Artefakty Majów odkryte na peryferiach Meridy (stan Jukatan, Meksyk)

Oryginalny artykuł: Salvamentos arqueologicos permiten conocer la vida prehispanica de Merida

Specjaliści z oddziału Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w stanie Jukatan (Meksyk) prowadzą prace archeologiczne na peryferiach Meridy, wzniesionej na ruinach dawnego majańskiego miasta T’ho’. W ostatnim czasie zdołano zebrać ważne informacje na temat 14 miejsc z zachowanymi pozostałościami z czasów prekolumbijskich. Podczas konferencji prasowej, zorganizowanej w Narodowym Muzeum Antropologii w mieście Meksyk, Luis Pantoja, José Huchim, Luis Millet i Rafael Burgos (czterech z 22 archeologów uczestniczących w wykopaliskach) opowiedzieli o pracach prowadzonych w ostatnim dziesięcioleciu.

Jedno z naczyń Majów, znalezionych podczas prac wykopaliskowych
na peryferiach Meridy (fot. Centrum INAH - Jukatan)

Historyk i archeolog, Luis Millet Cámara przypomniał, że majańskie miasto T’ho’, pod względem wielkości i wspaniałości budowli było porównywalne z Chichén Itzá, Uxmal czy Izamal. Kiedy Hiszpanie dotarli na Jukatan, miasto było już znacznie zniszczone, chociaż nadal zamieszkiwane przez grupę ludzi. W 1542 roku Hiszpanie wznieśli na ruinach T’ho’ własne miasto - Meridę.

Waza w formie dyni i pojemnik w kształcie muszli
(fot. Héctor Montaño, INAH)

Miasta Majów: Bonampak (stan Chiapas, Meksyk)

Majańskie miasto Bonampak położone jest w dżungli na terenie obecnego stanu Chiapas w Meksyku. Chociaż zamieszkujący te ziemie Indianie Lakandoni wiedzieli o jego istnieniu, to pilnie strzegli tej tajemnicy aż do połowy XX wieku. Co prawda, pogłoski o ruinach miasta dotarły do uszu badacza Teoberta Malera podczas jego wyprawy w XIX wieku, ale w żaden sposób nie zdołał do niego trafić. Za odkrywcę Bonampak często mylnie uważany jest Giles Healey. W rzeczywistości to Carl Frey i John Bourne dotarli na teren ruin 6 lutego 1946 roku. Już wcześniej podróżowali oni po ziemiach w rejonie rzeki Usumacinty i zaprzyjaźnili się z żyjącymi tam Lakandonami. Bourne miał ze sobą fonograf, a odtwarzana z niego muzyka, zwłaszcza pieśni wykonywane przez Caruso, tak zachwyciła jednego z Indian o imieniu Chan Bor, że postanowił zaprowadzić Freya i Bourne’a do ukrytego w dżungli miasta. Frey i Bourne zrobili wstępny plan budowli, ale po dwóch dniach musieli opuścić to miejsce, gdyż otrzymali ostrzeżenie, że okoliczni chicleros (osoby zbierające żywicę do wyrobu gumy do żucia) zamierzali ich okraść i zabić. 14 marca 1946 roku, Frey i Bourne powiadomili o swym odkryciu Narodowy Instytut Antropologii i Historii w Meksyku, a nieco później - Instytut Carnegie w Waszyngtonie. Kiedy Giles Healey dowiedział się o ruinach miasta, nie mającego wówczas jeszcze żadnej nazwy, udał się tam w maju 1946 roku i wykonał fotografie malowideł z tamtejszej Budowli 1. Wówczas doszło do nieporozumienia, gdyż nie wiedziano, że chodzi o te same ruiny. Kiedy ostatecznie ustalono to w czerwcu 1947 roku, było już za późno, gdyż wszystkie gazety  przypisywały odkrycie Healeyowi. Freya i Bourne’a uznano za oficjalnych odkrywców dopiero w 1955 roku, w pracy opublikowanej przez Instytut Carnegie w Waszyngtonie. Tamtejszy specjalista od kultury Majów, Sylvanus Morley nazwał miasto Bonampak, czyli Malowane mury.

Widok na Wielki Plac i Akropol w Bonampak

Ustalenie oryginalnej nazwy miasta znanego obecnie jako Bonampak nie jest takie proste. Tamtejsi władcy używali bowiem dwóch glifów-emblematów: Ak’e i Xukalnaah. Zdaniem rosyjskich badaczy, Safronova i Beliaeva, najpierw Lacanha’, a od końca V w. n.e. Bonampak były kolejnymi stolicami Xukalnaah. Jednak z tym samym glifem-emblematem Xukalnaah związane też były inne majańskie ośrodki, leżące w tym rejonie.

