznie zmieniłoby datowanie radiowęglowe o tysiące lat. W nowych badaniach wykorzystano dwa zupełnie różne materiały znalezione w tym miejscu: dawny pyłek drzew iglastych i ziarna kwarcu.

Ślady stóp odktyte w 2021 roku w Parku Narodowym White Sands (fot. National Park Service)

Ślady obecności ludzi w stanie Oregon sprzed 18 250 lat

Oryginalny artykuł: Stone tools and camel tooth suggest people were in the Pacific Northwest more than 18,000 years ago

W Oregonie odkryto jedno z najwcześniejszych miejsc zamieszkiwanych przez ludzi w Ameryce Północnej. Kamienne narzędzia i zęby wymarłego wielbłąda i bizona znalezione w Rimrock Draw dowodzą, że ludzie żyli tam już 18 250 lat temu. Prace wykopaliskowe w Rimrock Draw, gdzie znajduje się schronisko skalne, prowadzone są od 2011 roku. Wstępne badania wykazały, że narzędzia kamienne pochodzą z czasów Paleoindian (lata 15 000 – 7 000 p.n.e.). Jednak geologia tego miejsca sugerowała, że były tam warstwy osadów z wcześniejszego okresu. 

Schronisko skalne Rimrock Draw w stanie Oregon (fot. Greg Shine)

Nowe badanie wskazuje na migracje z Chin do Ameryki

Oryginalny artykuł: New study finds prehistoric migration from China to Americas

Temat zasiedlania Ameryki od dawna intryguje uczonych. Początkowo wierzono, że jedynymi przodkami rdzennych Amerykanów byli ludzie, którzy dotarli z Syberii przez most lądowy w Cieśninie Beringa, łączący niegdyś dzisiejszą Rosję i Alaskę. Badania prowadzone od końca 2000 r. sygnalizowały bardziej zróżnicowane źródła, które mogły łączyć dawne populacje w Azji Wschodniej z populacjami założycielskimi w Chile, Peru, Boliwii, Brazylii, Ekwadorze, Meksyku i Kalifornii. Ten typ, znany jako D4h znajduje się w mitochondrialnym DNA, które jest dziedziczone jedynie od matek. Wyniki najnowszych analiz przeprowadzonych przez uczonych z Chińskiej Akademii Nauk dowodzą, że część ludności dotarła do Ameryki z północnego wybrzeża Chin w dwóch odrębnych migracjach. Pierwsza nastąpiła podczas maksimum ostatniego zlodowacenia (26 000 – 19 500 lat temu), kiedy pokrywa lodowa była największa, a warunki klimatyczne w północnych Chinach były prawdopodobnie niegościnne. Druga migracja miała miejsce podczas topnienia pokrywy lodowej (19 000 – 11 500 lat temu) i mogła się do niej przyczynić rosnąca populacja ludzi.

Mapki pokazują trasy obu migracji z Chin do Ameryki
(źródło ilustracji: Yu-Chun Li et al, Cell Reports)

Najwcześniejsze ślady obecności człowieka w Ameryce

Oryginalny artykuł: Earliest Evidence of Human Activity Found in the Americas

Przez dziesięciolecia uczeni dyskutowali na temat daty pojawienia się pierwszych ludzi na kontynencie Ameryki. Niektórzy podawali wiarygodne świadectwa wskazujące, że miało to miejsce około 16 000 lat temu. Inni brali pod uwagę tak zwane ostrza Clovis, sugerując daty sprzed 13 000 lat. Jednak odkryte na terenie Parku Narodowego White Sands w stanie Nowy Meksyk (USA) ślady ludzkich stóp stanowią jednoznaczny dowód, który wskazuje na potwierdzoną obecność człowieka w Ameryce już 23 000 lat temu, a zatem 10 000 lat wcześniej niż do tej pory sądzono.

