Majańska piramida w Toniná (stan Chiapas) okazała się najwyższą budowlą prekolumbijską na ziemiach Meksyku

Oryginalny artykuł: El INAH descubre que una piramide en Tonina (Chiapas) es mas alta que la del Sol en Teotihuacan

Od dwóch lat specjaliści Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) w Meksyku badają piramidę odkrytą na terenie majańskiego miasta Toniná (stan Chiapas). Jak podaje Emiliano Gallaga - dyrektor tego stanowiska archeologicznego - wykorzystano w tym celu najnowszą technologię i sporządzono trójwymiarową mapę, co pozwoliło ustalić, że piramida w Toniná jest najwyższą budowlą prekolumbijską na ziemiach Meksyku i jedną z najwyższych na terenie Mezoameryki.

 Północna fasada Akropolu w Toniná (fot. Héctor Motaño, INAH)

Miasta Majów: Toniná (stan Chiapas, Meksyk) – część II

Czytaj także: Miasta Majów: Toniná (stan Chiapas, Meksyk) - część I

Toniná było jednym z najbardziej wojowniczych majańskich ośrodków, co szczególnie podkreślano w ikonografii, gdyż postacie jeńców pojmanych przez tamtejszych władców, zostały przedstawione na licznych zabytkach. Toniná rywalizowało z Palenque o wpływy w rejonie dzisiejszego stanu Chiapas. Konflikt wyraźnie nasilił się w II połowie VII w. n.e., za czasów Yuknoom ? Way, którego wizerunek zachował się na Monumencie 26 z 672 r. n.e.

Monument 26 z wizerunkiem władcy Yuknoom ? Way
(Muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Toniná)

Jak podają inskrypcje z Palenque, król Toniná został pojmany w 687 r. n.e. przez K’inich Kaan Bahlam II , władcę Palenque.

Fragment inskrypcji zachowanej na Panelu ze Świątyni XVII w Palenque,
wspominający atak K'inich Kaan Bahlam II na Toniná
(Muzeum Alberto Ruz Lhuillier w Palenque)

Losy Toniná odmieniły się kiedy w 688 r. n.e. na tronie zasiadł K’inich Baaknal Chahk, który doprowadził do ogromnego rozkwitu królestwa, zarówno pod względem politycznym i militarnym, jak i artystycznym.

Glif przedstawiający imię K'inich Baaknal Chahk (detal z inkrypcji na Monumencie 141)
(Muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Toniná)

Miasta Majów: Toniná (stan Chiapas, Meksyk) - część I

Ruiny dawnego miasta Toniná wznoszą się dumnie na górzystych ziemiach obecnego stanu Chiapas. Już z oddali można dostrzec monumentalny Akropol, przy budowie którego wykorzystano naturalne wzniesienie terenu. O Toniná dowiedziano się bardzo wcześnie, gdyż  około 1530 roku opisał je zakonnik Jacinto Garrido W 1833 roku zjawił się tam hrabia Waldeck, a kilka lat później – John Lloyd Stephens i Fryderyk Catherwood. W latach 1922 – 25 Franz Blom i Oliver Le Farge opisali zabytki Toniná i wykonali ich rysunki. Prace wykopaliskowe, którymi kierowali Pierre Becquelin i Claude Baudez, prowadziła w latach 1972 - 1980 Francuska Misja Archeologiczna. Badania kontynuowane są obecnie przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii w Meksyku, a na ich czele stoi Juan Yadeun.

Monumentalny Akropol w Toniná widoczny z oddali

Nazwa miasta - Toniná – oznacza w języku tzeltal „Kamienny dom” i choć wspaniale pasuje do wizerunku miasta, to nie jest oryginalna. W okresie klasycznym królestwo to nazywało się Po’ lub Popo’.

Tytuł k'uhul ajaw z glifem-emblematem Toniná
(Muzeum na terenie stanowiska archeologicznego Toniná)

Nowe glify w Tonina

Oryginalny artykuł: Wall with Maya Seignior Glyphs Discovered at Archaeological Zone. Art Daily.

W strefie archeologicznej Tonina w meksykańskim stanie Chiapas odkryto portret oraz bogaty tekst glificzny zawierający pełne imię władcy Tonina o imieniu K’inich B’aaknal Chaahk. Jest to kolejne ważne odkrycie obok sarkofagu niedawno znalezionego przez specjalistów z INAH (Narodowego Instytutu Antropologii i Historii). 

Dwa sklepione pomieszczenia, w których znaleziono mur z tekstem glificznym datowanym na 708 r. n.e. oraz stiukowy portret króla K’inich B’aaknal Chaahk, stanowią część El Palacio, czyli Domu Świetlika - kompleksu architektonicznego na Akropolu - jednej z największych struktur piramidalnych w Meksyku. Zdaniem dra Carlosa Pallana Gayol, który zajmuje się badaniem tekstu glificznego, znalezisko to potwierdza, że pałac był siedzibą króla K’inich B’aaknal Chaahk, szóstego z 14 znanych władców miasta Tonina i pomoże zrozumieć historię miasta  niegdyś znanego jako Po' ("biały") w latach 680-715 n.e.  

Za murem z hieroglifami odpowiadającym dwóm datom - marzec i czerwiec 708 r. n.e. - znajduje się sala tronowa - jedyna z 4 znalezionych w pałacu, która jest położona w miejscu raczej prywatnym i odizolowanym. Mur zachował się w doskonałym stanie - oprócz finezyjnych stiukowych hieroglifów zachowała się również większość niebieskiego i czerwonego pigmentu. Analiza tekstu przyniesie bezcenne informacje na temat historii, mitologii oraz lingwistyki, w tym majańskiej gramatyki, ponieważ tekst zawiera nowe, jeszcze nieopisane elementy językowe.

Fragment tekstu glificznego na murze w pałacu w Tonina (fot. INAH)