Majowie z Tikal filtrowali wodę

 Oryginalny artykuł: Archaeologists discover sophisticated water filters in ancient Maya city

Interdyscyplinarne badania przeprowadzone przez grupę antropologów, geografów i biologów z University of Cincinnati (USA) wykazały, że mieszkańcy majańskiego miasta Tikal (Gwatemala) mieli system filtrowania wody spływającej do zbiornika Corriental, który był ważnym źródłem wody pitnej od późnego okresu preklasycznego do późnego okresu klasycznego. Okazało się, że już 2000 lat temu Majowie stosowali w tym celu kwarc i zeolit, które tworzą naturalne, molekularne sito i oba minerały są używane również obecnie do filtrowania wody. 

Badacze z University of Cincinnati podczas pobierania próbek osadów ze zbiornika Corriental w Tikal
(fot. Liwy Grazioso Sierra)

Preinkaska metoda gromadzenia wody deszczowej

Oryginalny artykuł: Tecnica preinca de 1400 anos puede ayudar a que Lima tenga mas reservas de agua

Ponad 1400 lat temu, dawni mieszkańcy prekolumbijskiego Peru potrafili odzyskiwać wodę spływającą z gór w porze deszczowej i pomagającą im przetrwać porę suchą. Słowo amuna, które w języku keczua oznacza „zachowywać, wstrzymywać”, określało jednocześnie system gromadzenia wody dzięki infiltracji. Niektórzy archeolodzy uważają, że metoda ta została wprowadzona przez kulturę Huari około 700 r. n.e., chociaż zdaniem innych uczonych była stosowana przez różne andyjskie wspólnoty rolnicze na przestrzeni wieków.

 Jeden z dawnych kanałów (fot. Forest Trends)

Ten preinkaski system polegał na tym, że w okresie od grudnia do marca spływająca z gór woda była kierowana specjalnie przygotowanymi kanałami do miejsc, gdzie połamane i porowate skały nasiąkały nią niczym gąbka. Filtrowana w ten sposób woda stopniowo i nieprzerwanie zasilała znajdujące się na dole zbiorniki wodne i tym samym zapewniała dostęp do wody w porze suchej.

Zbiornik wodny zasilany przez wodę deszczową spływającą z gór (fot. Forest Trends)

Osadnictwo w brazylijskiej Amazonii

Oryginalny artykuł: Water storage made prehistoric settlement expansion possible in Amazonia

Do tej pory uważano, że na terenie Amazonii, w czasach prekolumbijskich, osady powstawały jedynie wzdłuż rzek. Badania prowadzone w ramach szwedzko-brazylijskiego projektu wykazały jednak, że wiele ośrodków było położonych również na obszarach rozciągających się w głębi lądu. Przykładem może być region Santarém w brazylijskiej Amazonii. Per Stenborg, archeolog kierujący grupą szwedzkich badaczy z Uniwersytetu w Göteborgu przekazał, że natrafiono na pozostałości ponad 110 małych osad, z których większość wznosiła się na tzw. Płaskowyżu Belterra. Na ich terenie znaleziono zarówno naturalne, duże zagłębienia terenu, jak i mniejsze, wykonane przez ludzi i służące do gromadzenia wody. Przeprowadzono również datowanie wielu materiałów, w tym ceramiki i węgla drzewnego pochodzącego z palenisk.

Mapy przedstawiające teren, na którym prowadzono prace

Susza w IX w. n.e. mogła spowodować opuszczenie Tikal

Oryginalny artykuł: Resuelto el misterio de Tikal, una de las mayores capitales mayas

Od wielu lat uczeni starają się zrozumieć przyczyny opuszczenia – w późnym okresie klasycznym – wielu majańskich miast. Ostatnio grupa badaczy ze Stanów Zjednoczonych, Meksyku i Gwatemali opublikowała w Proceedings of Nacional Academy of Scienes (PNAS) wyniki swych prac prowadzonych na terenie Tikal, leżącego wśród tropikalnych lasów dzisiejszej Gwatemali i uważanego za jeden z głównych ośrodków politycznych dawnych Majów.

Budowle Akropolu Centralnego w Tikal

Prekolumbijska gospodarka wodna na Wyspie Wielkanocnej

Oryginalny artykuł: La antigua cultura del agua en Isla de Pascua

Od 2007 roku, ekipa badaczy z prestiżowego Niemieckiego Instytutu Archeologicznego DAI z siedzibą w Berlinie, prowadzi prace związane z rejestrem i dokumentacją zabytków na Wyspie Wielkanocnej, wykorzystując w tym celu najnowocześniejsze technologie. Jednak ich zainteresowanie spuścizną dawnych mieszkańców Rapa Nui nie ogranicza się jedynie do fascynujących rzeźb moái. Uczeni poszukują również informacji, która pozwoliłaby zrozumieć, jak ludność Wyspy Wielkanocnej zaopatrywała się w czasach prekolumbijskich w wodę. Do tej pory nie zwracano bowiem szczególnej uwagi na ten ważny aspekt kulturowo-technologiczny i niewiele wiedziano na temat gospodarki wodnej na Wyspie Wielkanocnej, a drobne informacje zachowały się jedynie w relacjach dawnych żeglarzy i kronikarzy.

Teren prac niemieckich archeologów (fot. DAI)