Ślady ludzkich stóp sprzed 23 000 lat (fot. David Bustos, Park Narodowy White Sands, USA)

W jaskini w stanie Zacatecas (Meksyk) odkryto kamienne narzędzia sprzed niemal 30 000 lat

Oryginalny artykuł: Descubren evidencia humana de 30 000 anos de antiguedad en la Cueva del Chiquihuite, Zacatecas

Na terenie gminy Concepción del Oro (stan Zacatecas, Meksyk), w jaskini nazwanej Cueva de Chiquihuite odkryto kamienne narzędzia, fragmenty zwierzęcych kości i szczątki roślin. Opublikowane w czasopiśmie Nature wyniki przeprowadzonych analiz sugerują, że grota ta była zajmowana przez ludzi 30 000 – 13 000 lat temu. Nowe znaleziska dostarczają niezbitych dowodów na to, że zasiedlanie Ameryki Północnej nastąpiło o wiele wcześniej niż przypuszczano jeszcze przed 20 laty i są tak samo znaczące, jak inne tego typu odkrycia dokonane na wyżynach stanu Chiapas i w zatopionych grotach Półwyspu Jukatan. Interdyscyplinarnymi badaniami naukowców z różnych uczelni kierował dr Ciprian Ardelean, archeolog z Universidad Autónoma de Zacatecas (Meksyk), który uważa, że Ameryka Północna była przypuszczalnie w niewielkim stopniu zasiedlona przed maksimum ostatniego zlodowacenia, które nastąpiło 27 000 – 18 000 lat temu i tym samym były grupy ludzi wcześniejsze niż tak zwana kultura Clovis, której przedstawicieli przez wiele lat uważano za pierwszych mieszkańców Ameryki, żyjących 13 500 lat temu.

Górzyste tereny w rejonie Concepción del Oro, gdzie znajduje się Cueva de Chiquihuite

(fot. Ciprian Ardelean)

Zasiedlanie Wysp Karaibskich

Oryginalny artykuł: Human waves populated the Caribbean Islands

Wyspy Karaibskie były jednym z ostatnich zasiedlonych regionów w Ameryce. Świadectwa archeologiczne sugerują, że pierwsi mieszkańcy przybyli tam około 8000 lat temu, a 3000 lat temu ludność była bardzo rozproszona. Jednak badania historii osadnictwa na Karaibach opierały się na interpretacji odkryć archeologicznych, na przykład, na porównywaniu stylu wykonania artefaktów znalezionych w różnych miejscach na Wyspach Karaibskich z tymi, które pochodziły ze stałego lądu. Chociaż takie podejście rzucało więcej światła na temat ruchów ludności na szeroką skalę, to nadal wiele innych aspektów pozostaje nieznanych. Chcąc dowiedzieć się więcej, międzynarodowy zespół uczonych kierowany przez Kathrin Nägele (z Instytutu Maxa Plancka, Niemcy) przeanalizował genomy 93 wyspiarzy żyjących 3200-400 lat temu.

Prace wykopaliskowe na terenie Canimar Abajo, Kuba
(fot. Esteban Grau Gonzalez)

Ślady ognisk rozpalanych około 10 000 lat temu w jaskiniach na Jukatanie

Oryginalny artykuł: Estudios comprueban que hogueras del cenote Aktun Ha fueron creadas por el hombre hace mas de 10 mil anos

Meksykańscy specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) przedstawili wyniki nowych badań, które potwierdzają, ze łowcy-zbieracze na ziemiach Półwyspu Jukatan rozpalali ogniska wewnątrz tamtejszych jaskiń. W tak zwanej Komnacie Przodków, znajdującej się w systemie Aktun Ha (stan Quintana Roo, Meksyk) natrafiono na ślady 14 prehistorycznych ognisk. Pobrane w latach 2017-2018 próbki zostały poddane analizom laboratoryjnym. Jak wyjaśnia archeolog Luis Alberto Martos López, ogniska pochodzą sprzed 10 750 – 10 250 lat, okresu przejściowego z plejstocenu do holocenu. Jest też całkowicie pewne, że ogniska były rozpalane w jaskini, dzięki czemu można odrzucić możliwość przedostania się węgla drzewnego z wodą podczas podnoszenia się poziomu morza. Uzyskane rezultaty badań są kluczowe dla zrozumienia zasiedlania kontynentu amerykańskiego i samego Półwyspu Jukatan.

Cenote Aktun Ha (fot. Octavio del Río, INAH)

Więcej informacji o czaszkach z jaskiń na Jukatanie

Oryginalny artykuł: Desde hace 13 000 anos la poblacion de America ya era diversa, revela estudio

W ubiegłym tygodniu, w poście "Wyniki badań czaszek znalezionych w zatopionych jaskiniach Jukatanu" zostały przedstawione informacje dotyczące czaszek z Chan Hol (stan Quintana Roo, Meksyk) i jedynie wspomniano o kilku innych, na które natrafiono w grotach lub cenotes na wschodnim wybrzeżu meksykańskiego stanu Quintana Roo. Obecnie uczeni z Meksyku, Chile i USA zaprezentowali wyniki badań morfologii czterech z dziesięciu czaszek odkrytych w latach 2003-2015 i pochodzących sprzed 13000-8000 lat. Jest to kolejny wkład do toczącej się debaty na temat zasiedlania Ameryki.

