Peruwiańskie pochodzenie kakao

Oryginalny artykuł: Origen peruano del cacao: investigación confirma que surgió en la Amazonía hace 5,000 años 

Szczegółowe badania przeprowadzone przez francuskich naukowców z Uniwersytetu w Montpellier i opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports wykazały, że Theobroma cacao (naukowa nazwa kakaowca) pojawiła się na terytorium peruwiańskiej Amazonii co najmniej 5000 lat temu i stamtąd rozprzestrzeniła się na inne regiony Ameryki Południowej i Środkowej. Peruwiańska Amazonia była ważnym centrum udomowienia roślin, gdzie selekcja rozpoczęła się pomiędzy późnym plejstocenem a wczesnym holocenem, wykorzystując i generując w ten sposób nową różnorodność genetyczną drzew Theobroma cacao. Jak podaje kierująca badaniami Claire Lanaud, z regionu Iquitos (Peru) pochodzi kilka grup genetycznych Theobroma cacao, znanych jako Marañón, Nanay, Iquitos i Contamana. Interakcje między ludami Amazonii i wybrzeża Pacyfiku, które obejmowały wykorzystanie i udomowienie kakao, prawdopodobnie miały miejsce w pierwszych etapach rozwoju rolnictwa. 

Geograficzne lokalizacje jedenastu różnych grup genetycznych Theobroma cacao i prekolumbijskich kultur związanych z przeprowadzonymi badaniami. Gwiazdki przedstawiają obszary upraw trzech odmian: Criollo (czerwone), Amelonado (jasnoniebieskie) i Nacional (żółte). Cyframi oznaczono stanowiska archeologiczne: (1) Marañon, (2) Valdivia, (3) Machalilla, (4) Bahia/Chorrera, (5) Jama Coaque, (6) La Tolita/Atacames/Nariño, (7) San Agustin, (8) Calima Llama, (9) Amazonas, (10) Araracuara, (11) Puerto Hormiga, (12) San Jacinto, (13) Barlovento, (14) Zenu, (15) Panama, (16) Majowie, (17) Olmekowie (źródło ilustracji: Scientific Reports).

Ślady tytoniu w naczyniach z Cotzumalhuapa

Oryginalny artykuł: Ancient Mesoamericans may have drunk tobacco in healing rituals, reveal archaeologists

Zespół badaczy z Uniwersytetu Yale i Lehman College (City University of New York) przeanalizował pozostałości zachowane w wazach ceramicznych znalezionych w mieście Cotzumalhuapa w Gwatemali, odkrywając fizyczne dowody używania tytoniu w Mezoameryce, prawdopodobnie do celów rytualnych i leczniczych. Cotzumalhuapa było jednym z największych miast Mezoameryki w późnym okresie klasycznym (lata 650–950). Tamtejszy styl artystyczny rozpowszechnił się szeroko w ośrodkach położonych na wybrzeżu Oceanu Spokojnego i na wyżynach Gwatemali, odzwierciedlając polityczne i gospodarcze znaczenie tego miasta w regionie. Niewiele jednak wiadomo na temat tamtejszych praktyk rytualnych.

Mapka przedstawiająca położenie miasta Cotzumalhuapa (źródło ilustracji: Antiquity)

Bogaty grobowiec odkryty w Parku Archeologicznym El Caño

Oryginalny artykuł: Descubren importante tumba con suntuoso ajuar de oro en Parque Arqueologico El Caño 

W Parku Archeologicznym El Caño (dystrykt Natá, prowincja Coclé, Panama) odkryto grobowiec ważnego władcy kultury Coclé. Wyprawa grobowa obejmowała głównie artefakty z ceramiki, ale znaleziono też liczne przedmioty ze złota, w tym: pięć pektorałów, dwa pasy z okrągłych złotych paciorków, cztery bransolety, dwie zawieszki w formie ludzkich postaci (kobiety i mężczyzny), zawieszkę w kształcie krokodyla, naszyjnik z małych okrągłych paciorków, dwie zawieszki wykonane z zębów kaszalota pokrytych złotem, zestaw okrągłych złotych płytek i dwa dzwonki. Natrafiono też na bransoletki i spódniczkę z psich zębów oraz komplet kościanych fletów.

Artefakty ze złota znalezione w grobowcu (fot. Ministerstwo Kultury w Panamie)

Wyjątkowy pochówek w meksykańskim stanie Nayarit

Oryginalny artykuł: El INAH descubre sistema funerario prehispánico en Nayarit 

Archeolodzy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) natrafili na terenie stanu Nayarit na pochówek z czasów prekolumbijskich, który rzuca nowe światło na praktyki pogrzebowe w tym regionie. Odkrycia dokonano w miejscowości Pozo de Ibarra, gdzie realizowany jest projekt budowy sieci kanalizacji sanitarnej. Jak podaje kierująca pracami wykopaliskowymi Claudia Servín Rosas, jest to system grobowy składający się z pochówku pierwotnego, czyli szkieletu zachowującego pokrewieństwo anatomiczne, któremu towarzyszy koncentracja kości ludzkich złożonych bez pokrewieństwa anatomicznego, ale w określonym układzie. 

Pochówek pierwotny (fot.Claudia Servin Rosas, INAH)

Digitalizacja zabytków w Uxmal

Oryginalny artykuł: Con el Promeza, el INAH emprende estudios de digitalización inéditos en la Zona Arqueológica de Uxmal, en Yucatán

W 2023 r. eksperci z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) zgłosili realizację projektu, który ma na celu wykorzystanie nowych technologii do zbadania drogi sacbé o długości 18 km, łączącej miasta Majów Uxmal i Kabah w latach 700-950. Prace już trwają, a ich zakres został znacznie poszerzony i obejmuje również rejestr wszystkich zabytków znajdujących się w centralnej części Uxmal, co pozwoli na poznanie ich stanu zachowania. 

Wizualizacja Uxmal (źródło ilustracji: INAH)