 

Glify-emblematy Ak'e (po lewej) i Xukalnaah (po prawej)

Petroglify z Arizony i ich związek z kalendarzem słonecznym

Oryginalny artykuł: Thousands of ancient petroglyphs found in Northern Arizona

Archeolodzy, badający odległe ziemie północnej Arizony, odkryli nie udokumentowaną wcześniej sztukę naskalną, obejmującą ponad 1500 petroglifów. Niektóre z nich miały związek z kalendarzem słonecznym, który określał pory roku przez ponad 700 lat. Znaleziska dokonano w rejonie Wupatki National Monument, na północny wschód od Flagstaff, gdzie znajdują się pozostałości dziesiątek ośrodków, wzniesionych przez dawnych Indian Pueblo znanych jako Kayenta i Sinagua. Eksperci z Muzeum Północnej Arizony (MNA) i pracownicy Parku Narodowego rozpoczęli badania tych rejonów już w 2014 roku z zamiarem przygotowania pełnej dokumentacji sztuki naskalnej. Nadzorujący prace David Purcell z MNA przekazał, że dysponują obecnie pełnym zbiorem fotografii wszystkich wizerunków zachowanych na panelach w badanym regionie. W przeciągu niemal dwóch lat obserwowano sposób padania promieni słonecznych podczas równonocy i przesileń. Badacze przeszukali Horseshoe Mesa, Middle Mesa i obszar nazwany przez nich Little Mesa. W tym czasie udokumentowali w Horseshoe Mesa 122 panele z petroglifami, z których 50 nie było wcześniej znanych. W Middle Mesa zarejestrowano natomiast 107 paneli, w tym 88 nowych. Wiele paneli zawierało kilka lub kilkanaście petroglifów, dając w rezultacie ponad 1500 pojedynczych petroglifów, udokumentowanych po raz pierwszy. Jak podaje David Purcell, większość petroglifów jest prawdopodobnie dziełem dawnych Indian Pueblo, szczególnie grupy Kayenta, która zamieszkiwała obszar Wupatki w latach 1150-1300.

Badania petroglifów w rejonie Wupatki (fot. David Purcell/NPS)

Ślady wczesnego osadnictwa w Kostaryce

Oryginalny artykuł: 12000-year-old archaeological sites discovered in Costa Rica

Już w 2006 roku, pod nadzorem Narodowej Komisji Archeologicznej (National Archaeological Commission - CAN), rozpoczęto wykopaliska w rejonie Siquirres (Kostaryka), na obszarze obejmującym około 1 018 hektarów. Jednak dopiero teraz przystąpiono do wydobywania i zbierania wszystkich znalezionych artefaktów. Datowanie radiowęglowe przedmiotów wykazało, że pochodzą one z okresu paleoindiańskiego, obejmującego lata 15 000 - 7 000 p.n.e.

Artefakty znalezione w rejonie Siquirres (fot. Mayela Lopez)

Odkrycia w Wielkiej Platformie w Tlatelolco (miasto Meksyk)

Oryginalny artykuł: Comprueban el uso religioso de edificacion tlatelolca ubicada en el Gran Basamento

Meksykańscy archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) poinformowali, że pod koniec 2015 roku, w Wielkiej Platformie (Gran Basamento) na terenie Tlatelolco odkryli pozostałości budowli z centralnym ołtarzem, wskazującej na religijny charakter tego miejsca, którego przeznaczenie mogło być podobne do Domu Orłów (Casa de las Águilas) w Tenochtitlan.

Stanowisko archeologiczne Tlatelolco w mieście Meksyk (fot. Meliton Tapia, INAH)

Kierujący pracami archeolog Salvador Guilliem Arroyo przekazał, że w budowli znajduje się również bardzo długa ława, dwa pomieszczenia po obu stronach wejścia i kilka stopni, z których jeden został ozdobiony wizerunkiem ludzkiej szczęki. Natrafiono na dziewięć depozytów ofiarnych z ludzkimi szczękami i jeden z krzemiennym nożem pomalowanym na czerwono, umieszczonym na posadzce dziedzińca i z ostrzem skierowanym na północ. Obok znajdowały się niewielkie noże z obsydianu, które co prawda nie wykazują śladów użycia, ale wiadomo, że tego typu noże były wykorzystywane przez kapłanów podczas rytuału samoofiary i upuszczania krwi w darze bogom.

Depozyt ofiarny zawierający nóż pomalowany na czerwono
(fot. Salvador Guilliem, Projekt Tlatelolco, INAH)