Mapka przedstawiająca miejsca znalezienia analizowanych czaszek
(źródło ilustracji: Plos One)

Jak podają Alejandro Terrazas Mata (z UNAM, Meksyk) i Carmen Rojas Sandoval (z Centrum INAH Quintana Roo), badaniom poddano czaszki “Naharón”, “Pit 1”, “Las Palmas” i “Muknal”, datowane na koniec plejstocenu i początek holocenu. Podobieństwo morfologiczne czaszek z Quintana Roo szacowano poprzez porównanie ich ze wzorcami współczesnych populacji z całego świata. Taki zbiór danych wykorzystywano już wcześniej przy ocenianiu podobieństw morfologicznych czaszek w przypadku stanowiska Lagoa Santa w Brazylii, skąd pochodzi największa jak dotąd w Ameryce kolekcja czaszek z wczesnego holocenu, stanowiąca jeden z najlepszych zbiorów danych porównawczych.

Cztery czaszki poddane badaniom (źródło ilustracji: Plos One)

Wyniki badań czaszek znalezionych w zatopionych jaskiniach Jukatanu

Oryginalny artykuł: 9,900-year-old Mexican female skeleton distinct from other early American settlers

Osteologiczne świadectwa z zatopionych jaskiń i cenotes w pobliżu Tulum (stan Quintana Roo, Meksyk) wskazują na obecność ludzi na Półwyspie Jukatan w późnym plejstocenie. 13000-9000 lat temu jaskinie położone w odległości kilku kilometrów od wybrzeża Morza Karaibskiego były suche i dostępne dla ludzi i zwierząt, gdyż zostały zalane dopiero we wczesnym holocenie, kiedy to podniósł się poziom morza. Do tej pory archeolodzy natrafili na dobrze zachowane szkielety ludzkie w Hoyo Negro, Naharan, Muknal i Las Palmas. W ostatnich latach dołączyła do nich jaskinia Chan Hol, gdzie znaleziono w sumie trzy szkielety Paleoindian, w tym jeden (tzw. Chan Hol 2) należący do najstarszych na terenie Ameryki. Przeprowadzone badania antropologiczne podkreślają znaczenie tych jaskiń dla zrozumienia zasiedlania Ameryki i rzucają nowe światło na temat najwcześniejszych mieszkańców Meksyku.

Prace w jaskini Chan Hol (fot. Eugenio Acevez)

Nowy pogląd na temat zasiedlania Ameryki

Oryginalny artykuł: Theory on how humans populated America is unviable, study finds

Zgodnie z najczęściej przyjmowanymi hipotezami, pierwsi ludzie, którzy dotarli do Ameryki Północnej przez pomost lądowy pomiędzy Syberią a Alaską, musieli poczekać, aż lodowce pokrywające ziemie obecnej Kanady zaczną ustępować, dzięki czemu powstało przejście pozwalające na kontynuowanie wędrówki na południe. Najnowsze badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature obalają te przypuszczenia. Eske Willerslev z Centrum Geogenetyki Uniwersytetu w Kopenhadze wykorzystał próbki dawnego DNA, aby przekonać się o tym, jakie zmiany następowały w ekosystemie w okresie ustępowania lodowców. Międzynarodowa grupa uczonych zdołała ustalić, kiedy i jak pojawiły się flora i fauna, które umożliwiły przejście. Badacze podkreślają, że o ile ludzie mogli wędrować tym korytarzem około 12 600 lat temu, to jednak wcześniej było to niemożliwe ze względów biologicznych, gdyż brakowało najważniejszych środków do przetrwania takich, jak drewno na opał i narzędzia, a przede wszystkim zwierzyny, która była tak istotna dla łowców-zbieraczy. Jak podkreśla Eske Willerslev, chociaż przejście istniało już ponad 13 000 lat temu, to trudno byłoby je wykorzystać. Oznaczałoby to, że pierwsi ludzie, którzy pojawili się na południu znacznie wcześniej, musieli dotrzeć tam inną drogą, prawdopodobnie  wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego.

Mapa migracji. Brązowa strzałka pokazuje trasę sugerowaną wcześniej.
Żółta strzałka pokazuje trasę ustaloną przez zespół Willersleva